PL43485B1 - - Google Patents

Description

Opublikowano dnia 5 pazdziernika 196S r.TKt A°it w. pin l7o tek: AJ rzedu Pcfentoweaol POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 43485 KL-47 b, 12 Zaklady Mechaniczne *) Przedsiebiorstiro Panstiroiue Wyodrebnione Labedy, Polska Loiysko kulkowe dwurzedowe do osadzania górnych obrotowych czesci koparek, iurawi I Innych podobnych maszyn Patent trwa od dnia 29 lutego 1960 r.Koparki, zurawie, podnosniki z obrotowa wie¬ za i inne podobne maszyny, posiadajace górna czesc zamontowana obrotowo na podstawie np. na podwoziu, posiadaja tuleje srodkowa z wa¬ lem pionowym w osi obrotu w celu centrowania i przejmowania sil promieniowych onaz dwa ze¬ spoly krazków toczacych sie oa mozliwie duzych okregach po podstawie, z których jeden dociska sie do podstawy od góry, a drugi od spodu. Ze¬ spoly krazków maja na celu przejmowanie na¬ cisków osiowych oraz sil powstajacych na skutek dzialania momentu, który dazy dowychylenia osi obrotu z polozenia prostopadlego do podstawy.Moment ten jest bardzo duzy i z reguly wystepu¬ je przy pracy maszyny, poniewaz narzedzie ro¬ bocze wysdega poza podstawe maszyny. Istnie¬ ja równiez rozwiazania, w których zamiast *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, iz wspól¬ twórcami wynalazku sa inz. Stanislaw Jasinski, inz. Marian Grabowski i Boleslaw Somerfekl. dwóch ukladów krazków znajduje sie jeden uklad pracujacy we wrebie duzego pierscienia, zwiazanego z podstawa. Wykonanie takiego pierscienia jest trudne i kosztowne. W naj¬ nowszych konstrukcjach maszyny takie zamiast opisanych rozwiazan posiadaja specjalne lo¬ zysko kulkowe o wielkiej srednicy np. 2000 mm.Lozysko to pelni te same funkcje, a wiec ma za zadanie zarówno centrowania i przejmowa¬ nia sil promieniowych, jak i sil osiowych oraz sil zwiazanych z momentem wychylajacym. Za¬ stosowanie lozyska kulkowego jest, znacznym uproszczeniem, jest tansze w wykonaeiu, czyni maszyne lzejsza i obniza jej srodek ciezkosci, jednakze lozysko moze byc tu zastosowane je¬ dynie pod' warunkiem, ze posiada wlasnosci specjalnie dostosowane do danego celu.Znane lozyska do osadzania górnych czesci obrotowych koparek i podobnych maszyn na podstawie, wedlug patentu NRF nr 952.045, sa to lozyska wielkiej srednicy o dwóch rzedachkulek, które w kierunku osiowym znajduja sie stale pod naciskiem sprezyn, w celu usuniecia lu¬ zu. Lozyska te posiadaja dwa zewnetrzne pier¬ scienie nakladane jeden na drugi oraz trzeci pier¬ scien wewnetrzny. Miedzy trzema pierscieniami znajduja sie kulki. Centrowanie pierscieni zew¬ netrznych rozwiazane jest w sposób nastepu¬ jacy. Powierzchnia wzajemna styku tych pier¬ scieni w przekroju osiowym sklada sie z trzech odcinków, poziomego czyli prostopadlego do osi, pionowego i poziomego. Odcinek pionowy powierzchni styku odpowiada dwom powierz¬ chniom cylindrycznym na jednym i na drugim pierscieniu starannie obrobionym, które zacho¬ dza na siebie. Tak rozwiazane lozysko, które zdobylo sobie szerokie zastosowanie w oma¬ wianych maszynach, posiada przede wszyst¬ kim te wade, ze jest dosc skomplikowane l trudne w wykonaniu zwazywszy jego wielka srednice. Rozwiazanie tego lozyska dazy do zniesienia luzów, co jest do pewnego stopnia zbedne, gdyz w danego typu maszynach luzy zachowane we wlasciwych granicach sa nie tylko dopuszczalne, ale nawet pozadane. Glów¬ na trudnosc wykonania tego lozyska polega na koniecznosci doskonalej' obróbki. Maly blad w tej obróbce powoduje niewspólsrodkowosc okregów, po których biegnie górny i dolny ze¬ spól kulek, a na skutek tego nadmierne zuzy¬ wanie sie lozyska, jak równiez prace z duzy¬ mi oporami, czyli ze strata mocy. Wykonanie lozysk tak dokladne, aby odchylki