Opublikowano dnia 24 listopada 1958 r.POLSKIE] RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 41255 Wladyslaw Stanecki Swidnica Slaska, Polska Jednostronna przekladnia zebata, przenoszqca naped jednego silnika na dwa przeciwbieine elementy wspólosiowe Patent trwa od dnia 16 lipca 1951 r.Zdarza sie czesto szczególnie w lotnictwie, ze zbyteczne jest dzialanie silnika w czasie lotu, lecz istnieje obawa, ze unieruchomiony silnik nie da sie dosc szybko ponownie uruchomic. Dlatego nigdy nie zatrzymuje sie dzialania silnika w czasie lotu, co jest przyczyna niepotrzebnych strat paliwa pednego d smarów, albo zatrzymany w czasie lotu samolotu silnik nie da sie w ogóle uru¬ chomic, co jest przyczyna powaznych wypadków.Istniejace zas znane przekladnie nie sa mecha¬ nizmami wylaczajaco-wlaczajacymi, a do prze- ciwnokierunkowego napedu elementów maszyn sa kosztownymi skomplikowanymi konstrukcjami o dlugich walkach o wielkiej ilosci walków i kól zebatych przy zbyt duzej ich objetosci i malej sprawnosci, oraz wielkiej odleglosci od silnika i od siebie przeciwnokierunkowo obrotowo na¬ pedzanych wspólosiowych elementów.Wynalazek usuwa te niedomagania, posiada konstrukcje prosta o niewielkiej liczbie malych kól zebatych, zaleznie od przykladów wykonania od 3 do 5, z których jedno jest- przesuwne lub posiada przesuwna tarcze sprzeglowa i tylko dwa walki krótkie, z których jeden stanowi calosc z jednym kolem zebatym i obraca sie luzem, a drugi z tych walków równolegly lub prosto¬ padly do poprzedniego, jest zarazem walem kor¬ bowym silnika tak, iz cala jednostronna prze¬ kladnia wraz z silnikiem i mechanizmem wy- laczajaco-wlaczajacym stanowi zamkniety i nie¬ podzielny mechanizm jako bardzo maly objetos¬ ciowo i prosty w budowie zespól przy niezalez¬ nym dzialaniu silnika, przekladni i mechanizmu wylaczajaco-wlaczajacegó tak, iz przeciwnokie¬ runkowo, obrotowo napedzane jednym silnikiem elementy maszyn sa polozone tuz przy cylindrze roboczyhi silnika, który je napedza: ponadto wy¬ laczanie jednego z tych elementów pozwala zmie¬ niac szybkosc obrotowa i postepowa oraz w do¬ wolnej chwili wylaczac z napedu i wlaczac do napedu jeden z elementów przeciwbieznych obro¬ towo w celu zmian szybkosci lub uruchomieniasilnika albo w celu cichobieznego lotu lub ste¬ rowania'. ^ . ¦ f* *Xel wynalazku j€»t potrójny: przeciwbiezne napedzanie dwóch naraz wspólosiowych obok siebie elementów maszyny na jednej wspólnej osi7 elementy tej samej przekladni stanowia za¬ razem mechanizm wylaczajacoHwlaczajacy dla jednego lub obu przeciwbieznych elementów równoczesnie napedzanych jednym silnikiem w celu Wszechstronniejszego wyzyskania silnika oraz skupienie tych mechanizmów w jeden me¬ chanizm silnikowy prosty w ¦ celu uproszczenia' budowy, obnizenia kosztów, sprawniejszego dzia¬ lania i oszczednosci materialów konstrukcyjnych i pednych oraz w celu osiagniecia wiekszego bezpieczenstwa szczególnie w lotnictwie.Na rysunku przedstawiono siedem przykla¬ dów wykonania jednostronnej