Wynalazek dotyczy systemów sygna¬ lizacji bez drutu, zwlaszcza tak zwanych systemów podwójnych (,,duplex"), w któ¬ rych kazda stacja moze jednoczesnie przyj¬ mowac i nadawac sygnaly.Zadaniem wynalazku jest zastosowa¬ nie srodków znoszacych w obwodzie lub w narzadzie odbiorczym wplyw fal sygnalów nadawanych z tej samej stacji.W tym celu do nadawania i odbierania sygnalów stosuje sie anteny oddzielne.Obie anteny calkowicie lub czesciowo mo¬ ga byc zawieszone na wspólnych slupach albo tez byc ustawione tuz obok siebie na slupach oddzielnych. Aby usuwac w apa¬ racie odbiorczym oddzialywanie fal, pocho¬ dzacych od anteny nadawczej, w antenie tej wytwarzamy sile elektromotoryczna, równa co do wielkosci lecz odwrotna na¬ pieciu, wzbudzonemu w antenie odbiorczej przez antene nadawcza, oddzialywujac nia na obwód odbiorczy w taki sposób, aby wzbudzone napiecie nie oddzialywalo na aparat odbiorczy.Wynalazek wyjasnia szczególowo zala¬ czony rysunek. Fig. 1 i 2 przedstawiaja dwie odmiany wykonania, fig. 3 i 4—pew¬ ne szczególy odmiany fig. 2, fig. 4—szcze¬ gól mechanizmu i fig. 5—dalsza odmiane urzadzenia.Antena nadawcza 1 (fig. 1) spoczywa na wiezach 2 i 3, antena zas odbiorcza 4, izo¬ lowana od nadawczej, lezy na wiezach 3 i 5, moze jednak byc umocowana na slupach2 i 3 albo na slupach oddzielnych, w kaz¬ dym razie wpoblizu anteny nadawczej, ,co pozwala na latwe polaczenie kazdej z nich ze stacja. Antena nadawcza moze byc zasi¬ lana pradem przez alternator wielkiej cze¬ stotliwosci 6 poprzez cewki 7 i 8. Dostroje¬ nia anteny mozna dokonac zapomoca zwy¬ klej zmiennej samoindukeji 9. Antena od- \\{ loborczh 4 Aappy sie' z ziemia przy 10 zapo- ""* ^tneca cewki 11, sprzezonej z cewka 12 pra¬ du odbiorczego', który plynie z wyladowu- jacego elektrony narzadu 13, ewentualnie potegujacego i wykrywajacego sygnaly od¬ bierane. Obwód pradu odbieranego sklada sie z katody 14, z siatki 15 i- zmiennego kon¬ densatora/6, który nastraja obwód sto¬ sownie do czestotliwosci odbieranych fal.Wykrywajacy obwód przyrzad 13 zawiera katode 14, anode 17, baterje 18 dostarcza¬ jaca prad oraz zwykle sluchawki telefono- we 19. Sluchawki posiadaja kondensator 20, przeznaczony do odprowadzania skla¬ dowej wielkiej czestotliwosci pradu, kra¬ zacego w obwodzie. Przedstawione urzadze¬ nie nie wyklucza stosowania innych narza¬ dów odbiorczych.Przy opisanym zespole w razie nadawa¬ nia sygnalów antena odbiorcza znajduje sie pod wplywem pradów indukcyjnych takie¬ go napiecia, ze odbierane sygnaly staja sie niewyrazne, nawet gdy oba szeregi sygna¬ lów posiadaja znacznie sie rózniaca czesto¬ tliwosc. Aby temu zapobiec, stosuje sie po¬ laczenie anteny nadawczej w punkcie 21 z ziemia w punkcie 22 przez samoindukcje 23 sprzezona z samoindukcja 24 o indukowa- nem w niej napieciu jednakowem lecz od- wrotnem co do kierunku z napieciem indii- kowanem przez antene nadawcza 1, w ante¬ nie odbiorczej 4. Wytworzone napiecie prze¬ chodzi na antene odbiorcza przewodnikiem 25. Wlaczony w obwód kondensator zmien¬ ny 26 sluzy do nastrojenia czestotliwosci pradu odpowiednio do pradu nadawczego.Dwa przeciwne napiecia równowaza sie przeto wzajemnie, wskutek czego narzad odbiorczy nie ulega oddzialywaniu fal po¬ chodzacych od anteny 1. Jezeli zachodzi przy tern trudnosc nalezytego przystoso¬ wania pradu w równowazacym wplyw ob- wodzie^ mozna zastosowac regulator cze¬ stotliwosci w postaci kondensatora 27 i sa¬ moindukcji 28 w obwodzie odbiorczym.Jezeli regulator ten nastroic na czestotli¬ wosc fal nadawanych, stworzy on znaczny opór pozorny dla fal tej czestotliwosci, znacznie natomiast mniejszy opór pozorny dla fal odbieranych o czestotliwosci nieco odmiennej od czestotliwosci fal nadawa¬ nych. Kontrolowac prad w antenie moze bezpiecznik 29. Prad ten mozna dowolnie przystosowywac .do potrzeb komunikacji zarówno telegraficznej jak i telefonicznej.Równowazenie indukowanego w odbior¬ czej antenie napiecia (fig. 2) odbywa sie zapomoca kondensatorów elektrostatycz¬ nych z dodatkowem sprzezeniem elektro- magnetycznem, które pozwala uskutecznic ostateczna