Opublikowano dnia 16 wrzesnia 1958 r.W0t\L/A !.!./^Jij r"(jtenlowedQj ¦'.;3'-:eil!;j.Myjg r.POLSKIEJ -RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 41587 KI. 21 dc "7EB ffissenschaftlioh-Technischea Btlro fur Elektromaschinen Berlin, Niemiecka Republika Demokratyczna Urzadzenie doVzbudzania pradnic jednofazowych wzglednie trójfazowych Patent trwa od dnia 23 sierpnia 1956 r.Dla uzyskania stalosci napiecia znane jest stosowanie dowzbudzania pradnic pradu zmiennego w ten sposób, ze prady proporcjonalne do pradu ge¬ neratora wprowadza sie badz bezposrednio do armatury wzbudnicy* badz stosu¬ je sie je do wytwarzania dodatkowych pól magnetycznych, w generatorze, wzbudnicy lub pomocniczej maszynie wzbudzajacej.Dotyczy to równiez przypadku, gdy np. stosuje sie przetwornice z wi¬ rujacym polem magnetycznym do wytwarzania pradów proporcjonalnych do pradu obciazenia, w celu wzbudzenia dodatkowego pola magnetycznego, aby w ten sposób napiecie generatora utrzymac stale.Dotychczas, przy stosowaniu w tym celu przetwornicy z wirujacym polem na skutek normalnie powstajacego iskrzenia, do polepszenia komutacji stoso¬ wano jarzmo z wydatnymi biegunami zaopatrzonymi we wneki, w celu zmniejsze-nia napiec indukowanych w zwartych cewkach pod szesotkami ? Osiaga sie przez to co prawda polepszenie komutacji,lecz zarazem te niedogodnosc, ze powsta¬ je znacznie wieksze rozproszenie, które po pierwsze zmienia wlasciwie na¬ stawiony kat przesuniecia fazowego, od którego w znacznej mierze zalezy dobroc charakterystyki dowzbudzania, a po wtóre zaklóca proporcjonalnosc pradu dowzbudzajacego* Zwlaszcza przy przeciazeniach generatora zjawisko to powoduje szkodliwy przedwczesny spadek napiecia generatora.Ponadto stwierdzono, ze przy takim wykonaniu istnieje niedogodnosc, ze przetwornica, zaleznie od konstrukcji jarzma statora i wnek w biegunach, jest w stanie, na skutek magnetycznego oddzialywania wnek w biegunach, w zaleznosci od danych warunków, zarówno pobierac jak i oddawac prady watowe.Przez to ulega znacznemu zaklóceniu wlasciwa praca przetwornicy, co jest niezbedne do osiagniecia dobrych charakterystyk dowzbudzeni a. Przetwornica pracuje wtedy czesciowo badz jako generator, badz jako silnik.Ponadto stwierdzono, ze na skutek stosowania pelnych zelaznych piers¬ cieni, do których wydatne bieguny przetwornicy sa umocowane, powstaja na* piecia indukowane przez magnetyzm szozatkowy, które zaklócaja wlasciwa prace przetwornicy w zakresie malych obolazed 1 wplywaja ujemnie na prawidlo¬ wosc charakterystyki regulacji.Takze dla szybkiej regulacji podczas szczytów obciazenia, stosowanie - zelaza pelnego w magnetycznym obwodzie przetwornicy jest szkodliwe* Wedlug wynalazku, na wirujaoy twornik przetwornioy w normalnym zakre¬ sie pracy magnetycznie slabo nasycony po wykonaniu uzwojenia naklada sie narzad, stanowiacy magnetyczne polaczenie powrotne dla przeplywu strumienia magnetycznego.Na fig. 1 rysunku uwidoczniono uklad polapzen" urzadzenia. Generator trójfazowy 0^ posiadajacy oprócz uzwojenia trójfazowego na tworniku takze male uzwojenie pomocnicze spelniajace role wzbudnicy, jest wzbudzany pradem plynacym poprzez komutator I i umieszczone na biegunach bocznikowe uzwoje¬ nie wzbudzajace N# Wszystkie trzy fazy uzwojenia twornlka prowadza do pierwotnego uzwoje¬ nia P maszyny regulacyjnej, której wtórne uzwojenie S jest polaczone jako uzwojenie pradu stalego z malym komutatorem K .Przy wzrastajacym obciazeniu prad generatora wytwarza w tworniku maszy¬ ny regulacyjnej proporcjonalne do obciazenia napiecie, które po wyprostowa¬ niu jest doprowadzone do dodatkowego uzwojenia £ na biegunach wzbudzaja¬ cych maszyny. Dzieki temu uzyskuje sie stalosc napieoia generatora.W podobny sposób moze tez za pomoca pradu pobieranego z maszyny regu¬ lacyjnej byc zasilane dodatkowe