Opublikowano dnia 9 stycznia 1960 r.******* £ ^ CMcSA Urzedu fi „ oweg« POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 42609 KI. 12 o, 11 Zaklady Przemyslu Azotowego „Kedzierzyn'' Kedzierzyn, Polska Sposób usuwania nadmiaru alkoholu z estrów o wysokiej temperaturze wrzenia Patent trwa od dnia 12 czerwca 1958 r.Estry o wysokiej temperaturze wrzenia, np. estry kwasu ftalowego, maleinowego, sebacy- nowego itd. ocenia sie na podstawie tempera¬ tury zapolnu, której wysokosc swiadczy o usu¬ nieciu wolnego alkoholu, na podstawie liczby kwasowej, która powinna byc jak najnizsza oraz na podstawie barwy, która powinna byc jak najjasniejsza. W celu osiagniecia niskiej liczby kwasowej stosuje sie do estryfikacji du¬ zy nadmiar alkoholu.Nadmiar ten usuwa sie znanym sposobem przez oddestylowywanie pod zmniejszonym cis¬ nieniem. W celu calkowitego odpedzenia alkoho¬ lu nalezy w koncowej fazie destylacji stosowac temperature powyzej 170°C, nawet przy uzyciu najwyzszej prózni osiagalnej praktycznie w urza¬ dzeniach przemyslowych.*) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa inz. Tadeusz Wojtowicz i inz. Stanislaw Kocierz.W tak wysokiej temperaturze estry ulegaja rozkladowi termicznemu, przy czyni wzrasta liczba kwasowa i produkt ciemnieje. Z tego wzgledu usuwanie resztek alkoholu nalezy prze¬ rywac przed osiagnieciem temperatury wywo¬ lujacej rozklad estrów, nie otrzymujac wskutek tego estrów o wysokiej temperaturze zaplonu albo odpedzajac alkohol dalej, nalezy stosowac nastepnie dodatkowe zabiegi w celu usuniecia ciemnego zabarwienia estrów i wolnego kwasu.Odbarwienie przeprowadza sie np. droga ab¬ sorpcji. Kwas usuwa sie przez przemywanie alkaliami. Pod wplywem alkaliów latwo zacho¬ dzi hydroliza estru i zjawia sie ponownie wol¬ ny alkohol obnizajac osiagnieta poprzednio wy¬ soka temperature zaplonu.Wynalazek usuwa te niedogodnosci dostarcza* jac sposobu usuwania nadmiaru alkoholu bez narazania estru na rozklad. W tym celu odpe¬ dza sie znaczna czesc alkoholu znanym sposo- bem :Wt tfmpejraturze nie wywolujacej rozkladuestru, a pozostaly alkohol poddaje sie dzialaniu srodka utleniajacego, szczególnie wodnego roz¬ tworu nadmanganianu potasowego, stosowane¬ go w niewielkim nadmiarze. Po przeprowadze¬ niu alkoholu w odpowiedni aldehyd lub keton, mase reakcyjna zadaje sie roztworem siarczy¬ nu, który redukuje nadmiar srodka utleniaja¬ cego i wiaze w znany sposób zwiazki karbo- nylowe tworzac z nimi polaczenia stale. Jak stwierdzono, ester w czasie tych reakcji nie ulega dostrzegalnym zmianom. Po oddzieleniu od fazy wodnej i ewentualnym przesaczeniu oraz osuszeniu posiada znacznie wyzsza tempe¬ rature zaplonu i niezmieniona liczbe kwasowa.Stwierdzono przy tym, ze dzialanie utleniajace daje równiez efekt bielacy.Przyklad: 900 kg bezwodnika ftalowego i 2400 kg oktanolu poddaje sie estryfikacji sto¬ sujac 660 kg toluenu jako obiegowego srodka odwadniajacego i 9 kg kwasu benzenosulfono- wego jako katalizatora. Po przemyciu woda, roztworem sody i ponownie woda oraz po sta¬ rannym oddzieleniu fazy wodnej, ester podda¬ je sie ogrzewaniu pod cisnieniem 25—30 mm Hg odpedzajac wode z toluenem i nadmiar okta¬ nolu. Odpedzanie przerywa sie przy dojsciu do temperatury 170°C. Ester wykazuje wówczas temperature zaplonu 160°C.Otrzymany produkt w temperaturze okolo 100°C zadaje sie stopniowo w ciagu 2 godzin stezonym roztworem wodnym 30 kg nadmanga¬ nianu potasowego, stale mieszajac, po czym nie przerywajac mieszania dodaje sie 5 kg wegla aktywnego, a po godzinie zadaje sie stezonym roztworem okolo 10 kg siarczanu sodowego.Nastepnie przeprowadza sie odwodnienie przez ogrzewanie do temperatury 130°C pod cisnie¬ niem okolo 500 mm Hg i ester przesacza.Otrzymuje sie 2000 kg ftalanu oktylu o naste¬ pujacych wlasciwosciach: barwa w skali jodowej 3 temperatura zaplonu 177°C liczba kwasowa 0,1 PL