RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 42750 KI. 21 df, 6/01 Fimag Finsterwalder Maschinen x G. m. b. H. in Verwaltung Finsterwalde, Niemiecka Republika Demokratyczna Uklad polaczen wzbudzania i dowzbudzania (kompaundowania) maszyny synchronicznej Patent dodatkowy do patentu nr 40990 Patent trwa od dnia 11 wrzesnia 1057 r. Patent nr 40990 dotyczy urzadzenia do wzbu¬ dzania i dowzbudzania (kompaundowania) ma¬ szyn synchronicznych, w którym jest zastoso¬ wana przetwornica o polu wirujacym. Wirnik przetwornicy b polu wirujacym jest zbudowany tak, iz przy wszelkich stanach obciazenia po¬ zostaje nienasycony W stojanie przetwornic^ sluzacej do wzbudzania maszyny synchronicz¬ nej, jest umieszczone uzwojenie, przewodzace prad obciazenia oraz uzwojenie pierscieniowe z zaczepami. Uzwojenie pierscieniowe jest po¬ laczone w szereg z dodatkowym uzwojeniem, umieszczonym w stojanie maszyny synchro¬ nicznej, które jest przylaczone do uzwojenia pierscieniowego z przesunieciem o 120°. Suma geometryczna napiec tych uzwojen jest wy¬ prostowywana przez jeden prostownik i do¬ prowadzana do uzwojenia wzbudzajacego ma¬ szyny synchronicznej. Przedmiotem wynalazku jest uklad polaczen wzbudzania i dowzbudzania maszyny synchro¬ nicznej, w którym wirnik przetwornicy o polu wirujacym jest wykonany tak, iz. posiada bie¬ guny uwydatnione odpowiednio do liczby bie- .gunów (np. przez wyfrezowanie przedzialów miedzybiegunowych) i tym samym uzyskuje uprzywilejowany kierunek magnesowania, a na¬ piecie niezalezne od obciazenia oraz napiecie zalezne od obciazenia zostaja najpierw wy¬ prostowane, a dopiero potem dodane do siebie i doprowadzone do uzwojenia wzbudzajacego generatora Dzieki wykonaniu wirnika prze¬ twornicy ó polu wirujacym wedlug wynalazku osiaga sie to, ze strumien magnetyczny jest funkcja kata miedzy obracajaca sie synchro¬ nicznie osia podluzna wirnika i pierwotna am¬ plituda pola wzbudzenia, co daje wystarczajace kompaundowanie równiez bez koniecznoscibezposredniego *_w£ktoEO}* ego"'M podawania skla¬ dowych napiecia zmiennego, niezaleznych od obciazenia i zaleznych od obciazenia. Daje to te korzysc, ze uzwojenie pierscieniowe w stoja- nie przetwornicy moze byc zastapione przez normalne uzwojenie trójfazowe, dzieki czernila uzyskuje sie nowe mozliwosci laczenia. ; * Na rysunku fig. 1 i 2 przedstawiaja dwa przyklady wykonania wynalazku. Uklad we¬ dlug fig. 1 polega na tym, ze niezalezne od obciazenia napiecie dodatkowego uzwojenia 2 generatora, wyprostowane jest, przez prostow¬ nik 9a i jest dodsfne do zaleznego od obciaze¬ nia napiecia uzwojenia 12, wyprostowanego przez prostownik 9b i te zsumowane napiecia sa doprowadzane do uzwojenia wzbudzajace¬ go JO generatora synchronicznego. Podobny uklad jest uwidoczniony na fig. 2 z ta jednak róznica, ze napiecie niezalezne od pradu obciazenia jest pobierane bezposrednio z generatora, przy czym wieksza czesc tego napiecia zostaje zuzyta na spodek napiecia na dlawiku 13. W tym ukladzie otrzymuje sie na¬ piecie generatora niezalezne od oporu uzwoje¬ nia wzbudzajacego. Takie uklady umozliwiaja równolegla prace dwóch lub kilku generatorów nawet