Wynalazek dotyczy zaworu do napelniania i opróznienia ciecza sprezona wieloczesciowych elementów hydraulicznych, np. stojaków obu¬ dowy górniczej, w których jedna czesc pola¬ czona jest z tlokiem, a druga — z cylindrem, przy czym wzajemne wsuwanie sje tych czesci mozliwe jest tylko za pomoca sprezania lub wypuszczania wspomnianej cieczy. Nowy za¬ wór ma zastosowanie np. przy hydraulicznych stojakach kopalnianych i spelnia w odpowie¬ dni sposób wymagania, które stawia sie tzw. przenosnym podnosnikom lub przenosnym slu¬ pom. Przy takich elementach obudowy górni¬ czej, które dla latwiejszego transportu po zie¬ mi zaopatrzone sa zwykle w plozy, stosuje sie znaczne cisnienia cieczy sprezanej.Zawór do napelniania i oprózniania komory cisnieniowej stojaka kopalnianego ma do spel¬ nienia rózne zadania. Napelnianie ciecza spre¬ zona komory cisnieniowej powinno sie odby¬ wac jak najszybciej, wymaga to mozliwie du¬ zego otworu wlotowego zaworu. W czasie ob¬ ciazenia elementu obudowy górniczej, zawór musi zamykac w sposób niezawodny komore cisnieniowa i dlatego z reguly cisnienie w ko¬ morze jest stosowane do wywierania1 nacisku do jej zamykania. W czasie oprózniania ele¬ mentów obudowy musi mozliwie szybko na¬ stepowac spadek cisnienia w komorze cisnie¬ niowej. Gdyby zawór posiadal duzy przekrój i cisnienie wewnetrzne dzialalo na zamkniety zawór, to wówczas dopiero zjawilyby sie trud¬ nosci przy otwieraniu zaworu, gdyz potrzeb¬ na do otwarcia sila musiala by przezwyciezyc cisnienie wewnetrzne, dzialajace na powierz¬ chnie przekroju grzybka zaworu.Aby te potrzebna do otwarcia sile utrzymac w. nalezytych granicach, stosowano juz odcia¬ zony zawór, w którym najpierw przy pelnym '* cisnieniu panujacym w komorze wewnetrznej " otwieral sie grzybek o znacznie mniejszym przekroju i nastepowalo znaczne obnizenie ci¬ snienia wskutek wyplywu przezen cieczy spre¬ zonej.W zaworze wedlug wynalazku znalazl zasto¬ sowanie jeden grzybek, a cisnienie panujace w komorze wewnetrznej (jeszcze przy zamknie- , tym zaworze) sama rozpoczyna ruch otwiera¬ nia grzyfbka, gdy tylko zostanie usunieta polo¬ zenie zamkniecia.Uzyskano to za pomoca budowy zaworu we¬ dlug wynalazku, w którym wrzeciono zaworu, utrzymywanego w polozeniu zamknietym za pomoca sprezonej cieczy, jest przesuwnie osa¬ dzone, w osiowym otworze tlcka; przakrój tego tloka jest wiekszy, niz przekrój grzybka zawo¬ ru, a przednia powierzchnia tloka zwrócona w kierunku zaworu jest stale pod dzialaniem cieczy sprezon - Grzybek zaworu jest oparty o tlok za pomo¬ ca; sprezyny, poruszajacej go w kierunku gniaz¬ da zaworu o okreslony odcinek drogi; osiowy przesuw miedzy zaworem i tlokiem jest ogra¬ niczony za pomoca zabieraka. Przez zamkniecie tlok moze byc utrzymany w polozeniu, bliz¬ szym do gniazda zaworu; najkorzystniej bylo¬ by zbudowac zamkniecie w ten sposób, aby moglo byc sterowane z zewnatrz; z chwila ru¬ niecia zamkniecia, tlok cofa sie pod dzialaniem cisnienia wewnetrznego; droga robocza sprezy¬ ny, poruszajacej grzybek zaworu, i wzgledna zdolnosc przesuwania sie tloka i grzybka zawo¬ ru sa tak ustalone, ze przy wymienionym naj¬ pierw polozeniu tloka i napelnionej komorze cisnieniowej grzybek zaworu przylega