przekladni we¬ dlug wynalazku, przy czym fig. 1 przedstawia przekrój* podluzny jednostronnej jednosilnikowej przekladni napedzajacej element 2 za pomoca trzech stozkowych kól zebatych, fig. 2 — prze¬ krój poprzeczny przekladni wzdluz linii A — A na fig. 1, fig- 3 — czesciowy przekrój podluzny odmiany przekladni, fig. 4 — czesciowy prze¬ krój podluzny drugiej odmiany przekladni trze¬ ciego przykladu, fig. 5 — przekrój, podluzny jak na fig. 1, fig. .6.. — przekrój' poprzeczny wzdluz linii B — 8 na fig. 5 trzeciej odmiany przekladni, fig. 7 — przekrój podluzny jedno¬ silnikowej jednostronnej przekladni napedzaja¬ cej element 2 za pomoca czterech kól zebatych, fig. 8 — uklad dwóch kól zebatych zazebionych ze soba, fig. 9 — uklad dwóch kól zebatych za¬ zebionych ze soba z zaznaczeniem kierunków ich obrotu" w piatym przykladzie wykonania, -fig. 10 — przekrój podluzny jednostronnej jedno¬ silnikowej przekladni napedzajacej element 2 za pomoca czterech kól zebatych i lancucha, fig. 11 — uklad dwóch kól zebatych lancucho¬ wych z wykazaniem kierunku obrotu, fig 12 — uklad dwóch kól zebatych zazebionych ze soba z wykazaniem kierunku ich obrotu szóstego przykladu wykonania, fig. 13 — przekrój pod¬ luzny dalszej odmiany jednostronnej jednosil¬ nikowej przekladni napedzajacej element 2 za pomoca pieciu kól zebatych, fig. 14 — uklad dwóch kól zebatych z wykazaniem kierunku obrotu, a fig. 15 -— uklad trzech kól zebatych zazebionych ze soba z wykazaniem kierunku obrotu siódmego przykladu wykonania.Cyiframi 1 i 2 oznaczono napedzane elementy np. sruby smigla lub inne urzadzenia. W pierw¬ szym przykladzie wykonania '(fig- 1, 2) wal 11 jest walem korbowym silnika. Element 1 za¬ klinowany w znany sposób na wale 11 moze obracac sie razem z nim w kierunku obrotu silnika, a przylegajacy lozyskiem oporowo nos¬ nym., 12 do glowicy elementu 1, element 2 swoja glowica stanowi lozysko oporowd-nosne 12 za¬ razem obrotowo osadzone na tym samym wale ii, na którym moze obracac sie w plaszczyznie równoleglej, lecz w kierunku przeciwnym do kierunku obrotu elementu 1. W tym celu ele¬ ment 2 wspierajac sie; Jest ujety tulejami 2, 4, oraz nakretka 13, które lacznie ujmuja lozyska oporowo-nosne li.. W tych lozyskach element 2 jest osadzony obrotowo na wale 11, stanowiacym calosc z silnikowym walem korbowym, z którym jedna calosc stanowi równiez stozkowe kolo zeba¬ te 7* Glowica elementu 2 jest wsparta o glowice elementu 1 lozyskiem oporowo-nosnym za posred¬ nictwem pierscienia 14, który jest zaklinowany na wale 11 i z jednej strony jest oparty o lozysko oporowó-nosne 12, a drugim goncem w postaci stozka scietego opiera sie o glowice elementu 1 Po drugiej stronie lozyska 12 sa wsparte o lo¬ zysko 9 walu U, Tuleja 4 jest od strony silnika zakonczona stozkowym kolem zebatym 10, które zazebia osadzone w lozysku 6 oslony silnika, . stozkowe kofo zebate 5, z kcflel zazebiajace stoz¬ kowe kolo'zebate 7 wraz z walem 11 stanowiace calosc z silnikowym walem korbowym. Wal ten jest