Opublikowano dnia 23 listopada 1959 r.POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 42430 BSZftifit Bohdan Majeiuski Warszawa, Polska Urzqdzenie do samoczynnego wylqczania sprzegla przy zmianie biegów w motocyklu Patent trwa od dnia 30 pazdziernika 1958 r.Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie, majace na celu usuniecie czynnosci recznego wyciskania sprzegla w motocyklach przy zmia¬ nie biegów za pomoca noznej dzwigni. Dzia¬ lanie urzadzenia polega na tym, ze z czyn¬ noscia zasadnicza, jaka jest zmiana biegu, la¬ czy sie samoczynne wylaczenie i wlaczenie sprzegla. Wlaczenie biegu poprzedza wyla¬ czenie sprzegla, a po dokonaniu tej czynnosci nastepuje samoczynne wlaczenie sprzegla. Za¬ stosowanie tego urzadzenia usuwa koniecznosc operowania reczna dzwignia sprzegla, zarówno przy zmianie biegów jak i ruszaniu z miejsca oraz uniemozliwia powstanie uszkodzen spo¬ wodowanych przez przypadkowe wlaczenie bie¬ gu przy niewylaczonym sprzegle.Dotychczasowe urzadzenia tego rodzaju byly budowane w ten sposób, ze krzywka umoco¬ wana na walku dzwigni zmiany biegów uru¬ chamiala przy okreslonym jej polozeniu dzwig¬ nie sprzegla, powodujac wylaczenie sprzegla Urzadzenia te wymagaly specjalnej budowy ukladu rozrzadu skrzyni biegów i sprzegla, co uniemozliwialo ich zastosowanie w typo¬ wych rozwiazaniach motocykli jako urzadze¬ nia dodatkowego.Urzadzenie wedlug wynalazku moze byc wbu¬ dowane w wiekszosci typów przekladniowych skrzynek motocyklowych, o dowolnej ilosci przelozen, bez zadnych zmian konstrukcyj¬ nych elementów pojazdu.Urzadzenie wedlug wynalazku jest uwidocz¬ nione w przykladowych wykonaniach na ry¬ sunku, na którym fig. 1 przedstawia widok urzadzenia z boku, fig. 2 — przekrój poprzecz¬ ny rozwiazania z fig. 1 wedlug linii A — A, fig. 3 — odmiane urzadzenia w widoku z boku, fig. 4 — przekrój poprzeczny rozwiazania z fig. 3 wedlug linii B — B, a fig. 5 — roz¬ wiazanie polaczenia linek Bowdena.W obu przykladach wykonania, litera a oz¬ nacza dzwignie zmiany biegów, a cyfry O — 1 — 2 kolejno polozenie luzu lub wlaczonego biegu, wlaczenia biegu wyzszego i wlaczenia biegu nizszego, b os obrotu dzwigni, c odcinek linki Bowdena, laczacej reczna dzwignie wy¬ laczenia sprzegla ze sprzeglem, której czesc pancerza zastapiono plytka j, wygieta w ksztal¬ cie korytka.Urzadzenie wedlug fig. 1 sklada sie z dzwig¬ ni d zwiazanej z dzwignia a przez wspólny punkt obrotu i wyciecie w wygietym zakon¬ czeniu poziomego ramienia oraz wspornika e zwiazanego ze scianka skrzyni biegów sruba / i osia obrotu b dzwigni zmiany biegów a.W zagieciu wspornika e (fig. 2), objetym po¬ dobnym • zagieciem dzwigni d, umieszczone jest ciegno linki Bowdena g, przewleczone przez otwory w sworzniach h, które spoczywaja na pólokraglych wglebieniach l, we wsporniku e i dzwigni d (fig. 1). Otwory w sworzniach ma¬ ja srednice wieksza od srednicy ciegna, lecz dostatecznie mala, by zapewnic