Opublikowano dnia 5 czerwca 1959 r. & mass 3.POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITE] LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 41928 KI. 15 k, 2/02 Wydawnictwa Geologiczne *) Przedsiebiorstwo Panstwowe Warszawa, Polska Sposób opracowania wielobarwnych map geologicznych i innych Patent trwa od dnia 10 maja 1958 r.Mapy wielobarwne wykonywa sile zwykle metoda druku offsetowego, tj. poszczególne wy¬ ciagi barwne przenosi sie z form drukarskich za posrednictwem walca gumowego na papier mapowy.Mapy geologiczne wykonywa sie zwykle w wielu barwach. Dla kazdej barwy przygoto¬ wuje sie oddzielna forme drukarska. Azeby na jednej i tej samej formie drukarskiej móc otrzy¬ mac kilka natezen tej samej barwy, od ciem¬ nego do jasnego, i wskutek tego azeby w druku móc otrzymac wiecej odcieni barw przy ziisito- sowaniu tej samej liczby form drukarskich, po¬ slugiwano sie rastrem naniesionym fotograficz¬ nie w postaci krateczki na blonie swiatloczu¬ lej. Raster taki poddawano trawieniu w spe¬ cjalnych kapielach (oslabiacz Farmera) tak, aby w miejscach odpowiadajacych coraz mniej¬ szemu natezeniu danej barwy punkty rastra .*) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest Zygmunt Plewicki. zmniejszmy sie, a w miejscach najjasniejszych ~— calkowicie znikal} Takie przygotowanie ra¬ stra wymagalo kolejnych czynnosci pokrywania farbami kryjacymi pól, odpowiadajacych róz¬ nym natezeniom barwy, trawienia rastó, su¬ szarnia i nastepnie zmywania farby kryjacej Podczas tych zabiegów material rastra ulegal deformacjom, wskutek czego w drukowanych mapach nie otrzymywano dokladnego odtwo¬ rzenia barw.Celem wynalazku jest takie opracowanie wielobarwnych map, wedlug którego unika sie trawienia rastrów, a ponadto osiaga sie do¬ kladne odtworzenie barw pray zastosowaniu przebiegu produkcyjnego prostszego i tanszego Sposób wedlug wynalazku jest opisany przy¬ kladowo w zastosowaniu do opracowania jed¬ nej barwy, czyli przygotowania pozytywu do ko¬ piowania na jedna forme drukarska. Sposób jest wyjasniony szczególowo w opisie i na ry¬ sunku, na którym fig. 1 przedstawia przyklado¬ wo diapozytyw roboczy jednej barwy z zama-czonymi polami, odpowiadajacymi trzem róz- nym natezeniom dainej barwy, fig: 2 — negatyw zrastrowany, fig. 3 zas — schematycznie prze¬ bieg postepowania w sposobie wedlug wyna¬ lazku.Na czystorysie mapy geologicznej, to jest na rysunku, na którym zaznaczone sa kontury za¬ siegu barw (ap. formacji geologicznych, gleb itp), oznacza siie dodatkowo poza granicami ry¬ sunku mapy znak: dopasowania 1 w postaci li¬ nii krzyzujacych sie lub innych. Tak przygoto¬ wany azystorys fotografuje sie i z otrzymane¬ go negatywu wykonuje metoda stykowa dia¬ pozytywy, zwane w dalszym ciagu diapozyty¬ wami roboczymi. Diapozytywów tych wykonu¬ je sie tyle, ile barw zawierac ma dana mapa W diapozytywie roboczym danerj barwy po¬ krywa sie 'farba kryjaca pole, odpowiadajace najwiekszemu natezeniu damej barwy, np. 2a, 2h na fig 1, i wykonuje sie stykowy negatyw Nastepnie na tym samym