RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 42217 KI. 59 b, 1 VEB Zentrale Entiricklung und Konstruktion *) (ZEK) Pumpen und Verdichter Halle, Niemiecka Republika Demokratyczna Zamocowanie osiowych lub promieniowych wirników z tworzywa ceramicznego Patent trwa od dnia 3 listopada 1958 r.Wynalazek dotyczy mocowania osiowych lub promieniowych wirników z tworzywa ceramicz¬ nego w maszynach wirnikowych, dostarczaja¬ cych goracy czynnik, przy zastosowaniu two¬ rzyw o róznej rozszerzalnosci cieplnej.Znane rodzaje laczenia wirników z tworzywa ceramicznego z walem napedowym polegaja na tym, ze wirniki sa albo zakitowane na wale, albo od tylu wirnika wsuniete sa nagwintowane tuleje, które równiez sa zakitowane lub tez razem wypalone. Wykonywane sa równiez wir¬ niki z czopami na stronie tylnej, .ia które nasadza sie tuleje metalowe z gwintem. Rozwiazania tego rodzaju maja te wade, ze na skutek róznych wspólczynników rozszerzalnosci cieplnej wza¬ jemnie powiazanych materialów, nastepuje albo iuzowanie wirników, albo masa kitujaca kruszy sie do tego stopnia, ze zatiraca swa pelna ela¬ stycznosc i musi podlegac czestym naprawom.*) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze 'wspóltwór¬ cami wynalazku sa inz. Rolf Awistof i onz. Heinz Zierman..Równiez rozszerzanie sie pod wplywem ciepla stali i tworzywa ceramicznego moze na 'tyle nie¬ korzystnie oddzialywac wzajemnie, ze wirnik moze peknac.Znane jest równiez zastosowanie miedzy wa¬ lami a wirnikami wkladek metalowych, które posiadaja wspólczynnik rozszerzalnosci cieplnej zblizony do wspólczynnika rozszerzalnosci two¬ rzywa ceramicznego, jak np. imwar. Równiez za pomoca tej metody nie mozna bylo calkowicie rozwiazac tego zagadnienia, poniewaz wystepu¬ jace naprezenia cieplne stwarzaja dla wirnika stale niebezpieczenstwo i moga doprowadzac do jego zniszczenia.Zadaniem niniejszego wynalazku jest uniknie¬ cie istniejacych wad i stworzenie sposobu za¬ mocowania wirnika, w którym byly by usuniete szkodliwe wplywy naprezen cieplnych, wywola¬ nych przez rózne wspólczynniki rozszerzalnosci cieplnej materialów.Zgodnie z wynalazkiem uzyskuje sie to w ten sposób, ze wirnik jest polaczony z kolnierzem posrednim za pomoca wspólsrodkowego, zaopa¬ trzonego w leb i nakretki sworznia gwintowa-i nego, który posiada wiekszy wspólczynnik roz¬ szerzalnosci cieplnej niz wirnik ; który w stanic zimnym centruje wirnik za pomoca przewidzia¬ nego w jego lbie wytoczenia, obejmujacego z do¬ pasowaniem pierscieniowy wystep wirnika, na¬ tomiast w etanie goracym srodkowanie nastepu¬ je za pomoca samego sworznia i ze wspólczynnik: rozszerzalnosci cieplnej kolnierza posredniego jest tak dobrany, ze rózne wydluzenia cieplne sworznia gwintowanego i wirnika znosza sie wzajemnie w kierunku osiowym.Przenoszenie momentu obrotowego na wirnik odbywa sie za pomoca umieszczonego w kolnie¬ rzu posrednim zabieraka lub za pomoca innych elementów konstrukcyjnych.Dzieki temu, zgodnemu z wynalazkiem, u- ksztaltowaniu zamocowania wirnika osiaga sie to, ze wirnik zarówno w stanie zimnym jak i go¬ lacym ma zawsze mocne i pewne w dzialaniu osadzenie. Jezeli zgodne z wynalazkiem zamoco¬ wanie wirnika bedzie zastosowane w dmucha¬ wach do goracego czynnika, to zdarza sie wów¬ czas, ze dmuchawy takie uruchamia sie na zim¬ no, przy czym wirnik musi byc i wtedy równiez zamocowany w sposób niezawodny i to propo¬ nowany sposób mocowania w zupelnosci zapew¬ nia. Równiez niebezpieczenstwo pekniecia wir¬ nika jest zmniejszone do minimum.Plrzedmot wynalazku bedzie szczególowiej ob¬ jasniony na przykladzie wykonania.Rysunek pokazuje zgodne z wynalazkiem za¬ mocowanie wirnika dmuchawy do goracego czyn¬ nika.Wirnik 1 jest zamocowany na wale 5 przez wstawienie kolnierza posredniego 2. Polaczenie wirnika 1 z kolnierzem posrednim 2 uzyskuje sie za pomoca wspóls^odkowego sworznia 8, zao¬ patrzonego w leb 3 i nakretki 4. Sworzen gwin¬ towany 8 posiada wiekszy wspólczynnik rozsze¬ rzalnosci cieplnej niz wirnik 1 i centruje go w sta¬ nie zimnym za pomoca znajdujacego sie w jego lbie 3 wytoczenia 7, które obejmuje z dopasowa¬ niem pierscieniowy wystep 9 wirnika 1, podczas gdy miedzy otworem wirnika 1 a swoirzniem gwintowanym 8 pozostaje pewien luz, który do¬ piero w stanie goracym zastaje skasowany na skutek wiekszego wspólczynnika rozszerzalnosci cieplnej sworznia gwintowanego 8. Zadaniem zabieraka 6 jest przeniesienie momentu obroto¬ wego z walu na wirnik, a zatem wyeliminowa¬ nie poslizgu kola. Do tego celu mozna zastosowac równiez inne srodki. 1597. RSW „Prasa", Kielce, u PL