Opublikowano dnia 19 marca 1959 r. touat W POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 41824 KI. 4f =LlA)4 ASe VEB Bodenbearbeitungsgerate lipsk, Niemiecka Repoblika Demokratyczna W/o% Maszyna do zbioru ziemniaków Paitenit trwa od dnia 5 sierpnia 1957 r.PlienwszensJtTwo: 6 luitego 1957 r. (Niemiecka Republika Demokratyczna).Wynalazek dotyczy itzw. jedno- lub wielorze- dowej maszyny do mechanicznego zbioru, ziem¬ niaków.Zinana juz jest pewna liczba maszyn, który¬ mi moze byc przeprowadzony mechaniczny zbiór ziemniaków. Skladaja sie one z urzadzen sitowych, urzadzen do usuwania lecin, jak rów¬ niez narzadów do wybierania zanieczyszczen, znajdujacych sie^ pomiedzy ziemniakami, jak to ' kamienie, stare ziemniaki itd., oraz z narzadów potrzebnych do zbierania, ladowania i przeno¬ szenia ziemniaków. Maszyny, laczace w sobie wszystkie te czesci, potrzebne do mechanicznego zbioru, wymagaja duzej przestrzeni, sa zatem mailo zwrotne i potrzebuja bardzo duzego przed¬ niego skretu. W zwiazku z tym przewazajaca liczba znanych maszyn do calkowitego zbioru ziemniaków posiada tyilko czesc potrzebnych urzadzen. Odstepuje sie przy tym od dostatecz¬ nej dlugosci sit, od medhainicznego usuwania lecin lub równiez od oddzielainia napotykanych domieszek, wskutek czego zakres zastosowania maszyny jest ograniczony, wobec czego maszyny tego rodzaju moga byc uzyte tylko na polach, wolnych od kamieni, z lekka dobrze odsiewaja¬ ca sie ziemia, mailo zarosnieta, nie zachwaszczo¬ na i malo zbrylona. * Za pomoca tych maszyn o ograniczonym za¬ kresie dzialania nie jest mozliwe wyrównanie coraz wiekszego braku sil roboczych w rolni¬ ctwie, dajacego sie zauwazyc zwlaszcza podczas zbioru ziemniaków.Poza tym zostana rozpatrzone maszyny, które dzieki posiadaniu potrzebnych urzadzen maja szerszy zakres stosowania.Narzady sitowe tych maszyn przewaznie maja postac znanych lancuchów sitowych, które iw ce¬ lu zwiekszenia przesiewania obiegaja po nie- okraglych . kolach lancuchowych (gwiazdach wstrzasajacych). Lancuchy sitowe sa przy tym takiej dlugosci, jaka jest potrzebna do calkowi¬ tego przesiania nabranej ilosci ziemi. Poniewaz lancuchy sitowe podlegaja bardzo duzemu zuzy¬ ciu, a ziemniaki sa wystawione na znaczneuszkodzenia przez wstrzasajacy lancuch sitowy, przeto lancuchy sitowe zostaly skrócone i wla¬ czono bebny sitowe. W tych warunkach wydaj¬ nosc przesiewania moze stac sie cokolwiek mniejsza.Poza lancuchami luib bebnami sitowymi sa jeszcze znane maszyny z wahajacymi sie sitami.Sa one bardzo odporne na zuzycie, jednak z po¬ wodu ich przesiewania ochraniajacego ziemniaki, wyniki, pracy tych maszyn nie zawsze sa zado¬ walajace na ziemiach ciezszych, a przede wszyst¬ kim wilgotnych.Znane sa równiez maszyny do zibioru ziem¬ niaków, w których za lemieszem znajduje sie przesiewajaca kirata z przyleglym do niej lan¬ cuchem siitowym, pracujaca w kierunku prze¬ ciwnym do jazdy. Jednak takie maszyny do zbioru ziemniaków maja te wade, ze wezsza, zle odsiewajaca krata, znajduje sie przed szero¬ kim, dobrze odsiewajacymi lancuchem sitowym.Wskutek dobrego przesiewania przez lancuch si¬ towy, jego tylna czesc jest zupelnie wolna od ziemi i ziemniaki, uderzajac sie o te wolna czesc sitowego lancucha, doznaja znacznych uszko¬ dzen.Z urzadzeniami sitowymi stykaja sie urzadze¬ nia do oddzielania lecin, które sa znane w po¬ staci poprzecznych pretów,, umieszczonych na lancuchach w wiekszych odstepach. Równiez w bebnach sitowych jest wykonywane oddzielanie leain przez umieszczenie pretów prowadniczych do lecin. We wszystkich tych urzadzeniach do oddzielania lecin bardzo czesto powstaja straty ziemniaków wskutek oddzielania lecin wraz z wiszacymi przy nich iziemniakami. W poszcze¬ gólnych przypadkach próbowano usunac wisza¬ ce przy lecinach ziemniaki przez przeprowadza¬ nie lecin j pomiedzy dwoma walcami o malej srednicy, obracajacymi sie kazdy w przeciwna strone, wskutek czego ziemniaki zostaja ode¬ rwane. Przy wiekszych lecinach, urzadzenia te maja sklonnosci do zatykania sie i do zgniata¬ nia ziemniaków.Znane sa równiez maszyny do zbioru ziemnia¬ ków, posiadajace dwa wieksze elastyczne walce pod wylotem od lancucha sitowego. Walce te* maja za zadanie rozgniatanie trafiajacych sie 'bryl bez uszkadzania ziemniaków.Prawie wszystkie maszyny posiadaja narzady przy mechanicznym oddzielaniu lecin, pozwala¬ jace na usuniecie zanieczyszczen,, znajdujacych sie w ziemniakach. Przewaznie odbywa sie to przez reczne wybieranie zanieczyszczen na tak zwanych tasmach do wybierania.Reczne wybieranie jest wspomagane w nie¬ wielu przypadkach przez specjalne urzadzenia, np. przez gumowe tasmy z brodawkami, biegna¬ ce w poprzek maszyny. Po usunieciu domieszek, ziemniaki zostaja zgromadzone w workach i ko¬ szach lub zaladowane na obok jadacy pojazd za pomoca przenosnika tasmowego.Zadaniem wynalazku jest skonstruowanie ma¬ szyny do calkowitego zbioru ziemniaków, w której by zostala osiagnieta dopuszczalna wiel¬ kosc, przez oszczedzajacy miejsca uklad odpo¬ wiednich narzadów przesiewajacych, przenosza¬ cych i czyszczacych, bez wyrzekania sie urza¬ dzen potrzebnych do uzyskania duzego zakresu dzialania maszyny.Zgodnie z wynalazkiem, wady te .sa usuniete przez nadanie urzadzeniu przenoszacemu kilka- krotnego ruchu powrotnego, przy czym narzady przenoszace i czyszczace sa umieszczone jeden nad drugim.W maszynie do calkowitego zbioru ziemnia¬ ków sa umieszczone przy lancuchu sitowym dwie przesiewajace kraty, wahajace sie w prze¬ ciwnym kierunku. Wal mimosrodowy, sluzacy do napedu przesiewajacych krat, jest umiieszczo- ,ny pod przesiewajaca krata i pomiedzy punkta¬ mi ulozysikowania drazków prowadniczych. Bez¬ posrednio za jedna krata przesuwajaca sa umieszczone dwa elastyczne walce. Jedna os elastycznego walca znajduje sie nad przedluzo¬ na plaszczyzna kraty przesuwajacej. Przenosnik dostosowany do mechanicznego oddzielania le¬ cin, z grubsza skladajacy sie na przyklad z lancuchów przenosnikowych i zabieraczy, prze¬ biega przez beben przenosnikowy bez osi, umieszczony poprzecznie do kierunku jazdy, na¬ pedzany najkorzystniej przez krazki cierne. Pod lancuchem do oddzielania z grubsza znajduje sie lancuch do drobnych lecin, biegnacy w tym samym kierunku;, dajacy sie nastawiac pochylo1, uksztaltowany najkorzystniej jiako lancuch sito¬ wy. Os sluzaca do odwracania kierunku ruchu lancucha do oddzielania z grubsza jest uzyta do napedzania lancucha do oddzielania drobnych lecin. Na poprzecznych blachach bebna prze¬ nosnikowego sa umieszczone elastyczne klapy z dzwigniami sterowniczymi. W celu odbierania zabranego materialu do bebna przenosnikowego bez osi wchodzi urzadzenie przenosnikowe do wybierania ziemniaków, na przyklad