Opublikowano dnia 30 czerwca 1960 r.* (Urzedu Patentowe POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 43182 KI. 29 a, 4 Instytut Przemyslu Wlókien Lykoiuych *) Poznan, Polska Tunelowe baseny roszarnicze do moczenia slomy lnianej i konopnej Patent trwia od dnia 18 kwietnia 1956 r.Tunelowe baseny roszamicze do moczenia slomy lnianej i konopnej stanowia nowy typ basenów, nadajacych sie do prowadzenia w nich biologicznego procesu roszenia przez caly rok wszelkich surowców roszarniczych, a szczegól¬ nie slomy lnu 1 konopi, przy czym nie po¬ trzebna Jest budowa hali basenów i stosowanie przeladunku surowca.W eksploatacji stosowanych najczesciej w przemysle roszamiozym typów basenów pro¬ dukcyjnych, zachodzi koniecznosc przeladunku surowca ze srodków transportowych (wózków, platform itp.) do wnetrza basenów, co w wiek¬ szosci przypadków, podobnie jak wyladunek wyroszonego materialu, polega na recznym przenoszeniu poszczególnych snopków. Powo¬ duje to dlugotrwalosc czynnosci zwiazanych z zaladunkiem i wyladunkiem surowca, a, tym samym zmniejszenie przepustowosci produk- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest dr Zbigniew Szalkowski. cyjnej basenów, duzy naklad robocizny, znacz¬ ny wysilek fizyczny robotnika przy wyladunku snopów slomy mokrej o niemal czterokrotnie wiekszym ciezarze niz poczatkowy, niehigie¬ niczne warunki pracy i tworzenie znacznej ilosci targanu (slomy potarganej). Mechanizacja tych prac w nowoczesnych zakladach roszarni¬ czych w kraju 1 za granica rozwiazana zostala przez zastosowanie zaladunku, roszenia i wyla¬ dunku surowca w skrzyniach, przenoszonych za pomoca dzwigu do otwartych zbiorników (np. basenów kanalowych opartych na syste¬ mie Schneidera), co zwiazanie jest z duzymi nakladami inwestycyjnymi i eksploatacyjnymi.Projekt wprowadza nowy, dotychczas nieznany typ basenów tunelowych, który stanowi zara¬ zem proste i celowe rozwiazanie zagadnienia mechanizacji przez zastosowanie wózków, wy¬ korzystanych zarówno do transportu surowca, jak i do roszenia bez potrzeby przeladunku.Koszt budowy basenów wedlug wynalazku jest o polowe nizszy, niz koszt basenów do-tychczas stosowanych, w których roszenie slo¬ my odbywa sie w skrzyniach. Basen tunelowy przedstawiony jest schematycznie na rysunku.Fig. 1 przedstawia podluzny przekrój pionowy basenu, fig. 2 widok zespolu basenów z góry, fig. 3 — pionowy przekrój poprzeczny czesci basenu.Zespól basenów (fig. 2) sklada sie z poszcze¬ gólnych tuneli o wymiarach: dlugosc x szer. x wys. (24 x 2 x 2,5 m) o kubaturze jednostko¬ wej 120 ms. Baseny 2 zbudowane sa na powierz¬ chni na tym saimym poziomie co hala przy¬ gotowawcza i haik susizark.Sciany i strop basenów wykonane sa z zela- zobetonu o grubosci okolo 20 cm. Czolowe sciany basenów stanowia hermetycznie zamy¬ kane drzwi 7, przez które wprowadza sie i wy¬ prowadza wózki ze sloma surowa i wyroszona.Otwieranie drzwi odbywa sie przed podno¬ szenie ich w prowadnicy 6.Przed czescia wlotowa basenów znajduje sie przedsionek lub tez czesc ta jest wpuszczona w hale sortowni slomy. Czesc wylotowa basenu zaglebiona jest na dlugosci kilku metrów w przylegajaca hale suszarek. Srodkowa czesc basenów obsypana jest warstwa ziemi 12, a ta z kolei jest oblozona darnia 11. Baseny nie wymagaja umieszczenia ich wewnatrz budynku i nadaja sie do eksploatacji przez caly rok.Dnem basenu jest cementowa posadzka, w któ¬ rej znajduje sie zaglebiony na wysokosc pod¬ wozia 18 tor dla wózków ze sloma; tor ten tworza dwie plaskie szyny 19. Szerokosc zagle¬ bienia toru wynosi okolo 100 cm, co pozwala na uzyskanie wyzszego stopnia wykorzystania kubatury basenów. Dno basenu nachylone jest pod katem kilku stopni do poziomu w kierunku wylotu basenu, co ma na celu ulatwienie prze¬ suwania wózków z mokra sloma