W skrzynkach biegów z wybierakiem bywa stosowane z jednej strony urzadzenie do wy¬ boru biegów, za pomoca którego mechanizm przekladni jest . nastawiany przed wlasciwa czynnoscia przelaczania, z drugiej strony zosta¬ je uzyte urzadzenie, za pomoca którego po do¬ konanym wyborze zostaje uruchomiony mecha¬ nizm zalaczajacy dany bieg oraz urzadzenie uruchamiajace sprzeglo.Wada wspomnianych urzadzen jest umiesz¬ czenie wybieraka i narzadu uruchamiajacego przekladnie w róznych miejscach, wymagaja¬ cych np. by prowadzacy nastawial jedna reka biegi, po czym za pomoca innej, noznej dzwigni uruchamial mechanizm przekladni. Ponadto ko- konieczne jest, by przy zalaczaniu biegu, nasta¬ wionego przez wybierak, zostalo wprawione w ruch urzadzenie do wylaczania sprzegla.Wada ta zaznacza sie zwlaszcza w pojazdach jednotorowych, w których szczególnie wazne jest istnienie mozliwie niewielu narzadów do KI. 63 k, 25 uruchamiania, by klika czynnosci moglo byc wykonane w prosty sposób.Przedmiot wynalazku usuwa dotychczasowe wady w ten sposób, ze przez polaczenie narza¬ dów uruchamiajacych mechanizm przekladni, sprzeglo i wybierak, zostal uksztaltowany je¬ den narzad uruchamiajacy, laczacy w sobie wszystkie powyzsze trzy narzady, który moze byc obslugiwany przez prowadzacego jedna reka, bez zmuszania go do przekladania jej na inne miejsce.Przedmiot wynalazku polega na zastosowa¬ niu jako wybieraka rekojesci, posiadajacej rów¬ niez zaczep do dzwigni, która poddaje sie ra¬ zem z raczka i jednoczesnie uruchamia urza¬ dzenie do wylaczania sprzegla oraz mechanizm przekladni w skrzynce biegów; zaczep do dzwigni moze byc umieszczony na kierowniku w bezposredniej bliskosci uchylnej raczki tak, ze zachodzi na te raczke w znany sposób.^Przyklad wykonania wynalazku przedstawio¬ ny jest na rysunku skrzynki biegów z czterema stopniami przekladni naprzód, przy czym fig. 1 przedstawia poziomy przekrój przez mechanizm, przelaczania i zespól kól zebatych, fig. 2 — pio¬ nowy przekrój przez plaszczyzne B — B na fig. 1, fig. 3 — widok urzadzenia uruchamiajacego wal przekladni i sprzeglo, fig. 4 — pionowy przekrój przez mechanizm przekladni i zespól kól zebatych w plaszczyznie A— A na fig. 1, fig. 5 — widok kulisy przelaczajacej, fig. 6 — widok kulisy wybieraka, fig. 7 — urzadzenie do przestawiania kulisy wybieraka, fig. 8 — raczke uchylna z ' dzwignia; wreszcie fig. 9 — przekrój przez uchylna raczke w plaszczyznie C — C na fig.8, - Mechanizm przekladni skrzynki biegów skla¬ da sie z walu 1 przekladni, ulozyskowanego w:iciaiikach skrzynki biegów, na którym to wale umieszczone sa przelaczajace kulisy 3 i 4, dajace sie uchylac za pomoca klinów 5 i odpo¬ wiadajacych jiai wpustów w rozwidleniach ku¬ lis przelaczajacych. W rozwidlonym ulozysko- waniu kulis 3 i 4 znajduja sie pierscienie 6 i 7, posiadajace odpowiednie rowki, by kulisy nie mogly byc. pociagane przez kliny 5 przy obró¬ ceniu walu law pierscieniach 6 i 7 znajduja sie czopy 8 i 9.