Formy stalowe do formierek rur betonowych sa dotychczas wykonywane na ogól w ten spo¬ sób, ze jedna scianka formy stanowi scianke tylna, polaczona z rama maszynowa przewoz¬ nej formierki do rur betonowych, a dwie od- chylne scianki boczne formy sa umocowane na sciance tylnej na zawiasach. Gdy forma jest zamknieta, to obydwie scianki boczne sa zlaczone ze soba za pomoca zamkniec srubo¬ wych lub innych. Przy wyjmowaniu wyrobu forme mozna nieco otworzyc i nastepnie cala maszyne wraz z forma uniesc ponad pierscien naziemny formy. Nastepnie scianki boczne otwiera sie calkowicie i maszyne odwozi sie dalej$|Jo nastepnego stanowiska roboczego. Go¬ towa uformowana rura pozostaje na swym dotychczasowym miejscu, stojac swobodnie na ?) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa inz. Heinz Kuhn, Sieg- fried Róssel i inz. Fjiedrich Paape. swym pierscieniu naziemnym. W tym wykona¬ niu forma przy zdejmowaniu zwisa pod wply¬ wem wlasnego ciezaru, wskutek czego zdarza¬ ja sie zakleszczenia i uszkodzenia wyrobu ufor¬ mowanego. Oprócz tego przy takim sposobie pracy zuzycie energii jest znaczne, poniewaz przy kazdym formowaniu rury cala maszyna musi byc podnoszona.Wedlug wynalazku wady te usuwa sie w ten sposób, ze tylna scianka trójdzielnej formy jest sztywno umocowana na poprzeczce nos¬ nej, wyposazonej w urzadzenie do podnoszenia, a obydwie scianki boczne sa umocowane aa odchylnych dzwigniach, przy czym poprzecz¬ ka nosna wraz ze scianka tylna z jednej stro¬ ny, a dzwignie wahliwe w swym punkcie obro¬ tu z drugiej strony, sa prowadzone na dwóch wspólnych pretach prowadniczych, osadzonych w ramie maszynowej, przy czym dzwignie wah¬ liwe opieraja sie zawsze na poprzeczce nos¬ nej. Zamykanie i otwieranie formy odbywasie &l LPQmoca._ dwuramiennych dzwigien od¬ chylnych, które na krótszych swobodnych ra¬ mionach posiadaja urzadzenie rozporowe i na¬ ciagowe. Urzadzenie podnosnikowe oraz urza¬ dzenie rozporowe i naciagowe sa napedzane najlepiej hydraulicznie lub pneiimaityczniie, cho¬ ciaz moga byc zastosowane równiez znane u- rzadzenia mechaniczne jak np. sworznie sru¬ bowe lub podobnie narzady.Zaleta urzadzenia wedlug wynalazku pole¬ ga na tym, ze przy wyjmowaniu wyrobu z for¬ my nie jest podnoszona cala maszyna, lecz tylko jej scianki formujace, przy czym podno¬ szenie to odbywa sie niezawodnie tylko w kie¬ runku pionowym, wskutek czego nie moze na¬ stapic zaczepienie lub zakleszczenie formy.Na rysunku uwidoczniono przyklad wyko¬ nania formy wedlug wynalazku, przy czym fig. 1 przedstawia widok formy z boku, fig. 2 — jej widok z góry, a fig. 3 — widok formy z tylu.W ramie 1 maszyny sa umocowane pionowe prety prowadznicze 2, 2', na których przesuwa sie w góre lub w dól poprzeczka nosna 3, sztywno polaczona z tylna scianka 4 trójdziel¬ nej formy rurowej i opiera sie na tloczysku 5 cylindra hydraulicznego 6. Na tylnej sciance 4 moga byc umieszczone jeszcze inne lozyska prowadnicze 7, 7', prowadzone na pretach pro¬ wadniczych 2, 2y pod poprzeczka nosna 3.Poza tym na pretach prowadniczych 