PL42808B1 - - Google Patents

Description

Opublikowano dnia 6 lutego 1960 r. i Wam **.R&4 B i 0! POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 42808 KI. 59 d, 3 Tadeusz Borun Warszawa, Polska Samoczynny zuraw przyzaporowy Patent trwa od dnia 9 lutego 1959 r.Przedmiotem wynalazku jest samoczynny zuraw przyzaporowy, zainstalowany przy — ale ponizej zapofy wodnej na Tzeczce, strudze czy innym cieku wodnym.Zuraw jest przeznaczony do samoczynnego podnoszenia spietrzonej wody biezacej na jeszcze wyzszy poziom — na zasadzie samo¬ czynnego, dwukierunkowego ruchu pionowego zbiorników: napedowego i nosnego, zawieszo¬ nych za pomoca listew sztywnych, na prze¬ ciwleglych koncach, zespolonych deska lacza¬ ca, dzwigni nakladanej pólpanewkami na kon¬ ce osi glównej — sluzacej do podnoszenia w zbiorniku nosnym, na zasadzie jego wzglednie mniejszego ciezaru lacznego czesci wody z po¬ ziomu spietrzenia cdeku wodnego ponad po¬ etom umieszczonego wyzej korytka odprowa¬ dzajacego, do którego przez samoczynne prze¬ chylenie sie zbiornika woda wylewa sie i splywa nim na miejsce nawodnienia lub in¬ nego przeznaczenia — kosztem pracy, jaka równoczesnie spelnia inna czesc wody opu- Mzajaoa ile, w ciezkim zbiorniku napedo¬ wym, % poziomu spietrzenia na plyte oporo#o- wywracajaca, minimalnie wystajaca nad lustro wody w niespietrzonej czesci cieku wodnego, gdzie równiez przez samoczynne przeehylenie sie zbiornika, woda wylewa sie — po czym puste zbiorniki, na zasadzie tym razem wzgled¬ nie wiekszego ciezaru samego zbiornika nos¬ nego, wracaja po nowy ladunek wody, w dro¬ dze — samoczynnie nastawiaja sie, a po po¬ wrocie i tylko na okres napelniania sie, sa¬ moczynnie otwieraja sobie doplyw wody z ko¬ rytka rozdzielczego.Samoczynny zuraw przyzaporowy pozwala wykorzystywac nawet niewielkie, i wolno ply¬ nace cieki wodne w terenie, na którym spie¬ trzenie wody na cala pozadana wysokosc by¬ loby nieoplacalne, wzglednie mniej korzystne niz przy uzyciu zurawia wedlug wynalazku.Dlatego wlasnie wazna cecha zurawia jest mozliwosc stosowania kilkakrotnej i zupelnie dowolnej proporcji odcinków dzwigni z uprzy¬ wilejowaniem strony nosnej np. 1:1, 1:2,8, 1:4,3, 1:5,3 itp.Na rysunku uwidoczniono przykladowe roz¬ wiazanie konstrukcji samoczynnego zurawiaprzyzapoFOwego o proporcji odcinków dzwigni 1:2,1, na którym fig. 1 przedstawia widok z joku zurawia wedlug wynalazku z wycie¬ ciem uwidoczniajacynr mechanizm kolowroi- kowy do samoczynnego otwierania i przery¬ wania doplywu wody do zbiorników.Liniami przerywanymi uwidoczniono jnie;- sca docelowe pustych zbiorników- i ich pozy¬ cje w trakcie wylewania przewozonej w nich wody.Fig. 2 przedstawia widok z góry zurawia po zdjeciu korytka odprowadzajacego.Zuraw wedlug wynalazku sklada sie z Ko¬ rytek — rozdzielczego 27 i odprowadzajacego 28, zbiorników — napedowego 12 ¦'& nosnego 13, dzwigni 11 na osi 22 oraz dwóch par nóg 23, przy czym kazda z tych dwóch par nóg, podtrzymujaca trójkatne w przekroju korytka, rozdzielcze 27 i odprowadzajace 28, jest w dol¬ nej czesci polaczona