osadzony w znanych lozyskach 8 19 oslony silnika. Dlugosc walu 11 jest bardzo mala i tylko taka, aby mozna go osadzic w lozyskach 8, 9 oslony silnika i osadzic na nim stozkowe kola zebate 4,1 oraz przeciwbiezne elementy 1, 2 od jednego silnika po jednej jego stronie równo¬ czesnie napedzane obrotowo przeciwnokierun- kowo za pomoca zazebionych ze soba trzech stozkowych kól zebatych.W drugim przykladzie wykonania jednostron¬ nej przekladni wedlug wynalazku wystepuje ta róznica, ze stozkowe kolo zebate 7 jest w\znany sposób zaklinowane przesuwnie po klinach na wale 11 wzdluz niego w celu wylaczania i wla¬ czania napedu silnika przeciwbieznego elementu 2. Na fig. 3 przedstawiono stozkowe kolo zebate 7 wylaczone z zazebien ze stozkowym kolem zebatym 5, a tym samym element 2 jako wyla¬ czony z napedu mechanizmem silnika.Trzecia odmiana jednostronnej przekladni (fig. 4) tylko tym rózni sie ód przykladu wyko¬ nania fig. 1, 2, ze stozkowe kolo zebate 7 jest osadzone hizno obrotowo lecz nieprzesuwnie nawale 11, na którym obok tego stozkowego kola zebatego 7 jest zaklinowany przesuwny po klinie lub po klinach znany tarczowy sprzeg 15, który razem z stozkowym kolem zebatym 7 tworzy znane sprzeglo. Wskutek tego przez znane prze¬ suwanie tarczowego sprzegu 15 mozna wylaczac i wlaczac naped mechaniczny silnika przeciw¬ biezny element 2. Fig. 4 przedstawia polozenie sprzegu tarczowego 15 po wylaczeniu elementu Z z mechanicznego napedu silnikiem.Czwarty przyklad. wykonania jednostronnej przekladni przedstawionej na fig. 5, 6 tylko tym rózni sie,, ze stozkowe kolo zebate 5 jest zakon¬ czone oska, która ujeta jest lozyskami 18, 20 i nakretka 22 w tulei 190 posiadajaca odpowiedni wystep, o który z jednej strony jest oparte lozysko 18, a drugiej strony opiera sie lozysko 30. Wskutek tego oska ze stozkowym kolem ze¬ batym 5 moze swobodnie obracac sie w tulei 19, do której jest wkrecona specjalna nakretka 33 dociskajaca lozyska 20, a poza tym tuleja 19 jest osadzona w nalezacym do silnikowej oslony cy¬ lindrze 21, w którym ta tuleja 19 moze przesuwac sie po klinie 29 wzdluz osi B— B razem ze stoz¬ kowym kolem zebatym 5, oraz wraz z lozyskami 18, 20 i nakretkami 22, 23. Klin 29 zabezpiecza tuleje 21 przed, obrotem; ponadto równolegle do psi B—fina tulei 21 znajduja sie w linii prostej naciete zeby 2Q, zazebione z kolem zebatym 25 zaklinowanym na osce 24, która jest w. znany sposób . osadzona w . odpowiednich lozyskach i w nich razem z kolem zebatym 25 moze sie swobodnie czesciowo obrócic w jedna lujb druga strone. Drugi koniec, oski 24 jest zakonczony kojem zebatym 28 zazebiajacym lancuch w zna¬ ny sposób, polaczony z cieglami biegnacymi az do kabiny pilota, wskutek czego, naciskiem od¬ powiednich ciegiel stozkowe kolo zebate 5 moze byc w dowolnej chwili wylaczane lub wlaczane ze stozkowymi kolami zebatymi 7 i 10, wskutek przesuniecia tulei 19 wraz ze wszystkimi w niej zawartymi czesciami wzdluz linii B—B, stano¬ wiacej geometryczna os obrotu; wskutek tego mozna