2, 2* sa osadzone w swych punktach obrotu dzwignie odchylne 8, 9, które swymi górnymi lozyskami 8\ 9' opieraja sie na poprzeczce nosnej 3, na¬ tomiast dolne lozyska 8", 9" wchodza najle¬ piej pod lozyska prowadnicze 7, T scianki tyl¬ nej 4. Do dzwigien odchylnych 8, 9 sa przy¬ mocowane scianki boczne 10, 11 formy. Dzieki takiemu urzadzeniu scianki boczne 10, 11 zaw¬ sze podnosza sie i opuszczaja razem z tylna scianka 4.Krótsze ramiona dzwigien odchylnych 8, 9 sa polaczone za pomoca urzadzenia rozporo¬ wego lub naciagowego, które sklada sie naj¬ lepiej z cylindra hydraulicznego 12 z tlokiem lub tloczyskiem 13. Scianki boczne 10, 11 sa dociskane za pomoca tego urzadzenia rozporo¬ wego do ciebie i do brzegu scianki tylnej 4.Na przednim zlaczeniu scianki bocznej 10, 11 moga byc zabezpieczone za pomoca zwyklego zamkniecia klamrowego 14.Poniewaz przy pomocy takiej maszyny moz¬ na wykonywac rury o róznej srednicy, scianki 4, 10, 11 formy sa wymienne i umocowane na¬ stawnie w swych czesciach uchwytowych w poprzeczce nosnej 3 lub na dzwigniach od¬ chylnych 8, 9. Scianka tylna 4 i obydwie scian¬ ki boczne 10, 11 opieraja sie w swym polo¬ zeniu roboczym na powierzchni roboczej za posrednictwem nie przedstawionych na ry¬ sunku zderzaków gumowych.^Formowanie, za pomoca urzadzenia wedlug wynalazku odbywa sie w sposób nastepujacy: Gdy maszyna jest przewozna, to po zalozeniu nie przedstawionego na rysunku pierscienia naziemnego, forme opuszcza sie za pomoca cy¬ lindra hydnaulicizniego 6, a za pomoca urzadze¬ nia rozporowego 12, 13 zamyka sie recznie lub mechanicznie. Poniewaz scianki boczne 10, 11 sa sztywno polaczone z odchylnymi ramiona¬ mi 8, 9, zostaja one mocno docisniete do brzegu scianki tylnej 4 pod wplywem nacisku zamy¬ kania. Dla zabezpieczenia, obydwie scianki boczne moga byc jeszcze zlaczone za pomoca zamkniec klamerkowych 14. Gdy maszyna jest stacjonarna to podwozi sie nowy wózek robo¬ czy z dolna mufa. Dalsze czynnosci sa takie same jak w przypadku przewoznej formierki rurowej.Do wyjmowania gotowej uformowanej rury otwiera sie zamkniecie 14. Nastepnie przez podniesienie poprzeczki nosnej 3 za pomoca cylindra roboczego 6 i tloczyska 5 podnosi sie scianke tylna 4, polaczona z poprzeczka nosna, a za pomoca ramion wahliwych 8, 9 opiera¬ jacych sie na poprzeczce nosnej 3 podnosi sie równiez scianki boczne 10, 11. Dzieki po¬ przedniemu nieznacznemu otwarciu zamk¬ niec 14 zewnetrzna powierzchnia rury zostaje wygladzona przy podnoszeniu. Nastepnie o- bydwie dzwignie odchylne 8, 9 otwiera sie cal¬ kowicie za pomoca cylindra roboczego 12 albo wyjmuje sie rure. Dzieki mechanicznemu lub hydraulicznemu napedowi wyrównawczemu, o- bydwie scianki boczne 8, 9 sa odsuwane rów¬ nomiernie od rury betonowej, tzn. forma jest otwierana równomiernie. W przypadku prze¬ woznej formierki rurowej cala maszyne prze¬ suwa sie nastepnie o jedno stanowisko robo¬ cze. Gotowa uformowana rura pozostaje na swoim miejscu. Gdy maszyna jest stacjonarna gotowa uformowana rure odwozi sie na wózku roboczym. PL