wyroszona do wyzymaczek 9. Wielkosc nachylenia wynosi 0,5%. W celu utrzymania optymalnej tempera¬ tury srodowiska potrzebnej do przebiegu pro¬ cesu fermentacji substancji pektynowych na dnie basenu jest zainstalowana rura perforo¬ wana, sluzaca do podgrzewania wody za po¬ moca pary 20. Platforma wózków 17 zapobiega bezposredniemu stykaniu sie slomy z przewo¬ dem parowym. W koncowym odcinku tunelu, na dlugosci 3 m, zainstalowane sa na scianach i na stropie natryski do oplukiwania wyroszo¬ nej slomy silnym strumieniem wody. Wzdluz stropu tunelu wykonane sa dwie listwy z zela- zobetonu 14, zabezpieczajace slome przed ewen¬ tualnym wydostaniem sie ponad powierzchnie wody i umozliwiajace splukiwanie jej powierz¬ chni. W stropie tunelu u jego wlotu i wylotu umieszczone sa okienka kontrolne 8, umozliwia¬ jace dostep do urzadzen kontrolnych, ustalaja¬ cych temperature wody, jak i pobranie próbek do oznaczania stopnia wyroszenia slomy. Kazdy basen zaopatrzony jest w jeden otwór wenty¬ lacyjny do odprowadzenia gazów, tworzacych sie w okresie roszenia. Doprowadzanie wody nastepuje od dolu w czesci wlotowej basenu.Splukiwanie piany i kozucha odbywa sie rynna przelewowa, umieszczona u wylotu basenu wzdluz jego sciany czolowej. Spuszczanie wody odbywa sie przez otwór spustowy, umieszczany w dnie basenu, w czesci wylotowej. Do jednego tunelu zaladowuje sie 8 wózków 5 o wymiarach 3,00 x 1,90 x 2,20 m. Wózek zaopatrzony jest w 2 ramy 16 zabezpieczajace snopy slomy 15 przed spadaniem. Platforma wózków ma otwory do odprowadzania wody sciekajacej ze slomy. Kól¬ ka wózków wykonane sa z zeliwa lub z twar¬ dej gumy, a w ich lozyskach umieszczone sa wkladki z tworzywa sztucznego nie ulegajacego korozji. Przyjmuje sie mozliwosc stosowania równiez kólek zeliwnych aluminiowanych. La¬ downosc 1 wózka, w zaleznosci od stopnia spra¬ sowania slomy, wynosi okolo 600 do 1000 kg, w zwiazku z czym ladownosc jednego basenu wyniesie do 8000 kg surowej slomy.Slome wzieta z odziaimiarek 4 lub z miejsca zaskladowainia uklada sie na wózkach 5. Wózki te wprowadza sie ciagnikiem, trakcja kolowa lub reczna przy wykorzystaniu spadku do ba¬ senu tunelowego. Po umieszczeniu w basenie wózków oraz po ich unieruchomieniu, naste¬ puje zamkniecie hermetycznych drzwi wloto¬ wych i wylotowych i napelnienie basenu ciepla woda o wymaganej temperaturze (27 — 33°).Czas napelniania basenu wynosi okolo 45 — 60 minut. W czasie roszenia, polegajacego na biologicznej fermentacji substancji pektyno¬ wych roslin wlóknodajnych, stosuje sie ciagla wymiane wody przez przelew, w ilosci maksi¬ mum 50°/o ogólnej ilosci wody. Po zakonczeniu procesu roszenia spuszcza sie wode, a nastep¬ nie rozpoczyna sie plukanie slomy za pomoca natrysków.Polega to na tym, ze otwiera sie drzwi ba¬ senu i kolejno przesuwa sie wózki pod na¬ tryski, a nastepnie po ocieknieciu wody ze slomy, przesuwa sie wózki do wyzymaczek 9, ustawionych przed suszarkami 10. Ruch wóz¬ ków w basenie jest jednokierunkowy. Powrót pustych wózków od wyzymaczek do miejsca magazynowania surowca odbywa sie poza ba¬ senami. — 2 —Projekt stwarza mozliwosci uzyskania oszczed¬ nosci w nakladach inwestycyjnych, w przypad¬ ku budowy nowych hal basenów, badz no¬ wych zakladów rozszarniczych lniarskich i ko¬ nopnych. Korzysci te wynikaja z wyelimino¬ wania potrzeby budowy budynków dla hali basenów, slupów nosnych, dzwigów, suwnic i elektrowyciagów do mechanicznego zaladunku i wyladunku odkrytych basenów, w przypadku stosowania roszenia surowca w skrzyniach, z powaznego zmniejszenia strat cieplnych i po¬ lepszenia higieny pracy dzieki calkowitej izo¬ lacji srodowiska moczenia od otoczenia i z wy¬ eliminowania potrzeby budowy urzadzen usu¬ wajacych mgle z hali produkcyjnej, dzieki her¬ metycznemu zamknieciu basenów tunelowych. PL