od ideal¬ nej centrycznosci byly minimalne i nie wply¬ waly praktycznie na prace lozyska, jest bardzo trudnef i skomplikowane, zwazywszy wielka srednice lozyska np. 2000 mm.Przedmiotem wynalazku jest lozysko podob¬ nego typu i sluzace do tego samego celu. Wy¬ nalazek polega na takim rozwiazaniu lozyska, aby w nim nastepowalo samorzutne centrowa¬ nie siie poszczególnych pierscieni poprzez kul¬ ki. Lozysko wedlug wynalazku posiada wgle¬ bione tory kulek, zas cylindryczne powierz¬ chnie, centrujace pierscienie w lozysku tym nie istnieja. Te dwie pozornie male zmiany w rozwiazaniu lozyska posiadaja decydujace znaczenie w pracy lozyska, które jak sie oka¬ zalo jest znacznie trwalsze i obraca sie przy minimalnej stracie mocy. Nalezy zaznaczyc, ze obie te cechy musza wystepowac nierozlacznie, gdyz zdolnosc do samocentrowania sie, uzyska¬ na przez wglebione uksztaltowanie torów, wy¬ maga wzajemnej przesuwnosci pierscieni. Gdy¬ by zatem wykonac jedynie wglebione tory obu rzedów kulek, a pozostawic powierzchnie cen¬ trujace jak w lozysku znanym, powstalyby dodatkowe naprezenia prowadzace do szybkie¬ go zniszczenia lozyska. Wglebione tory kulek wykonane w kazdym pierscieniu stanowia w przekroju luki o tym samym promieniu. Lu¬ ki te w obracajacych sie wzgledem siebie pier¬ scieniach daza do ustawienia sie w jednym okregu. Na tej daznosci polega nie tylko sa¬ morzutne centrowanie sie lozyska, lecz równiez ,i samorzutne niwelowanie wlasnych luzów promieniowych. W przeciwienstwie do tego zniesienia luzów promieniowych w lozysku znanym moze byc osiagniete jedynie droga wy¬ sokiej precyzji obróbki.Lozysko wedlug wynalazku jest latwiejsze do wykonania, poniewaz dopuszcza wieksze od¬ chylki od idealnej wzajemnej centrycznosci pierscieni oraz wieksze luzy. Wzajemne prze¬ suniecie osi wglebionych torów bieznych ku¬ lek nawet rzedu 0,3 mm nie przeszkadza do¬ brej pracy lozyska, gdy tymczasem w lozysku znanym wymagana jest dokladnosc rzedu 0,02 mm. Luzy w kierunku osiowym niweluje sie w lozysku wedlug wynalazku, badz ogranicza do wielkosci pozadanej, przez wkladanie pod¬ kladek odpowiedniej grubosci miedzy gladkie stykajace sie powierzchnie dwóch pierscieni.Rysunek przedstawia schematycznie lozys¬ ko wedlug wynalazku w przekroju osiowym.Czesci nieruchome tj. zwiazane z podstawa sa nastepujace: fragmentarycznie narysowana ply¬ ta podstawowa 1 i przymocowany do niej sru¬ bami 2 srodkowy pierscien 3. Czesci obracaja¬ ce sie stanowia dwa pierscienie 4 i 5 oraz zla¬ czony z nimi wkretami 6 fragment podstawy czesci obrotowej 7. Dwa rzedy kulek 8 biegna we wglebionych torach uksztaltowanych we wszystkich trzech pierscieniach, co powoduje samocentrowanie sie calego ukladu. Pierscienie 4 i 5 stykaja sie ze soba gladkimi powierz¬ chniami, aby umozliwic minimalny przesuw niezbedny przy samocentrowaniu. Miedzy te powierzchnie styku pierscieni wprowadzona jest podkladka 9 o tak dobranej grubosci, aby osiagnac wymagany luz osiowy w lozysku. — 2 — PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Lozysko kulkowe dwurzedowe do osadzania górnych obrotowych czesci koparek, zurawi i innych podobnych maszyn, posiadajace trzy pierscienie, miedzy którymi osadzone sa kul¬ ki, znamienne tym, ze wszystkie trzy pierscie¬ nie posiadaja wglebione tory kulek, przy czym dwa pierscienie obracajace sie wspólnie sty¬ kaja sie z gladkimi powierzchniami, umozli¬ wiajacymi przesuw niezbedny do samocentro- wania oraz umieszczanie podkladek dla usta¬ lenia wielkosci luzu osiowego. Zaklady Mechaniczne Przedsiebiorstwo Panstwowe Wyodrebnione Zastepca: mgr inz. Witold Hennel rzecznik patentowy m i "^ ^\kl T^flrlrJtfffl •Sj ' IsWs^sEZl i^byii JfW J- -L. 1 1 1 yA ' m 1 H ip / J- J. i 2_ PL