Opublikowano dnia 5 listopada 1960 r. ^ was ^ POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 43502 KI. 21 g, 1/05 Instytut Elektrotechniki*) Warszawa, Polska Skompensowany przekaznik indukcyjno-eJekfrodynamiczny Patent trwa od dnia 27 lutego 1959 r.Przedmiotem wynalazku jest przekaznik in- dukcyjno-elektrodynamiczny, w którym nie wy¬ stepuje moment przeciwdzialajacy pochodzacy od jednego ze strumieni magnetycznych.Na rysunku fig. 1 przedstawia schemat bu¬ dowy przekaznika, fig. 2 — wykres wektoro¬ wy przekaznika, fig. 3 — charakterystyki pra¬ dowo napieciowe przekazników kierunkowych oraz fig. 4 — schemat zastepczy przekaznika.Przekaznik sklada sie z rdzenia magnetyczne¬ go, trzech stalych uzwojen A — A, B — B, K — K oraz jednego ruchomego zwartego uzwo¬ jenia R — K, wykonanego w postaci ramki.Uzwojenie A — A wlacza sie w obwód pra¬ dowy, B — B w obwód napieciowy, uzwojenie K — K jest zwarte przez pojemnosc. Fig. 1 przedstawia schemat budowy przekaznika. Pod wplywem pradu Ia przeplywajacego przez cewke pradowa A — A przekaznika, powstaje *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest mgr inz. Witold Bobrowski. w zasilanym przez nia rdzeniu strumien mag¬ netyczny 0a proporcjonalny do natezenia pra¬ du Ia- W przypadku gdy uzwojenie K — K jest rozwarte, prad Ib w cewce napieciowej B — B wywoluje w rdzeniu magnetycznym proporcjo¬ nalny do pradu Ib strumien 0b, który indukuje w zwartej \cewce ruchomej R — R s • e • m • Er$ przesunieta w fazie wzgledem strumienia -0B o kat 90°.Ta z kolei wywoluje w cewce R — R prad IRr opózniony wzgledem sily elektromoto¬ rycznej Erb o kat 0r. Wartosc kata 0r za¬ lezy od stosunku czynnej i biernej opornosci cewki ruchomej R — R.Fig. 2 przedstawia uproszczony wykres wekto¬ rowy przekaznika przy rozwartym uzwojeniu K — K.Wzajemne oddzialywanie strumienia 0a oraz pradu Irb daje moment obrotowy przekaz¬ nika Mj = Kx 0a Irb cos na fig. 3 przedstawia teoretyczna zaleznoscpradu i napiecia rozruchowego przy danym kacie przesuniecia fazowego Praktycznie przejmuje sie przebieg charakte¬ rystyki wedlug krzywej b na fig. 3, który uwzglednia wplyw nasycenia zelaza w obwo¬ dzie pradowym.W przekaznikach typu indukcyjno-elektro- dynamicznego nasycenie zelaza w rozpatrywa¬ nym zakresie pradu nie wystepuje, natomiast charakterystyka, jak wynika z pomiarów, ma przebieg wedlug krzywej c na fig. 3.Wznoszenie sie charakterystyki spowodowa¬ ne jest wystepowaniem dodatkowego momen¬ tu zwracajacego, pojawiajacego sie przy wy¬ chyleniu uzwojenia R — R.Zalózmy, ze uzwojenie R — R jest wychy¬ lone z polozenia srodkowego o kat a.Uzwojenie to obejmuje czesc strumienia 0\, który indukuje nim s. e. m. Ear równa a EAr = w 0a cos co t • 10-8 (V) a max a gdzie 0A a max czesc strumienia obejmowana przez uzwoje¬ nie R — R.Pod wplywem s. e. m. Ear plynie w ramce prad Jar przesuniety o kat 0r wzgledem s. e. m. Ear.Prad Jar ma zwykle charakter indukcyjny.Wzajemne oddzialywanie w zwiazku z tym pradu Iar oraz strumienia 0a daje moment przeciwdzialajacy wychyleniu uzwojenia R — R, tzn, zadzialaniu przekaznika.M2 = K2 0A Ira * cos (0A Ira) Wielkosc momentu, jak wynika to z powyzsze¬ go wzoru oraz poprzedniego, jest proporcjo¬ nalna do sinusa kata opornosci 0r, do wychy¬ lenia a oraz do kwadratu strumienia 0a.Moment ten zazwyczaj pomijany jest przyczy¬ na uwidocznionego na fig. 3 wzrostu napiecia rozruchowego w funkcji pradu (krzywa c).Istota wynalazku polega na sprowadzeniu do zera kata opornosci uzwojenia ruchomego 0r przez co moment ten równa sie zeru, W tym celu zastosowano uzwojenie kompensacyjne K — K zwarte przez pojemnosc C. Fig. 4 przed¬ stawia schemat zastepczy przekaznika widzia¬ ny od strony uzwojenia R — R. Wielkosc po¬ jemnosci C dobrana zostala tak, aby kat 0r = O.Przy kacie 0r = O moment zwracajacy takze równa sie zeru, a poniewaz nasycenie zelaza nie wystepuje, charakterystyka ma prze¬ bieg zblizony do teoretycznego wedlug krzy¬ wej a na fig. 3. Pozwolilo to w wyniku na osiagniecie znacznej czulosci przekaznika. PL