w dowolnej chwili wylaczac z napedu mechanizmem silnika i napowrót wlaczac do napedu przez mechanizm silnika przeciwbiezny eTement 2. Fig. 5, 6 przedstawiaja polozenie przy wlaczonym elemencie 2 do mechanicznego napedzania.W piatym przykladzie wykonania jednostron¬ nej przekladni napedowej (fig. 7—9), o zaklino¬ wana na wale 11 glowice elementu 1 jest wspar¬ ta glowica elementu 2 za posrednictwem lozyska opórowo-nósnegó 16, na którym i na lozysku oporowo-nosnym 11 na wale 11 glowica elemen¬ tu 2 jest zarazem osadzona obrotowo. Wal 11 jest osadzony w lozyskach 36, 38 oslony silnika, a lozysko oporowo nosne 17 jest wsparte o lo¬ zysko 38, wskutek-czego glowica elementu 2 jest zabezpieczona przed przesunieciem. bocznych i tuz przy elemencie 1, element 2 wspólosiowy na lozyskach oporowo-nosnych 16 i 11 na wale 11 moze sie obracac. Glowica elementu 2 od strony silnika jest zakonczona polaczonym z nia nieruchomo kolem zebatym 31, zazebionym z kolem zebatym 30 stanowiacym calosc z osa¬ dzonym w lozyskach 32, 35 oslony silnika walem 34, na którym jest zaklinowane lub stanowi z nia jedna calosc kolo zebate 33. Wal 34 lub 11 stanowi jedna calosc z silnikowym walem kor¬ bowym, wskutek czego w czasie dzialania silni¬ ka i napedzania nim za pomoca czterech kól zebatych i dwóch równoleglych walków mecha¬ nicznie zlaczonej z walem korbowym tego sil¬ nika walu 34 lub zlaczonego z walem korbowym silnika walu 11, nastepuje jednoczesnie ruch obrotowy kól zebatych 30, 33, 37 w kierunku wedlug strzalek L i P (fig. 8, 9), a tym samym odbywa sie równoczesnie przeciwbiezny ruch obrotowy elementów li 2 napedzanych jednym silnikiem.W szóstym przykladzie wykonania jednostron¬ nej przekladni (fig. 10, 11 i 12) przy przeciw¬ bieznych elementach li 2 przedstawionych w poprzednim piatym przykladzie wykonania wedlug fig. 7, 8, 9, glowica przeciwbieznego elementu 2 od strony silnika jest zakonczona polaczonym z nia nieruchomo kolem zebatym 40, a na szyjce ikola zebatego 40 lub na szyjce przeciwbieznego elementu 2 jest oparta lozyskiem znana pokrywa przymo¬ cowana do oslony silnika w celu podtrzymywania walka 11 tuz przy przeciwbieznym elemencie i oraz zamkniecia calej jednostronnej przekladni w oslonie silnikowej. Kola zebate 41—43 sa wy¬ konane jak w poprzedniej odmianie, oraz tak samo wykonane i utozyskowane w lozyskach oslo¬ ny silnika wal 11 i oska kola zebatego 41, z któ¬ rych ta oska lub wal 11 stanowi calosc z silni¬ kowym walem korbowym; kola zebate 40 i 41 zazebiaja wspólny lancuch 44, wskutek czego przy napedzaniu silnikiem zlaczonej z walem korbowym walka kól zebatych 41, 42 lub walu 11 nastepuje obrót kól zebatych 41—43 i lancu¬ cha 44 w kierunku wedlug strzalek L i P wy¬ kazanych na fig. 11, 12. Wskutek tego elementy 1 i 2 wykonuja wzgledem siebie równoczesnie -^ 3 —oba razem przeciwnokierunkowe obroty prze¬ kazane od jednego, silnika z jego jednej strony wspólosiowe i wsparte o siebie.Przekladnia jednostronna w siódmym przy¬ kladzie wykonania przedstawiona