oparcie dla koncówki ciegna i pancerza linki Bowdena.Linka polaczona jest nastepnie z linka c za pomoca plytki j oraz lacznika k (fig. 5) lub bezposrednio ze sprzeglem.Gdy dzwignia a znajduje sie w polozeniu O, pólkoliste wyciecie l w dzwigni d i we wspor¬ niku e pokrywaja sie i oba sworznie h opie¬ raja sie o wyciecie w obu czesciach. Przy obrocie dzwigni a w kierunku polozenia l na¬ stepuje obrót dzwigni d wzgledem wspornika e i zmiana odleglosci miedzy sworzniami h, a za¬ tem przesuniecie ciegna wzgledem pancerza, co po przeniesieniu na linke c, powoduje wy¬ laczenie sprzegla. Ruch dzwigni a w kierunku polozenia 2 daje ten sam efekt.Po wlaczeniu biegu kierowca usuwa nacisk ha dzwignie a, co pozwala na jej powrót do polozenia O, pod dzialaniem sprzegla poprzez ciegno Bowdena, przy jednoczesnym wlaczeniu sprzegla.Urzadzenie wedlug fig. 3 i 4 sklada sie z prowadnicy m przytwierdzonej do dzwigni zmiany biegów a lub kadluba skrzynki bie¬ gów, suwaka n z krazkiem p, krzywki r, za¬ mocowanej sztywno do scianki skrzynki bie¬ gów lub dzwigni zmiany biegów oraz linki Bowdena 0, której ciegno'jest polaczone z su¬ wakiem n, a pancerz z prowadnica m lub odwrotnie. Linka g jest polaczona w okreslo¬ nym miejscu . z linka recznego wylaczania sprzegla "w sposób pokazany na fig. 5. Przy obrocie dzwigni, a w kierunku 1 lub 2, krazek p toczac sie po krzywce r powoduje przesunie¬ cie suwaka n wzgledem prowadnicy m, a za¬ tem przesuniecie ciegna linki Bowdena g wzgle¬ dem pancerza i wylaczenie sprzegla.Po wlaczeniu biegu dzwignia a powracajac do polozenia O pozwala na wlaczenie sprzegla, podobnie jak w urzadzeniu poprzednim.Odleglosc wglebien l od osi obrotu b w urza¬ dzeniu na fig. 1 oraz zarys krzywki r w urza¬ dzeniu na fig. 3 sa dobrane w ten sposób, ze calkowite wylaczenie sprzegla nastepuje w cza¬ sie martwego skoku dzwigni a, to jest przed zazebieniem sie nowej pary kól zebatych skrzy¬ ni biegów. W czasie przesuwania kól zeba¬ tych w dalszej czesci skoku dzwigni tarcze sprzegla jeszcze bardziej odsuwaja sie od sie¬ bie. W urzadzeniu wedlug fig. 3 i 4 mozna tego uniknac zastepujac koncowy, wznoszacy sie odcinek krzywki r odcinkiem lukowym o stalej odleglosci od osi obrotu b i zmniej¬ szajac w ten sposób prace potrzebna do wla¬ czenia biegu. Taki zarys utrudnia jednak ru¬ szanie z miejsca bez uzycia recznej dzwigni wylaczania sprzegla, z powodu tendencji do szybkiego wlaczania sprzegla, wywolanej na¬ glym przyrostem sily na dzwigni przy ruchu powrotnym.Skrzynki przekladniowe motocykli z nozna zmiana biegów sa z reguly sterowane w ten sposób, ze kolejny bieg wyzszy (nizszy) wlacza sie ruchem dzwigni a do góry, a kolejny *-i nizszy (wyzszy) bieg ruchem dzwigni ku dolowi i od polozenia O (figury 1 i 3). Urzadzenie wed-| lug wynalazku moze wiec wspólpracowac zeI skrzynia o dowolnej ilosci biegów, przy czyml sprzeglo bedzie wylaczane przed i wlaczanej po kazdej zmianie biegów. | PL