£ Jtow£olegl« dtp osiyiwalu 1 ulozyskowana jest kulisa 10 wybieraka, dajaca sie uchylac na czo¬ pie 11, umocowanym w plycie 12, podtrzymuja¬ cej jednoczesnie i zatrzymujace urzadzenie 13, które ustala kulise wybieraka w poszczególnych polozeniach I, II, III i TV.Kulisa JO wybieraka posiada dwa wyciecia 14 i 15. W wyciecie 14 wchodzi czop 8, a w wycie¬ cie 15 czop 9 w taki sposobi ze przy uchylaniu kulisy 10 wybieraka kulisy' przekladni przesta¬ wiaja'sie osiowo; na wale 1 przekladni. Gzopy 8 i 9 prowadzone sa w wycieciach plytyJ 12 w spo¬ sób, umozliwiajacy osiowe przesuwanie kulis 3 i 4f,przekladni i nie dopuszczajacy do zabiera¬ nia pierscieni przy~otróceniu walu 1 przekladni.Kulisy 3 i 4 posiatiaja wyciecia 16 i 17, w celu przesuwania przelaczajacych widelek 18 i 19.Widelki 18 i 19 sa ulozyskowane na wale 1 za pomoca piast 20 i 21. Na obwoclzie walu 1 przy piascie 20 znajduja sie ^rowki 22, , 23, 24, a w miejscu piasty 21 — rowki 25,. 26% 27.Rowki 22 do 27 lacza sie podluznym rowkiem 28.Piasta 20 posiada kolek 29, piasta 21 — ko¬ lek 30. Kolki 29 i 30 ustalaja przelaczajace wi¬ delki 18 i 19 w poszczególnych polozeniach osio¬ wych w rowkach na obwodzie oraz jednoczes¬ nie pozwalaja na osiowe przesuniecie widelek w przypadku, gdy wal 1 tak zostal obrócony, ze podluzny rowek znalazl sie w plaszczyznie kolków 29 i 30.Wal 1 przekladni jest utrzymywany w swym podstawoym polozeniu przez sprezyne 31 i opór.Kulisa wybieraka jest zaopatrzona w kolek 32, przechodzacy przez wyciecie 33 w plycie 12 i uruchamiany przez dwuramienna dzwignie 34.Dwuramienna dzwignia 34 jest uruchamiana przez pokretna rekojesc 36, za pomoca linki 35, ewentualnie za pomoca innego polaczenia, np. jest zaopatrzona w walek 37 lub w inne urza¬ dzenie do poruszania dwóch linek w przeciw¬ nych kierunkach.. Wal I przekladni jest zaopatrzony od zewnatrz sciany skrzynki w dzwignie 38, polaczona za pomoca linki 39 lub w inny odpowiedni sposób z dzwignia 40, umocowana na zaczepie 41, przy¬ mocowanym do pokretnej rekojesci 36 lub tez na kierowniku, w bezposredniej bliskosci tej rekojesci.Dzwignia 38 jest dwuramienna, przy czym ramie 42 jest uksztaltowane jako kulaczek, któ¬ ry za pomoca dwuramiennej dzwigni 43 z kraz¬ kiem przylegajacym do kulaczka, uruchamia trzonek 44 do wylaczania sprzegla.. Dzwignia 38 posiada w piascie podluzny ro¬ wek 45 (fig. 3), pozwalajacy s nal wychylenia dzwigni na wale 1 w obrebie kata a, bez zabie¬ rania walu 1 przez klin 46. W obrebie kata a sprzeglo jest wylaczone.Przy poruszaniu dzwigni 38 w obrebie kata 3, brzeg rowka 45 zabiera wal 1 za pomoca klina 46, przy czym sprzeglo pozostaje wylaczone.Pokretna rekojesc 36 posiada wskaznik 47 stopni biegów, poruszajacy sie wraz z raczka po skali z oznaczonymi polozeniami N, I, U TI, IV, umocowanej na kierowniku.Gdy np. ma byc wlaczony I bieg, wówczas rekojesc 36 