na fig. 7—10, zasadniczo rózni sie tylko tym, ze zlaczone nie¬ ruchomo z glowica elementu 2, kolo zebate 50 zazebia kolo zebate 46 stanowiace jedna calosc z walkiem 35, na którym zaklinowane jest kolo zebate 47 zazebione z posrednim kolem zebatym 48 osadzone na osobnej osce w znany sposób obrotowo w lozyskach oslony silnika. A kolo zebate 48 z kolei zazebia sie z kolem zebatym 49 zaklinowanym na wale 11 lub stanowiacym jedna calosc z walem 11, wskutek czego przy obrotowym napedzie silnikiem polaczonego z silnikowym walem korbowym walu 11 lub walka 35 nastepuje równoczesny ruch obrotowy prze- ciwnokierunkowy przeciwbieznych elementów 1, 2 wskutek obracania sie zazebionych ze soba pie¬ ciu kól zebatych 46—50 w kierunku wedlug fig. 14, 15.W odmianach wykonania jednostronnej prze¬ kladni napedowej wedlug fig. 7—13 w kazdej odmianie jedno z kól zebatych jest osadzone przesuwnie na wale 11 lub na walkach 34 lub 35, na których jest zaklinowane przesuwnie wzdluz i posiada znane urzadzenie przesuwne do wylaczania przez przesuniecie z zazebien z innym kolem i wlaczania napowrót do zaze¬ bienia przez przesuniecie w przeciwnym kie¬ runku, jak ftp. wedlug fig. 7, kolo zebate 7 przez przesuniecie w jednym kierunku moze byc wy¬ laczone z zazebienia z kolem zebatym 37, a prze¬ suniete w przeciwnym kierunku moze byc na¬ powrót wlaczone do zazebienia z kolem zebatym.W drugiej odmianie wedlug fig. 10 kolo zebate 42 jest osadzone w podobny sposób na klinie lub po klinach przesuwne do wylaczania z zazebien z kolem zebatym 43, oraz do wlaczania do tego zazebienia z tym kolem zebatym 43, a równiez w trzeciej odmianie wedlug fig. 13 kolo zebate 47 jest w ten sam sposób zaklinowane przesuwnie wzdluz walka 35 do wylaczania i do wlaczania do zazebienia z kolem zebatym 49. Zamiast po¬ wyzszych kól zebatych przesuwnych, posiada¬ jacych znane urzadzenia do przesuwania, moga byc wykonane w ten sposób przesuwne kolo zebate 30 lub 37 (fig. 7), albo kolo zebate 43 (fig. 10)) albo jedno z kól zebatych 46, 49 (fig. 13).W daflszych odmianach wykonania zadne z kól zebatych powyzszych odmian wykonania nie jest przesuwne, lecz jest nieruchomo polaczone ze swoim walkiem lub oska, ale jedno z tych kól zebatych jest luzno obrotowo osadzone i posia¬ da przesuwny sprzeg tworzacy z tyja kolem ze¬ batym sprzeglo w celu wylaczania z napedu* me^ chanizmem silnika przeciwbieznego elementu 2 w sposób podobny, jak to jest przedstawione na fig. 4 wyzej opisanego trzeciego przykladu wykonania. Powyzsze urzadzenia przesuwne i sprzeglowe maja na celu wylaczanie z napedu mechanizmem silnika, a równoczesnie wlaczanie do napedu wiatrem elementu przeciwbieznego 2, oraz wylaczanie z napedu wiatrem tego ele¬ mentu 2 i równoczesne wlaczanie napowrót do napedu mechanizmem silnika, albo powyzsze urzadzenia sluza do wylaczania z napedu ele¬ mentu 1 lub 2 albo obu naraz tych elementów równoczesnie oraz do wlaczania tych elementów do mechanicznego napedzania ich silnikiem, a które z przeciwbieznych