tasma, biegnaca w kierunku jazdy i dajaca sie nasta¬ wiac pochylo, poprzecznie do kierunku jazdy.Przy koncu biegu tasmy do przebierania ziem¬ niaków, przedzielonej na dwie czesci przez od¬ dzielajaca szyne, znajduje sie walec obracajacy siie równiez w kierunku jazdy, nad przestrzenia — 2 —utworzona przez blache wylotowa przy koncu przebiegu. Dajacy sie przesuwac przenosnik poprzeczny spoczywa na Ikrazkach prowadni¬ czych i moze byc zamocowany zaciskowymi srubami w kazdym polozeniu w obrebie dlugosci przesuwu. Odpowiedni narzad napedzajacy, na przyklad lancuch krazkowy, jest przeprowadzo¬ ny od kola lancuchowego, zamocowanego na ramie maszyny, po dwóch prowadniczych ko¬ lach, umieszczonych równiez na ramie maszyny, w kierunku i w granicach przesuwu,, do kola lancuchowego lub naprezajacego na osi nape¬ dzajacej, iznajdujacego sie na przesuwalnej ramie tasmy. W ten sposób przy przesuwaniu ramy tasmy nastepuje najwyzej nieznaczna l zmiana w dlugosci lancucha, przeto naped (poprzecznego przenosnika moze miec miejsce w kazdym do¬ wolnym polozeniu w obrebie dllugosci przesuwu.Na rysunku fig. 1 przedstawia maszyne do zbioru ziemniaków w widoku z boku, fig. 2 — maszyne do zbioru ziemniaków w widoku z gó¬ ry, fig. 3 — maszyne, jak na fig. 1, w widoku w tóerunku strzalki A na fig. 1, fig, 4 — beben przenosnikowy w przekroju -wzdluz linii CD na fig. 3, fig. 5 — maszyne do zbioru ziemniaków w widoku w kierunku strzalki B na fig. 1, fig. 6 — czesc maszyny do zbioru ziemniaków w widoku w kierunku, strzalki B na fig. 1 i fig. 7 — poprzeczny przenosnik w przekroju wzdluz linii EF na fig. 6.Na przednim kole 1 do kierowania, zaopatrzo¬ nym w wieniec obrotowy, oraz na obydwóch kolach 2 spoczywa rama 3 maszyny. Bezposred¬ nio za przednim kolem 1 zostaja podkopane dwie redliny 4 i 5 za pomoca lemieszy 9 i 10, umieszczonych na ramiie 3 maszyny na dwóch wysiegnikach 6 i 7, uchylnie dokola punktu 8.Podkopane ziemniaki dostaja sie na lancuch si¬ towy 11, którego kola lancuchowe 12 i podtrzy¬ mujace krazki 13 i 14 sa umieszczone równiez na wysiegnikach 6 i 7. Lemiesze 9 i 10 oraz lancuch sitowy 11 moga byc wylaczone z pracy przez uchylenie w góre wysiegników 6 i 7 za pomoca nie przedstawionego na rysunku urza¬ dzenia do przenoszenia. Lancuch sitowy 11 ma taki zakres dzialania, ze na nim nastepuje cze¬ sciowe odsianie ziemi, która pozostala warstwa 15 zapobiega uszkodzeniu ziemniaków przez uderzenie o lancuch sitowy 11. Calkowite odsia¬ nie ziemi jest dokonywane z jak najwieksza ochrona ziemniaków przed uszkodzeniem przez sito 18 umieszczone przy prowadnicach 16, wa¬ hajace sie w kierunku strzalki 11, w celu spo¬ wodowania przesuwania sie przesiewnego ma¬ terialu.Wahania sa powodowane (przez drazki 21, sprzezone z mimosrodem 20, umieszczone na mimosrodowym wale 24, znajdujacym sie pod sitem 19 i pomiedzy punktami 22 i 23 ich ulo- zyskowania, W celu osiagniecia zrównowazenia mas, jest korzystnym by sita 18 i 19 [pracowaly w przeciwnych kierunkach. Naped mimosrodo- wego walu 24, jak równiez walu 25, napedzaja¬ cego lancuch sitowy, nastepuje za pomoca lan¬ cucha 26 lub pasa klinowego 21 przez znajdu¬ jace sie nad sitem 18 kola zejbate 28, które z kolei sa napedzane przez przegiubowy wal 29 i wal 30, prowadzacy do walu ciagnika.Wychodzace z konca sita 19 ziemniaki dostaja sie pomiedzy dwa znane elastyczne walce 31 i 