dwoma, krzyzujacymi sie Z przeciwnych stron kazdej pary nóg 23, listwami podtrzymujacymi 24, a w górnych czesciach, od strony zbiornika nosnego 13 — pojedynczymi poziomymi listwami podtrzymu¬ jacymi 24, z niewielkim rowkiem w srodku dla dolnej krawedzi korytka odprowadzajace¬ go 28. Listwy podtrzymujace 24, w polaczeniu z listwami usztywniajacymi 25, przybitymi pod dnami korytek oraz wycieciami w krawedziach korytek, rozdzielczego i odprowadzajacego, na umieszczenie w nich nóg 23 — ulatwiaja szyb¬ kie montowanie urzadzenia. Temu samemu sprzyjaja równiez grzybkowate osie bocznych scianek zbiorników i konców ramion dzwigni oraz gruszkowate otwory w listwach sztyw¬ nych. Ramiona dzwigni 11, zespolone deska laczaca 10, sa (przed zalozeniem korytka od¬ prowadzajacego 28) nakladane pólpanewkami "ha konce osi glównej 22, wystajace po obu stronach pary nóg 23, blizszej zbiornikowi napedowemu 12.Os glówna 22 jest umiejscowiona posrod¬ ku miedzy wierzchem korytka rozdzielczego 27, a dnem korytka odprowadzajacego 28, co w czasie ruchu dzwigni 11 zapobiega ociera¬ nia-sie deski laczacej 10 i deptacza 9 o inne czesci zurawia.Korytko laczace 29 moze byc zastapione rura o dosc dowolnej krzywiznie, a nawet wezem gumowym.Dzialanie zurawia wedlug wynalazku roz¬ poczyna sie z chwila otwarcia zasuwy zaporo¬ wej 36, ale juz przedtem wszystkie ruchome "czesci zurawia znajduja sie w gotowosci do przyjecia wody. Pusty zbiornik nosny 13, dzie¬ ki swemu wzglednie wyzszemu ciezarowi wlasnemu, powiekszonemu o ciezar ruchomych czesci zurawia po tej stronie osi glównej 22, znajdoje- sie- w swym najnizszym polozeniu, wyznaczanym przez bufory dzwigniowe 26 i jednoczesnie utrzymuje na swym poziomie równiez pusty zbiornik napedowy 12, który w tym miejscu posiada górna granice swej pionowej drogi. Górne krawedzie zbiornika napedowego 12 stoja tuz pod poziomem zasta¬ wek zwodzonych 1, gdy tymczasem te»same krawedzie zbiornika- nosnego 13 stoja o kilka centymetrów nizeji gdyz tego wymaga bez¬ pieczenstwo obslugujacej go zastawki zwodzo¬ nej |. Zastawki, zwodzone 1 sa opuszczone i go¬ towe do przepuszczenia wody z korytka roz¬ dzielczego 27 do zbiorników: napedowego 12 i nosnego 13, gdyz w tym czasie deptacz 9, umocowany pod'deska laczaca 10, zespalajaca obie czesci dzwigni llt pokonywujac opór sta¬ wiany przez gume (sprezyne) 7, biegnaca od górnego ramienia kolowrotkowegó 5 do s»zczy- tu korytka rozdzielczego 27 po stronie zbior¬ nika nosnego 13, spowodowal kilkudziesiecio- stopniowy obrót w lewo piety kolowrotkowej 8 i przytwierdzonych wspólnie z nia do osi kolowrotkowej 6, górnego i dolnego ramion kolowrotkowych 5, w zwiazku z czym sciegna zastawkowe 4, biegnace od górnego ramienia kolowrotkowegó 5 do grzebienia zastawkowego 3, na zastawce zwodzonej 1 po stronie zbior¬ nika napedowego 12 i od dolnego ramienia kolowrotkowegó 5 do grzebienia przeciwnej zastawki zwodzonej 1, sa przesuniete w kie¬ runkach rozbieznych o tyle, ze pozwalaja za¬ stawkom zwodzonym 1 przyjac pod dzialaniem ich wlasnego ciezaru, polozenia poziome, wa¬ runkujace przeplyw, wody z korytka rozdziel¬ czego 27 do obu zbiorników.Boki zastawek zwodzonych 1 i krawedzie otworów przedzastawkowych sa polaczone har¬ monijkowymi sciankami 2 z elastycznej gumy, która poza tym spelnia role zawias, pokrywa wierzchy zastawek zwodzonych 1 i o centymetr wystaje przed ich przody/ co zapobiega ucie¬ kaniu wody pod spodami zastawek.Z chwila odsuniecia zasuwy zaporowej 36% woda spietrzona powyzej zapory wodnej 3Q, przez korytko laczace 29 i opuszczone zastawki zwodzone I, splywa jednoczesnie do obu pod¬ stawionych zbiorników. Poniewaz zbiornik nosny 13 musi napelnic sie w czasie o 10% krótszym niz zbiornik napedowy 12, to nie¬ wielka czesc wodv splywa przez, brzegi zbior¬ nika ntfsflegó 13. — 2 —W momencie, gdy nad przelewajacym sie przez brzegi zbiornikiem nosnym 13, wezmie wzgledna przewage ciezar laczny, posiadajacy jeszcze odpowiednia rezerwe pojemnosci, zbiornik napedowy 12 i rozpocznie opuszczanie sie w dól, na przeciwnych koncach dzwigni 11 rozpoczyna sie podnoszenie pelnego zbiornika nosnego 13.W nastepstwie ruchu rozbieznego napelnio¬ nych zbiorników, unosi sie w góre deptacz 9, pozwalajac gumie (sprezynie) 7 podniesc za¬ stawki zwodzone 1 i przerwac przeplyw wody do zbiorników. Instalacja zastawek zwodzonych 1 powinna uniemozliwiac im zbytnie zblizanie sie do pozycji pionowej. Dna otworów przedza- stawkowych musza byc ustawiane na tym sa¬ mym poziomie i miec na kazdej wyst/kosci ponad soba jednolite proporcje szerokosci otworów. Przy wezszym z otworów mozna za¬ stosowac przesuwny regulator szerokosci 31, usztywniany sruba z motylkowa nakretka.Z chwila, gdy 1/3 wysokosci podnoszonego zbiornika nosnego 13 minie górna krawedz ko¬ rytka odprowadzajacego 28, zostaje on wywró¬ cony szarpnieciem linki wywracajacej z przy¬ mocowanymi do niej ruchomym ciezarkiem, który na okres wylewania sie wody ze zbior¬ ników zawisa w powietrzu.Dno wywróconego zbiornika nosnego 13 wzno¬ si sie kilka centymetrów nad poziom korytka odprowadzajacego 28, gwarantujac mu wczes¬ niejsze rozpoczecie i wczesniejsze zakonczenie wylewania wody niz zbiornik napedowy 12.Zbiornik napedowy 12, w koncowej (fazie drogi w dól, uderza dolna krawedzia swego skosnego dna w plyte oporowo-wywracajaca 20, wywraca sie i wylewa swa zawartosc na "te plyte, minimalnie wystajaca ponad lustro wody niespietrzonej czesci cieku wodnego d nieznacznie nachylona w kierunku wylewa¬ nia sie wody ze zbiornika.W uderzajacej w plyte czesci dna zbiornika dobrze jest wmontowac krazki wywracajace 37, koniecznosci wszakze nie ma.Zbiornik napedowy 12 wiekszosc drogi po¬ wrotnej odbywa w pozycji wywróconej, z nie¬ znacznym pochyleniem sie dna ku wylotowi zbiornika, co chroni przed odcieciem w nim takiej ilosci wody, przy której nastawi sie, ale wiecej nie pójdzie w góre i unieruchomi urza¬ dzenie. Ponowne nastawienie sie wywróconego uprzednio zbiornika napedowego 12 nastepuje pod wplywem szarpniecia linki nastawczej 19, laczacej tyl zbiornika z plyta oporowo-wy- wracajaca 20.Zbiornik nosny 13 rozpoczyna ruch