elementów 1, 2 czy oba naraz daje sie tak wylaczac i wlaczac zalezy od tego, które kolo zebate przekladni posiada urza¬ dzenie wlaczajaco-wylaczajace i który walek, oska 35 lub wal 11 stanowi jedna calosc z silni¬ kowym walem korbowym. Cel urzadzen wlacza¬ jacych i wylaczajacych jest sterowanie i zmiana szybkosci lotu samolotu i uruchomienie zatrzy¬ manego w czasie lotu samolotu silnika napedza¬ jacego te przeciwbiezne wzgledem siebie ele¬ menty jako smigla 1, 2, wskutek czego powyzsze urzadzenia pelnia zarazem czynnosci steru, star- teru, szybkosci zmianu i przeciwbieznego wspól¬ osiowego napedu obrotowego dwóch elementów 1, 2 wspartych o siebie glowicami po jednej stronie silnika napedzajacego, przy zwiekszonym bezpieczenstwie lotu i oszczednosci paliwa ped¬ nego, oraz do innych celów. Wal korbowy, silnik spalinowy, przekladnia i mechanizm wylaczaja- co-wlaczajacy sa zamkniete w jednej malej silnikowej oslonie.Dzialanie jednosilnikowej jednostronnej prze¬ kladni napedowej wedlug wynalazku jest na¬ stepujace. W pierwszym przykladzie wykonania wedlug fig. li 2 silnik napedza obrotowo w lo¬ zyskach 8, 9 wal 11 lacznie ze stozkowym kolem zebatym 7 i z elementem 1, a stozkowe kolo zebate 5 nadaje ruch obrotowy stozkowemu kolu zebatemu 6, które z kolei równoczesnie nadaje ruch obrotowy lecz w kierunku przeciwnym kolu zebatemu 10 razem z elementem 2, wsku¬ tek czego oba elementy 1 i 2 maja wzgledem siebie •przeciwnokierunkowe obroty w czasie dzialania silnika, który je oba mechanicznie napedza.W przykladzie Wykonania wynalazku wedlug fig. 7—0 w czasie dzialania silnika razem z wa¬ lem korbowym obraca sie wal 11 w lozyskach 36, 38 wraz z kolem zebatym 37 i elementem 1 w kierunku Wedlug strzalki P (fig. 8, 9), a kolo zebate 37 nadaje kolu zebatemu 33 i osce 34 obracajacej sie w lozyskach 32, 35 wraz z kolem zebatym 30 ruch obrotowy w kierunku wedlug strzalki L przeciwnym. Kolo zebate 30 zazebiajac kolo zebate 31 o wewnetrznych zejbach nadaje mu równiez ruch obrotowy, lecz w tym samym kierunku obrotu wedlug strzalki L wraz z prze¬ ciwbieznym elementem 2 (smiglem 2 fig. 8, 9), z czego wynika przeciwnokierunkowy ruch obro¬ towy elementów 1 i 2 napedzanych równoczesnie mechanizmem od jednego silnika po jednej je¬ go stronie za pomoca czterech kól zebatych zazebionych ze soba, przy czym element 2 obra¬ ca sie na walku na lozyskach oporowo-nosnych 16 i 17. Przy osce 34, stanowiacej calosc z wa¬ lem korbowym, napedzanej w kierunku wedlug strzalki L wynik jest ten sam.W przykladzie wykonania wedlug fig. 10—12 przy obrotowym napedzie w kierunku wedlug strzalki P silnikowego walu korbowego stano¬ wiacego calosc z walem 11, obracaja sie w kie¬ runku wedlug strzalki P (fig. 11, 12) wal 11 w lozyskach oslony silnika wraz z kolem zebatym 43 i elementem 1. Kolo zebate 43 swoim obrotem nadaje obu kolom zebatym 41, 42 wraz z ich oska w lozyskach oslony silnika ruch obrotowy w kie¬ runku przeciwnym wedlug strzalki L, a ponie¬ waz kolo 41 jest polaczone lancuchem 