32, obracajace sie kazdy w przeciwnym kierun¬ ku z niejednakowa szybkoscia i tu nastepuje oderwanie ziemniaków wiszacych jeszcze przy lecinach i jednoczesnie rozgmiecenie trafiajacych sie bryl. Przez umieszczenie walców 31 i 32 bez¬ posrednio za sitem 18 osiaga sie oszczednosc miejsca wskutek malej wysokosci pretów sito¬ wych 33, przy czym walec 32 jest tak umiesz¬ czony, ze jego 'OS 34 znajduje sie nad przedlu¬ zeniem plaszczyzny sita 35.Z tymi elastycznymi walcami wspólpracuje urzadzenie przenosnikowe do medhanicznego oddzielania lecin z grubsza, skladajace sie z lancuchów przenosnikowych 36 i 31, polaczo¬ nych w c4powiednich odstepach przez zabiera- cze 38. Zaibieracze 38 przesuwaja zebrany ma¬ terial do tylu na uksztaltowanym jako ruszt narzadzie 39. Lancuchy przenosnikowe 36 i 31, które przesuwaja sie po szynach 40 w celu za¬ chowania równomiernego polozenia zabieraczy 38 w stosunku do narzadu 39, przebiegaja wraz z lezacymi na zabieraczach dlugimi lecinami 41 przez ibeben przenosnikowy ibez osi, z dnem zlo¬ zonym z pretów 41 w postaci rusztu, skladajacy sie z obreczy 42, bocznych scian 43, poprzecz¬ nych blach 44, z elastycznymi klapami 45 oraz sterowniczych dzwigien 46. Naped ibejbna prze¬ nosnikowego odbywa sie za pomoca ogumowa- nych ciernych krazków 48. Leciny 41 zostaja odnzucone przez os 49 odwracajaca ruch, znaj¬ dujaca sie przy koncu maszyny. Zebrany mate¬ rial, przebiegajacy na koncu narzadu 39 pomie¬ dzy zabieraczami 38, spada na uchylnie nasta¬ wialny lancuch 50 do oddzielania drobnych le¬ cin, umieszczony pod lancuchem, oddzielajacym grube leciny, i biegnacy w tym samym kierun¬ ku. Lancuch 50 jest wykonany podobnie jak lancuch sitowy, którego prety pokryte sa guma w celu ochrony ziemniaków. Lancuch ten jest tak nachylony, ze ziemniaki i podobne do nich — 3 —domieszki obce staczaja stie ma dól, podczas gdy nie staczajace sie krótkie czesci lecin i chwa¬ stów 51 zostaja przeniesione na góre i równiez odrzucone do tylu. znajdujaca sie ewentualnie jeszcze, dajaca sie odsiac ziemia moze przeleciec pomiedzy pretami 52. Lancuch 50 do oddziela¬ nia drobnych lecin moze byc tez wedlug wyboru zastapiony przez tasme przenosnikowa z nie*- równa powierzchnia. Poniewaz ruch lancucha 50 jest cokolwiek powolniejszy, niz lancucha do oddzielania z grubsza lecin, uzywa sie najko¬ rzystniej odwracajacej ruch osi 49, jako walu napedzajacego lancuch 50. Róznice w szybkosci osiaga sie przez odpowiednie ustopniowanie srednic kól lancuchowych 53 i 54. Odpowied¬ nie nachylenie lancucha 50 zostaje nadane przez przestawienie kól lancuchowych 56, znajduja¬ cych sie na uchylnych ramionach 55. Za pomoca nie przedstawionego Ifcu wrzeciona uchylne ra¬ miona 55 moga byc bezsfcokowo przestawiane dokola punktu 57. Zebrany material, uwolniony od dlugich i krótkich czesci lecin, dostaje sie do bebna przenosnikowego, a z tego ostaitoniego na tasme 58 do przebierania, znajdujaca sie nad lancuchem do oddzielania zgrubsza i biegnaca w kierunku jazdy. W celu zapobiezenia przed¬ wczesnemu wypadaniu zebranego materialu z bebna przenosnikowego, klapy elastyczne 45, znajdujace sie przy poprzecznych blachach 44, zostaja docisniete do góry przez sterownicze dzwignie 46, nasuwajace sie-na sterownicza szy¬ ne 59. Przy koncu sterowniczej szyny 59 otwie¬ raja sie klapy 45 i zebrany material moze wy¬ pasc. Przez przestawianie