powrot¬ ny w pozycji wywróconej, ale juz w poczatkach swej drogi, dochodzac dnem swego dziobu do szczytu korytka odprowadzajacego 2B, zjezdza po wmontowanych w górnej krawedzi szczytu krazkach zeslizgowo-nastawczych 32 i juz na¬ stawiony wraca do swego poprzedniego poloze¬ nia.Bardzo silne kolysanie poziome zbiornika nosnego 23, nabyte podczas nastawiania sie na krazkach zeslizgowo-nastawczych 32 i groza¬ ce zerwaniem pracujacej na jego rzecz za¬ stawki zwodzonej 1 oraz unieruchomieniem urzadzenia, jest w zurawiu wedlug wynalazku wystarczajaco neutralizowane przez opory przeciwwahaniowe 33, umieszczone na ramio¬ nach dzwigni 11, w takich odleglosciach od listew sztywnych 14, aby nie hamowaly one ich uzasadnionego przesuwania sie podeza* pionowego ruchu zbiorników.Druga przyczyna poziomego kolysania sie zbiorników, zwiazana z zataczaniem luków przez ramiona dzwigni 11, jest w zurawiu wedlug wynalazku zredukowana do minimum, dzieki nadaniu listwom sztywnym 14 zbiornika napedowego 12 dlugosci wiekszej od uychze wymiarów listew sztywnych 14 zbiornika n©£- nego 13, o polowe sumy pionowych skoków obu zbiorników. Wobec róznych wysokosci zbiorników podstawa do obliczen jest odstep miedzy górna krawedzia nastawionego zbior¬ nika a osia górna 15.Oba zbiorniki, majac osie dolne 16 umiej¬ scowione znacznie ponizej swych punktów ciezkosci, wykazuja dwukierunkowa bierna przechylnosc, w granicach wyznaczonych in» przez momenty stykania sie oporów przed¬ nich 17 lub oporów tylnych 18 z listwami sztywnymi 14. Wlasciwe rozmieszczenie opo¬ rów winno zapewniac napelniajacym sie zbior¬ nikom nabranie maksymalnej ilosci wody i przeciwstawienie sie energii strumienia wpa¬ dajacej do nich wody.Dzialanie zurawia wedlug wynalazku wy¬ maga pewnej ilosci energii do wywracania i nastawiania . zbiorników, opuszczanie zasta¬ wek i pokonywania tarcia. Bezposrednim zró¬ dlem energii jest odpowiedni, jednostajnie przyspieszony ruch pionowy zbiorników, otrzy¬ mywany przez umiejscowienie osi glównej 22 ponizej prostej przecinajacej osie górne li, z reguly nie wiecej niz 2% odstepu miedzy tymi osiami. Wzgledne obnizenie osi glównej 22, daje praktyczne przedluzanie sie odcinków — 3 —ramion dzwigni 11, po stronie zbiornika w danej fazie opuszczajacego sie kosztem rów¬ noczesnego praktycznego skracania odcinków ramion dzwigni U po stronie zbiornika, w tej fazie podnoszonego.Wobec powyzszego, zneutralizowanie wzgled¬ nej przewagi ciezaru wlasnego zbiornika nos¬ nego 13 oraz zdobycie, przy zachowaniu rezer¬ wy pojemnosci, wzglednej przewagi ciezaru lacznego zbiornika napedowego 12, w dodatku w niekorzystnym dla siebie momencie prak¬ tycznego skrócenia odcinków ramion dzwigni 11, wymaga zwiekszenia jego pojemnosci o 20—50% ponad to, na co pozornie wskazuje prosty rachunek przy poziomym ustawieniu ramion dzwigni 11.Rozlozenie ciezaru na obie strony osi glów- *ej 22, w momencie zakonczenia wylewania aie wody ze zbiorników, przed rozpoczeciem przez nie ruchu powrotnego, reguluje suwak 35 w ksztalcie ceownika, nakladany na ramie dzwigni 21 od strony przeciwnej niz ta, po której dzialaja listwy sztywne 14, aby nie ograniczal ich ruchów w stosunku do ramienia dzwigni 11. Suwak 35 jest wyposazony w sru¬ be o motylkowej glówce, sluzaca do zamoco¬ wania go na ramieniu dzwigni 22.Do zatrzymania ruchu zurawia wedlug wy¬ nalazku wystarcza zwykle zamkniecie zasuwy aaporowej 36, co niezwykle ulatwia usuwa¬ nie wszelkiego rodzaju uszkodzen. PL