szczel¬ nie do nieruchomego gniazda, a przy drugim polozeniu tloka, zostaje jednakze z gniazda uniesiony.Zamkniecie, za pomoca którego tlok w poz¬ bawionej cisnienia komorze cisnieniowej prze¬ suwany jest w polozenie robocze, tj. blizsze do gniazda zaworu, moze byc uksztaltowany jako mimosród lub tp., który dziala na tylna, nie obciazona przez ciecz sprezona powierzchnie tloka.Za pomoca sprezyny lub tp. mimosród moze byc w. ten sposób • obciazony, ze zwalnianie zamkniecia odbywa sie przez jego obrót w kie¬ runku przeciwnym do dzialania sily sprezyny, pozostawienie go natomiast samemu sobie po¬ woduje samoczynny powrót do polozenia robo¬ czego.Aby caly przekrój skuteczny grzybka zawo¬ ru wraz z przekrojem jego wrzeciona /wykorzy¬ stac jako powierzchnie naciskana do7 osadzania grzyoka zaworu na jego gniezdzie, wewnetrz¬ ny koniec otworu tloka, w którym porusza sie wrzeciono grzybka zaworu, polaczony jest na stale z komora cisnieniowa za pomoca otwo¬ rów, wykonanych w tym celu w tloku.Podnosnik przenosny, w którym znajduje zastosowanie zawór* uwidoczniony jest na ry¬ sunkach, na których fig. 1 przedstawia podno- sniik przenosny w widoku, fig. 2 do 4 — prze¬ kroje zaworu plaszczyzna pozioma, fig. 5 — przekrój zaworu plaszczyzna pionowa, przy ozym fig. 2 odnosi sie do polozenia roboczego zaworu, fig. 3 — do polozenia oprózniania, fig. 4 do polozenia fnapeliniainia.Na fig. 1 liczba 10 oznaczono górny czlon stojaka z nalozonym kulowym elementem za¬ mykajacym 15 i nalozona plyta glowicowa 16.Liczba 11 oznaczono dolny czlon stojaka z pod¬ stawa IZ, zaopatrzona w zebra usztywniajace 13. Liczba 17 oznaczono ;zawór przymocowany za pomoca srub 14 do dolnego czlona stojaka 11. Liczba 19 oznaczono przylacze dla rurocia¬ gu do cieczy sprezonej, a liczlba 18 — dzwignie roczna, osadzona mimosrodowo na walku 20.Komora cisnieniowa 21 posiada polaczenie z komora 40 zaworu (fig. 2), która musi byc od¬ dzielona od przewodu zasilajacego 39. Oddzie¬ lenie to moze byc wykonane za pomoca, np. grzybka zaworu 28, który swoim miejscem do-- tykowym 29 przylega szczelnie do gniazda za¬ woru 38. Zamiast zaworu grzybkowego, mo^e byc oczywiscie zastosowana kulka, osadzona w grzyoku albo sam grzybek zaworu moze byc uksztaltowany w postaci stozka lub igly/ Ksztalt gniazda zaworu dobiera sie odpowied¬ nio do danego ksztaltu grzybka.Wrzeciono 27 grzybka zaworu przesuwa sie w otworze* 25 tloka 23, który porusza sie w cy¬ lindrze 37 oraz wzgledem scianek którego j?st on uszczelniony za pomoca samoczynnych uszczelek 24. Powiekszona na koncu czesc 26 ctworu 25, za pomoca przewodów 33 (fig. 3) laczy sie z rowkiem pierscieniowym 30, a tym samym i z komora 40 zaworu, i w jten sposób przy zamknietym zaworze w komorze 26 pa¬ nuje zawsze wewnetrzne cisnienie komory 21.O dno rowka pierscieniowego 30 opiera sie sprezyna 31, której swobodny koniec dziala na zewnetrzny brzeg grzybka zaworu 28. We wrze- -2 —cionie 27 zaworu znajduje sie podluzne wycie¬ cie 36, .w którego przednim i tylnym koncu za¬ trzymuje sie przechodzacy przez to wyciecie, a uksztaltowany jako plaski pret, zabierak 32, umocowany na stale w tloku 23 za pomoca srub 35 (fig. 2 i 5). Na wale mimosródowym 20 jest osadzona krzywka 