szyny sterowniczej 59 w kierunku strzaly 60 odrzucanie moze byc tak nastawione, ze ziemniaki wraz z pozostalymi jeszcze domieszkami dostaja sie na wyzej polo¬ zona strone tasmy 58 do przebierania, której nachylenie w kierunku poprzecznym do jazdy daje sie nastawiac za pomoca wrzecion 61.Zebrany material,' dostajacy sie z odpowiednia szybkoscia na nachylona tasme 58 do przebiera¬ nia, zostaje juz do pewnego stopnia rozdzielo¬ ny, poniewaz wskutek pochylenia przewaznie dobrze staczajace sie ziemniaki dostaja sie na nizej lezaca strone, podczas gdy gorzej staczaja¬ ce sie domieszki pozostaja na stronie polozonej wyzej. Poniewaz oddzielenie nie nastepuje cal¬ kowicie, przeto nie oddzielone czesci musza byc wybrane recznie. Z tego powodu oddzielajaca szyna 63, umieszczona przy koncu tasmy w nie¬ duzej odleglosci nad przenosnikowa tasma 62, dzieli ja na dwie czesci. Na stopniach 64 i 65, umieszczonych obok tasmy 58, stoja robotnicy, wykonywajacy ostateczne przebieranie zebrane¬ go materialu i przesuwajacy nieoddzielone czesci na odpowiednia strone szyny oddzielajacej 63.Wypadajace przy koncu tasmy domieszki 66 do¬ staja sie z powrotem na pole po wylotowej bla¬ sze 61, podczas gdy dokladnie przebrane ziem¬ niaki 68 dostaja sie po walcu 10 obracajacym s~e nad przestrzenia 69 utworzona przez wylo¬ towa blache 61, na poprzeczny przenosnik 11, który przenosi ziemniaki na pojazd jadacy obok maszyny do zbioru ziemniaków. W celu osia¬ gniecia szerokosci maszyny, nadajacej • sie do przewozu po drogach, i mozliwosci, wedlug wy¬ boru, gromadzenia ziemniaków w zbiorniku 12, znajdujacym sie przy ramie 3 maszyny prze¬ nosnik poprzeczny 11 moze byc wsuniety w tyl.W tym celu rama 13 tasmy spoczywa na kraz¬ kach prowadniczych 14 i jest zamocowana za pomoca srub zaciskowych 75. Naped przenosni¬ ka poprzecznego 11 odlbywa sie za pomoca kola lancuchowego 16, znajdujacego sie na ramie 3 maszyny, która jest napedzana za pomoca lan¬ cucha 18 przez kolo lancuchowe 77, umieszczo¬ ne na zespole .kól zebatych 28. Przy kole lancu¬ chowym 16 znajduje sie wal przegubowy 10, prowadzacy do nie przedstawionego zespolu kól zebatych, z których odbywa sie naped elastycz¬ nych walców 31 i 32, lancuchów przenosniko¬ wych 36 i 31, krazków ciernych 48, tasmy 58 do przebierania i walców 10. W celu zachowania przejrzystosci, napedy te nie sa przedstawione.Lancuch 80, napedzany przez kolo lancuchowe 16, prowadzi po prowadniczym kole lancucho¬ wym 81, umieszczonym na ramie 3 maszyny, do kola lancuchowego 83, zaklinowanego na nape¬ dowym walcu 82. Bieg w tyl nastepuje po kole lancuchowym 84, umieszczonym na ramie prze- suwalnej 13 tasmy, po umieszczonym równiez na ramie 3-maszyny prowadniczym kole lancu¬ chowym 85.Nie dajace sie przesuwac prowadnice lancu¬ chowe kola 81 i 85 znajduja sie w kierunku 86 przesuwu i w obrebie dlugosci 81 przesuwu, wskutek czego lancuch 80 zachowuje zawsze jednakowa dlugosc, przeto naped przenosnika poprzecznego 11 moze nastepowac w kazdym polozeniu w obrebie dlugosci 87 przesuwu.W czasie ladowania na pojazd jadacy obok maszyny do kopania i zbioru ziemniaków prze¬ nosnik poprzeczny 11 znajduje sie w wysunie¬ tym stanie 88. Gdy wedlug wyboru ma byc na¬ pelniony zbiornik: 12, wtedy moze byc wykorzy¬ stane polozenie wsuniecia 89, które jednoczesnie przedstawia polozenie do transportu maszyny. — 4 — PL