Claims (2)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Samoczynny zuraw przyzaporowy, znamien¬ ny tym, ze posiada zbiornik napedowy (12) i zbiornik nosny (13), zawieszone za pomoca listew sztywnych (14) na przeciwleglych koncach dzwigni (U), nalozonej pólpanew- kami na os glówna (22), wmontowana w lewa z dwu par nóg (23), podtrzymujacych korytko odprowadzajace (28), zaopatrzone w krazki zeslizgowo — nastawcze (32) i korytko rozdzielcze (27), wyposazone w mechanizm kolowrotkowy, synchronizujacy przeplyw wody z podstawianiem sie zbior¬ ników.

2. Zuraw wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jego os glówna (22\ dzwigni (11) jest umiej¬ scowiona ponizej prostej przecinajacaj osie górne (15), laczace konce ramion dzwigni (11) z listwami sztywnymi (14) oraz posrod.- ku miedzy wierzchem korytka rozdzielcze¬ go (27), a dnem korytka odprowadzajace¬ go (28). ' 3. Zuraw wedlug zastrz. I—2, znamienny tym, ze ramiona jego dzwigni (11), po stro¬ nie zbiornika nosnego (13), sa wyposazone w opory przeciwwahaniowe (33)} a listwy sztywne (14) zbiornika nosnego (13) sa krótsze od listew ' sztywnych (14) zbiornika napedowego (12), o polowe sumy piono¬ wych skoków obu zbiorników. Zuraw wodlug zastrz. 1—3, znamienny tym, ze boczne scianki obu jego zbiorni¬ ków, powyzej osi dolnych (16), sa wypo¬ sazone w opory przednie (17) i opory tyl¬ ne (18), przy czym zbiornik napedowy (12) posiada linke nastawcza (19), a zbiornik nosny (13) linke wywracajaca (21), z przy¬ mocowanym do jej konca ruchomym ciezarkiem. i. Zuraw wedlug zastrz. 1—4, znamienny tym, ze w szczycie zapory wodnej (30), u wlotu do korytka laczacego (29) posiada zasuwe zaporowa (36) oraz w korytku roz¬ dzielczym (27) mechanizm kolowrotkowy, skladajacy sie z deptacza (9), piety ko- lowrotkowej (8), osi kolowrotkowej (6), raniion kolowrotkowych (5), gumy (sprezy¬ ny) (7), sciegien zastawkowych (4), grzebie¬ ni zastawkowych (3), zastawek zwodzonych (1) i harmonijkowych scianek (2) z elastycz¬ nej gumy, stanowiacej zarazem zawiasy za¬ stawek. 6. Zuraw wedlug zastrz. 1—5, znamienny tym, ze na ramieniu dzwigni (Jlj posiada suwak (35), regulujacy stosunek ciezaru zbiorników w momencie zakonczenia wylewania z nich wody oraz jest wyposazony w bufory dzwig¬ niowe (26), przerywajace dalsza droge pu¬ stych zbiorników. 7. Zuraw wedlug zastrz. 1—5, znamienny tym, ze nogi (23) sa zespolone parami, a listwy usztywniajace (25) sa nakladane na listwy podtrzymujace (24), przy czym krawedzie korytek —rozdzielczego (27) i odprowadza¬ jacego (28), posiadaja wyciecia na umiesz¬ czenie w nich nóg (23). Tadeusz Borun — 4 —Do opisu patentowego nr 42308 PL