zostaje tak przekrecona* by wskaz¬ nik 47 znalazl sie w pozycji / skali. Wtedy ku¬ lisa 10 wybieraka zostaje przestawiona w polo¬ zenia I za pomoca walka 37, linki $5, dwura¬ miennej dzwigni 34 i kolka 32, a. tym samym pod wplywem rowka 14 i czopa 8 równiez ku¬ lisa 3 przekladni zostaje przestawiona w polo¬ zenie I. Wobec uksztaltowania rowka 15 kuli¬ sy 10 wybieraka, kulisa 4 przekladni nie ulega przesunieciu.Przez nacisniecie dzwigni 40 zostaje najpierw, w obrebie kata a, za pomoca trzonka 44 wyla¬ czone sprzeglo, wskutek dzialania linki 39, dzwigni 38, kulaczka 42 i dwuramiennej dzwi¬ gni 43. — 2 _Przy nacisnieciu dzwigni 40 w obrebie kata 3, w którym sprzeglo pozostaje wylaczone, wal 1 przekladni zostaje przekrecony za pomoca brze¬ gu rowka 45 i klina 46 i wprowadza w ruch ku¬ lisy 3 i 4 przekladni. Kulisa 3 opiera sie brze¬ giem wyciecia 16 o widelki 18. W tej pozycji walu 1 rowek 28 nasuwa sie w plaszczyzne kolka 29 i widelki 18 przesuwaja sie z rowka 23 w rowek 22. W ten sposób zebate kolo 48 wcho¬ dzi w zazebienie z zebatym kolem 49 i zostaje wlaczony I stopien biegów. Widelki 19 nie zo¬ staja przy tym ruchu osiowo przestawione.Przy obróceniu walu 1 w tyl, pod dzialaniem sprezyny 31 kulisy przekladni powracaja do swego pierwotnego polozenia, za pomoca zas kolka 29, zostaje ustalone polozenie widelek 1S w rowku 22.Jednoczesnie uchyla sie dzwignia 38 z kutacz- kiem 42 i wskutek dzialania sprezyn sprzegla oraz ukosnej plaszczyzny kulaczka 42, dzwignia 38, jak równiez dzwignia 40 powraca do pier¬ wotnego polozenia.Wlaczanie pozostalych stopni biegów zostaje wykonane -!w podobny sposób, przy czym przy wlaczaniu II stopnia, kulisa 3 przechodzi z po¬ lozenia I w polozenie N kulisa 4 z polozenia N w polozenie II, widelki 18 z rowka 22 przesu¬ waja sie w rowek 23 i widelki 19 z rowka 26 w rowek 25, wskutek tego zebate kolo 50 wcho¬ dzi w zazebienie z zebatym kolem 51 i zostaje wlaczony II stopien biegów.Przy wlaczeniu III stopnia biegów, kulisa 4 przechodzi z polozenia -II w polozenie N, kuli¬ sa 3 z polozenia N w polazenie III, widelki 19 przestawiaja sie z rowka 25 w rowek 26 i wi¬ delki 18 z rowka 23 w rowek 24, wskutek czego zebate kolo 48 wchodzi w zazebienie z zebatym kolem- 52 i zostaje wlaczony 1II stopien biegów.Przy wlaczaniu IV stopnia biegów, kulisa 3 przechodzi z polozenia III w polozenie N, kuli¬ sa 4 z_polozenia N w polozenie IV, widelki 18 przestawiaja sie z rowka 24 w rowek 23 i wi¬ delki 19 z rowka 26 w rowek 27, wskutek czego zebate kolo 50 wchodzi w zazebienie z zebatym kolem 53 i zostaje wlaczony IV stopien biegów.Przy wlaczeniu jalowego biegu, obie kulisy 3 i 4 zostaja przestawione w polozenie N, wla¬ czajace zas widelki jednoczesnie wsuwaja sie w odnosne rowki.Mechanizm przekladni moze byc umieszczo¬ ny w oddzielnej skrzynce, przymocowanej w ta¬ ki sposób do skrzynki biegów, by w nia wcho¬ dzily jedynie widelki wlaczajace. PL