w warun¬ kach najbardziej niekorzystnych bez potrzeby - stosowania dodatkowych urzadzen do wyrów¬ nywania pradu biernego, gdyz wobec odsta¬ pienia od stalosci napiecia przy obciazeniu po¬ jemnosciowym generatora kompaundowanie zawsze wznawia wzbudzenie niezaleznie od te¬ go, czy obciazenie bierne ma charakter induk¬ cyjny, czy pojemnosciowy. Dzieki temu nawet przy przekompaundowaniu (wzrastajaca cha¬ rakterystyka pradowo-napieciowa) mozna utrzy¬ mac wlasciwa równolegla prace generatorów, gdyz takie przekompaundowanie zdarzajace sie w znanych ukladach przy naglym obciaze¬ niu pojemnosciowym nie moze wystapic wraz z niepozadanymi swymi skutkami. W celu re¬ gulacji pradu biernego przy pracy równoleglej nastawia sie zdalnie pozadany rozklad pradu biernego przez dodatkowe zmiennie nastawne obciazenie prostownika 9b, silacego do uza¬ lezniania wzbudzenia od pradu obciazenia za pomoca opornika regulacyjnego. Uklady wedlug fig. 1 i 2 pozwalaja na to, ze gdy Jest pozadane skrócenie generatora, prze¬ twornica o polu wirujacym nie jest przybu- dowywana lub wbudowywana do generatora, lecz jest napedzana oddzielnie od generatora przez' sdlnik synchroniczny, zasilany z genera¬ tora. Dzieki temu osiaga sie te zalete, ze liczba biegunów przetwornicy o polu wirujacym mozna przyjac dowolna, niezaleznie od liczby biefeunów generatora. ¦-IZ a s t;r zezeniai patentowe 1. Uklad polaczen wzbudzania i do wzbudza¬ nia (kompaundowania) maszyny synchro¬ nicznej ze wzbudnica w postaci przetwor¬ nicy o polu wirujacym, której wirnik jest zbudowany tak, iz przy wszelkich stanach obciazenia jest nienasycony i oprócz korpu¬ su zelaznego niezbednego do zamkniecia obwodu magnetycznego posiada jeszcze ma¬ gnesy trwale, a w stój anie przetwornicy znajduje sie uzwojenie przewodzace prad -- obciazenia -oraz uzwojenie wlaczone do. obwodu wzbudzania w szereg z uzwojeniem dodatkowym, znajdujacym sie w stojanie generatora synchronicznego, wedlug pa¬ tentu ¦ nr 40990, znamienny tym, ze wirnik przetwornicy o polu wirujacym posiada bieguny uwydatnione, odpowiednio do liczby biegunów i tym samym otrzymuje uprzywilejowany kierunek magnesowania, przy czym napiecia (prady) dodatkowego uzwojenia (2) stojana generatora i uzwo¬ jenia (12) znajdujacego sie w stojanie przetwornicy, sa prostowane oddzielnie przez prostowniki (9a i 9b), które po stro¬ nie pradu stalego sa polaczone w szereg i zasilaja .uzwojenie wzbudzenia (10) ge¬ neratora synchronicznego. 1 Uklad polaczen wedlug zastrz. 1, znamien¬ ny tym, ze posiada opornik regulacyjny, który jest przylaczony równolegle do pro¬ stownika (9b), dostarczajacego czesc na¬ piecia wzbudzenia zalezna od pradu ob¬ ciazenia, którym to opornikiem jest regu¬ lowany rozklad pradu biernego przy pracy równoleglej kilku generatorów synchro¬ nicznych. 3 Uklad polaczen wedlug zastrz. 1, znamien¬ ny tym, ze przetwornica o polu wirujacym jest napedzana przez oddzielny silnik syn¬ chroniczny, zasilany "z generatora synchro¬ nicznego. Fimag Finsterwalder Maschineu G. m. b. H. i n V e r w a 1 t u n f Zastepca: inz. Józef Felkner rzecznik patentowy — 2 —hgA Do cpislU patentowego nr 42750 A xA Zó Xó yb PL