regulacje ukladu. Wynik rów¬ nowazenia w tym wypadku jest jaknajbar¬ dziej uniezalezniony od czestotliwosci, co pozwala osiagnac dokladniejsze zrównowa¬ zenie zespolu. Równowazenie nie zalezy od wahan podczas pracy przyrzadu nadawcze¬ go, a regulowanie zespolu jest bardzo ula¬ twione. Praca ukladu opiera sie na zasadzie mostku Wheatstone'a, jak to wyjasnia fig. 3. Kondensator 30 przedstawia tutaj po¬ jemnosc pomiedzy odbiorczym przewodem powietrznym 4 a ziemia, odpowiada im z drugiej strony kondensator 31, czyli tak zw. przeciwwaga. Miesci sie ona w obwodzie polaczenia ziemnego anteny odbiorczej (fig. 2). Pojemnosc przewodu odbiorczego powietrznego zalezy od ustroju anteny, a kondensator 31 posiada pojemnosc stala, która nie zmienia sie podczas pracy zespo¬ lu. Trzeci bok mostku posiada pojemnosc naturalna pomiedzy antena nadawcza a od¬ biorcza i w postaci kondensatora 32. Po¬ jemnosc ta zalezy równiez od ustroju an¬ teny, i jest zasadniczo stala. Do zrównowa- — 2 —zenia pojemnosci 32 sluzy kondensator 33.Kondensatorowi mozna nadac taka wartosc, ze zrównowazy on uklad, tak iz koncówki 34 i 35 cewki odbiorczej 11 posiada, skoro chodzi o fale nadawane, napiecie jedna¬ kowe.W takim ukladzie napiecie pojemnosci 32 odpowiada napieciu indukowanemu na antenie odbiorczej, napiecie zas kondensat tora 33 stanowi napiecie pochodzace bez¬ posrednio z anteny nadawczej, polaczonej z cewka odbiorcza 11 w taki sposób, by zrównowazyc dzialanie napiecia pojemno¬ sci 32.Przy stosowaniu opisanego powyzej zrównowazenia elektrostatycznego zespól odbiorczy najpraktyczniej jest zabezpie¬ czyc od oddzialywania jakiegokolwiekbadz pola elektrostatycznego, ewentualnie wy¬ twarzanego w cewce odbiorczej 11. Do tego sluzy tarcza metalowa 36 (fig. 2), obejmu¬ jaca cewke 11 f uziemiona i rozcieta w ta¬ ki sposób, by zabezpieczyc sie od zwarcia magnetycznych linij sil. Tarcze stanowic moze skrzynka drewniana; pokryta blacha metalowa podzielona pa dwie czesci równolegle do osi uzwojenia 11 (fig. 4).Dno i pokrywa skrzynki równiez za¬ krywa blacha metalowa podzielona wa^ skiemi przekrojami. Przelacznik 37 regulu¬ jacy samoindukcje uzwojenia miesci sie równiez w skrzynce 36. W wypadku po¬ dobnym bezposredniego sprzegania cewki 11 z cewka 12 mozna stosowac obwód sprzezczy posredni w postaci cewki 38 o malej ilosci zwojów, które obejmuja tar¬ cze 36 i z cewki 39, polaczonej z cewka po¬ przednia i sprzezonej z cewkai 12.W rzeczywistosci kondensatory 31 i 33 nalezy tak ustosunkowac, by doprowadzic uklad do pewnej równowagi. Do dodatko¬ wego zrównowazenia! ukladu latwo wów¬ czas doprowadzic zapomoca spreznosci elektromagnetycznej pomocniczej pomiedzy ukladami: nadawczym i odbiorczym. Spo¬ sób wykonania wskazuje fig. 2. Uklad na¬ dawczy udziela napiecia zapomoca cewki 40 sprzezonej z cewka 8. Napiecie to od¬ dzialywa na obwód siatki detektora 13 zar pomoca cewki 41 sprzezonej z cewka 12 w sposób regulujacy, co pozwala uzyskac równowage obu ukladów.Na fig. 1 obwód pierwotny odbiorczy posiada sprzezncsc elektromagnetyczna.W praktyce zdarza sie czestokroc, ze na aparat odbiorczy oddzialywuja impulsy bledne odmienne od przejmowanych przez antene. W tym wypadku impulsy te nie zmieniaja swego natezenia w ten sam spo¬ sób co i sygnaly odbierane, dla zachowa¬ nia przeto równowagi uklad wypada czesto regulowac.Regulowanie moze nastepowac rzadziej i jest latwiejsze jezeli sprzezenie elektro¬ magnetyczne zastosowac do obwodu wtór¬ nego 12 (fig. 2). W takim razie sily elektro¬ motoryczne przeplywajace przez cewke 41, nie potrzebuja przeksztalcac sie pomiedzy cewkami pierwotna i wtórna ukladu od¬ biorczego lecz dzialaja bezposrednio na wlasciwa czesc obwodu. Wobec tego w ra¬ zie stosowania sprzezenia elektromagne¬ tycznego pojedynczego 40, 41 najlepiej wlaczac je wedlug schematu fig. 5.Powyzej przedstawione zostaly dwie od¬ miany wykonawcze wynalazku. Mozna jed¬ nak przedsiebrac liczne zmiany w ukladzie obwodu pradu a równiez pod wzgledem ksztaltu stosowanych przyrzadów z zacho¬ waniem zasadniczych jedynie wlasciwosci pomyslu. PL