diapozytywie pokry¬ wa Sie farba kryjaca pole odpowiadajace mniej¬ szemu natezeniu danej barwy, np. 3a, 3b na fig. 1, i wykonuje negatyw stykowy. Dla pola o najmniejszym natezeniu nie wykonuje sii* negatywu stykowego, gdyz w dalszych zabie¬ gach otrzyma sie go automatycznie. Jezeli wiec dana barwa wystepuje w trzech róznych na¬ tezeniach, wykonuje sie tylko dwa negatywy stykowe.Z tych negatywów wykonuje sie zbiorczy po¬ zytyw, tzw. maske, kopiujac po kolei poszcze¬ gólne negatywy. Aby zapewnic dokladne dopa¬ sowanie wzajemne wszystkich negatywów, po¬ sluguje sie pljta szklana o rozmiarach wiek¬ szych od negatywów, na której umocowane sa wzdluz ramion kata prostego trzy g-uzltazki.Przez dosuMiecie negatywu do guziczków uzy¬ skuje sie jednakowe polozenie negatywów przy kopiowaniu. Mozna nie stosowac tej plyty, ale wtedy nilezy w negatywy wkleic odpowiednie znaczki.Maska ma cechy diapozytywu póltonowego.Uzyskuje sie to przez dlugie naswietlanie swia¬ tlem '.» malym natezeniu oraz przez krótkie wy¬ wolanie. Na tym diapozytywie pola 2a i 2b ma¬ ja najwieksze zaczernienie, pola 3a i 3b mniej¬ sze, n pozostale pola pozostaja jasne (przezro¬ czyste).Nastepnie z maski wykonuje sie zrastrowany negatyw stykowy umieszczajac raster miedzy maska a negatywem i jednorazowo naswietla jac. W negatyw ten wkopiowuje sie dodatkowo obraz otrzymany na pozytywie roboczym dane.i barwy. W ten sposób na negatywie zrastrcwa¬ nym (fig. 2) otrzymuje sie wszystkie natezenia danej barwy, przy czym natezenie najslabsza otrzymuje sie podczas procesu kopiowania obra zu z diapozytywu roboczego.Raster, stosowany w sposobie wedlug wyna¬ lazku, charakteryzuje sie specjalna bud)wa a mianowicie glebokim rdzeniem i szeroka otoczka Kolo niego.Z tak przygotowanego negatywu otrzymuje sie metoda stykowa diapozytyw koncowy, z któ¬ rego cbnz kopiuje sie na forme drukarska dri druku offsetowego.Wszystkie obrazy otrzymywane fotograficznie, pozytywy i negatywy oraz diapozytyw póltono¬ wy, wykonuje sie na plytach szklanych, na któ¬ rych material swiatloczuly nie ulega odksztal¬ ceniu przy poszczególnych zabiegach roboczych Zapewnia to dokladne odtworzenie zasiegu barw w stosunku do pierworysu.Sposób wedlug wynalazku wykazuje wiele zalet w stosunku do dotychczas stosowanego sppso^u. Przede wszystkim unika sie trawie¬ nia rastrów oraz czynnosci zwiazanych z ich przygotowywaniem, np. kilkakrotnego krycia rastrów farbami kryjacymi. Sposób wedlug wynalazku daje moznosc odtworzenia kilku na¬ tezen danej barwy i zapewnia dokladne odtwo¬ rzenie zasiegu barw w stosunku do pierworysu.Mapy geologiczne oprócz pól barwnych n oga zawierac oznaczenia barwne kreskowe w po¬ staci kresek, krzyzyków, trójkacików, punktów (tzw. gilosz). Sposób wedlug wynalazku nadajo sie równiez do opracawywaraia map geologicz¬ nych, zawierajacych takie oznaczenia. Ponadto sposób wedlug wynalazku w razie 'zniszczenia formy drukarskiej do druku offsetowego daje moznosc jej odtworzenia, gdyz z diapozytywu lub negatywu na szkle mozna zawsze wylonac potrzebne kopie. PL