uzwojenie biegunów maszyny wzbudzajaoej wzglednie pomocniczej maszyny wzbudzajacej.Twornik A zawiera wedlug fig.2, jako twornik maszyny regulacyjnej, dwa uzwojenia Pi Si jest wykonany w sposób normalny. Po ulozeniu obydwu - 2 -tych uzwojen, nasuwa sie, najlepiej na goraco, na twornik magnetyczny piers¬ cien zewnetrzny A., skladajacy sie z pierscieni blaszanych, utrzymywanych w zespoleniu przez~Eonstrukcje /wieniec/ 7, podtrzymujaoa wentylator^ Magnetyczny zewnetrzny pierscien A~ nie jest nasuwany bezposrednio na blachy A maszyny regulacyjnej, leoz na""uprzednlo nalozona wypalona warstwa lakieru albo na inna odpowiednia warstwe posrednia* Poniewaz na skutek stosowania przetwornicy jako maszyny regulacyjnej wewnatrz obudowy generatora miejsce jest bardzo ograniozone, stwierdzono, iz jest rzecza bardzo korzystna, jesli obracajacy sie! odejmowalny magnetyczny zewnetrzny pierscien" A. polaczy sie z konstrukcja podtrzymujaca wentylator w jedna calosc, a konstrukcje V zastosuje sie równoczesnie do sciskania poszczególnych blach magnetycznego pierscienia zewnetrznego A1# Urzadzenie to jest uwidocznione na fig.2, na której A oznacza twornik maszyny regulacyj¬ nej, A- - odejmowalny obracajacy sie magnetyczny zewnetrzny pierscien, a V- konstrukcje /wieniec/, który z jednej strony utrzymuje w zespoleniu blachy pierscienia A., z drugiej zas, na swym obwodzie, podtrzymuje skrzydelka wen¬ tylatora* tf ten sposób zaoszczedza sie miejsce, któreby bylo potrzebne dla osobnego wentylatora, co przy malych maszynach o duzej liczbie obrotów jest pod wzgledem konstrukcyjnym szczególnie korzystne, gdyz maszyna przez to sta¬ je sie krótsza i moze byó wykonana na wieksza moc, bez wkraczania w obreb krytycznej liczby obrotów. w" oelu uzyskania mozliwie prostoliniowej charakterystyki, okazalo sie konieczne, aby miedzy twornlkiem maszyny regulacyjnej A. a odejmowalnym mag¬ netycznym zewnetrznym pierscieniem A^ zastosowaó dodatkowa szczeline po¬ wietrzna £ , która albo pozostaje wolna, albo wypelnia sie ja odpowiednia masa* W oelu oddzielenia magnetycznego obracajacego sie pierscienia A. od twomika A przewiduje sie albo mostki, albo tez magnetyczny pierscien jest wtloczony aa odpowiednie elementy oddzielajace, lub' tez caly narzad piers¬ cieniowy zostaje oddzielony za pomoca bocznych tarcz pierscieniowych lub w inny podobny sposób.Jako elementy oddzielajace nadaja sie miedzy innymi kawalki metalu o duzej opornosci wlasciwej i o malym przekroju poprzecznym, wykonane np. z drutu ohromonlklowego.Odejmowalny magnetyczny pierscien zewnetrzny, który moze byó np; wyko¬ nany równiez jako bandaz magnetyczny z miekkiego drutu zelaznego o dostatecz¬ nej liozbie warstw lub tez z odpowiedniego innego materialu magnetycznego jest dogodny w przypadkach przeprowadzania reperacji.Oprócz wspomnianych juz zalet, zalety konstrukcji wedlug wynalazku po¬ legaja jeszcze i na tym, ze wlasciwy kat przesuniecia fazowego moze byó na¬ stawiany w sposób bardzo prosty podczas dzialania generatora jedynie przez przesuniecie mostka szczotkowego na komutatorze g maszyny regulacyjnej, pod¬ czas gdy przy konstrukcji tej maszyny z wnekami w biegunach jeszcze jarzmo - 3wraz z biegunami musi byc przestawne* W oelu uzyskania mozliwie korzystnej charakterystyki, poza zastosowa¬ niem dodatkowej szczeliny powietrznej stosuje sie male magnetyczne nasycenie we wszystkich czesciach maszyny regulacyjnej iw ten sposób osiaga sie w maszynie regulacyjnej w znany sposób proporcjonalnosc miedzy pradem a napie¬ ciem tak, ze generator w znacznym zakresie obciazen posiada praktycznie sta¬ le napiecie zaciskowe.Przez odpowiednie dobranie wymiarów maszyny regulacyjnej i przynalezne¬ go komutatora wraz z urzadzeniem szczotkowym zapewnia sie nalezyta komutacje maszyny rozrzadozej w calym zakresie obciazen generatora. PL PL