22 przylegajaca do tylnej powierzchni 41 nie obciazonego przez ciecz isprezona tloka 23. Liczba 34 oznaczono kolek stozkowy, zabezpieczajacy dzwignie 18, uru¬ chamiajaca walek mimosrodowy 20.Sposób dzialania urzadzenia jest nastepuja¬ cy: W celu napelnienia komory cisnieniowej 21, nalezy najpierw za pomoca obrotu dzwigni recznej 18 ustawic walek mimosrodowy 20 w takie polozenie, zeby krzywka 22, (fig. 2 i 4) spoczywala na tylnej powierzchni 41 tl^ka 23, i aby w ten sposób tlok znajdowal sie w polo¬ zeniu, blizszym gniazda zaworu 38. Jezeli w przewodzie zasilajacym 39 panuje nadcisnienie , w stosunku do komór 40 i 21, to po przezwy¬ ciezeniu nacisku sprezyny 31 grzybek zaworu 28 zostanie uniesiony ze swego gniazda 38 i jego wrzeciono 27 wsunie sie w otwór 25; wtedy zawór zostanie otwarty (fig. 4). Ciecz sprezona bedzie przeplywala dopóty, dopcki ci¬ snienie panujace w przewodzie zasilajacym 39, bedzie w stanie przezwyciezyc cisnienie panu¬ jace w komorach 40 i 21 oraz nacisk sprezyny sciskanej 31.Po skonczonym procesie napelniania (fig. 2) .grzybek zaworu 28 osiada na gniezdzie zaworu 38. W polozeniu zamknietym bedzie on utrzy¬ mywany przez cisnienie, które dziala na brzeg grzybka 28 zaworu i czolowa powierzchnie wrzeciona 27, które siega do komory 26. Jest przeto do rozporzadzenia N pelne wewnetrzne cisnienie, jako cisnienie zamykajace. W polo¬ zeniu zamknietym zabierak 32 spoczywa na tylnym koncu przeciecia 36.Jezeli trzeba usunac element obudowy gór¬ niczej, to wówczas przestawia sie dzwignie reczna 18 i obraca wal 20 i krzywke 22. Krzyw¬ ka 22 odsuwa sie od tylnej powierzchni 41 tlo- . ka 23 (fig. 3). Cisnienie panujace w komorze 40 naciska na cala powierzchnie przekroju po¬ przecznego tloka 23. Ta sila nacisku jest wiek¬ sza, niz sila z jaka dziala cisnienie na grzybek zaworu 28 i wrzeciono 27. Wraz z obrotem krzywki 22 porusza sie zatem w kierunku od gniazda zaworu tlok 23 i zabiera ze soba wrze¬ ciono 27 i grzybek zaworu 28, wskutek istnie¬ jacego miedzy nimi sprzezenia" za posrednic¬ twem scianki przeciecia 36 i zabieraka 32.Sprezyna (sciskana) 31 jest tak dobrana, ze w polozeniu wedlug fig. 2 dociska grzybek zawo¬ ru 28 do gniazda zaworu 38, jednak nie odda¬ la sie ani troche dalej od tloka 23, gdy ten porusza sie w kierunku od gniazda zaworu 3#.Grzybek zaworu 28 stwarza zatem. polaczenie miedzy komorami 39 i 40 i w komorze cisnie¬ niowej 21 spada cisnienie.Nie jest bezwzglednie konieczne, aby w po¬ lozeniu zamknietym zabierak 32 przylegal do tylnego konca przeciecia 36. Raczej" miedzy za- bierakiem 32 i koncem przeciecia moze pow¬ stac pewna odleglosc, aby po podniesieniu krzywki zamykajacej 22 — tlok 23 poruszal sie sam w kierunku otworu, powodujac powiek¬ szenie sie przestrzeni cisnieniowej, a zatem zmniejszenie w niej cisnienia. W dalszej swej. drodze "zabiera on ze soba grzybek zaworu i otwiera zawór.Przed ponownym napelnieniem obraca sie najpierw krzywke 22 i przesuwa tlok 23 w po¬ lozenie, blizsze do gniazda zaworu 38.Wynika z tego, ze panujace w komorze we¬ wnetrznej cisnienie po podniesieniu krzywki (wal mimosrodowy 20, krzywka 22) samo przej¬ muje na siebie otwarcie zaworu, bez potrzeby przykladania jakiejkolwiek sily. PL