44 z ko¬ lem 40 stanowiacym jedna calosc z glowica ele¬ mentu 2, przeto ruch obrotowy kola 41 w kie¬ runku wedlug strzalki L za pomoca lancucha 44 posuwajacego sie wedlug strzalki R, nadaje równiez kolu 40 wraz z przeciwbieznym elemen¬ tem 2 ruch obrotowy w kierunku zaznaczonym wedlug strzalki L, z czego wynika równoczesny przeciwnokierunkowy ruch obrotowy dwóch ele¬ mentów 1, 2 przy ciaglym napedzaniu ich me¬ chanizmem jednego i tego samego silnika w cza¬ sie jego dzialania za pomoca czterech kól zeba¬ tych i lancucha zazebionych ze soba. Przy osce kól zebatych 41, 42 stanowiacej calosc z silni¬ kowym walem korbowym (zamiast walu 11) ' i napedzanej obrotowo w kierunku zaznaczonym strzalka L wynik jest ten.sam, ' W przykladzie wykonania wedlug fig. 13—14 przy obrotowym napedzie, mechanizmem silnika w kierunku wedlug strzalki P walka korbowego stanowiacego jedna calosc z walkiem 35, naste¬ puje obrót w kierunku wedlug strzalki P kól zebatych; 46, 41 wraz z ich walkiem 35 w leeyr skach oslony silnika. A równoczesnfe kolo ze¬ bate 47 swoim obrotem nadaje ruch obrotowy w kierunku .wedlug strzalki L kolu zebatemu 48, które z kolei nadaje ruch obrotowy w kie¬ runku wedlug strzalki P kolu zebatemu 49 i wraz z nim walowi U z zaklinowanym na nim elementem 1. A równoczesnie kolo zebate 46 zas swoim obrotem w kierunku wedlug strzalki P nadaje ruch obrotowy w kierunku przeciwnym wedlug strzalki L kolu zebatemu 50 wraz z ele¬ mentem 2 na lozyskach oporowonosnych na wale U, z czego wynika ruch obrotowy dwóch wspólosiowych przeciwbieznych elementów 1, 2 wspartych o siebie glowicami, ciagle napedza¬ nych przez mechanizm jednego silnika przy po¬ mocy pieciu zazebionych ze soba kól zebatych W czasie dzialania tego silnika. Przy wale 11, stanowiacym jedna calosc z silnikowym- walem korbowym, (zamiast walka 35) i napedzania go obrotowo mechanizmem jednego silnika w kie¬ runku wedlug strzalki P wynik jest ten sam.W przykladzie wykonania wedlug fig. 3 jed^ nostronnej jednosilnikowej przekladni dzialanie jest identyczne; jak w przykladzie wykonania wedlug fig. 1 i 2, a ponadto w czasie dzialania silnika i przy przeciwnokierunkowym obrocie przeciwbieznych elementów 1 i 2 jako smigiel wspólosiowo obok siebie równoczesnie napedza¬ nych tym silnikiem umieszczonym na samolocie, gdy trzeba zmniejszyc szybkosc lotu, wtedy przez przesuniecie ku silnikowi w znany sposób po klinie lub klinach na wale 11 stozkowego kola zebatego 7 i tym sposobem wylaczenie go z za¬ zebienia ze stozkowym kolem zebatym 5, smiglo 2 zostaje wylaczone z mechanicznego napedzania go silnikowym walem korbowym, wskutek cze¬ go pracuje tylko smiglo 1, zas smiglo 2 po wy¬ laczeniu go obraca sie tylko wskutek napedza¬ nia go wiatrem, a gdy znowu trzeba nadac sa¬ molotowi szybkosc pierwotna wieksza wtedy przez przesuniecie w kierunku przeciwnym stoz¬ kowego kola zebatego 7 w znany sposób wlacza sie ;go napowrót do zazebienia ze stozkowym kolem zebatym 15, wskutek czego smiglo 2 zno¬ wu jest napedzane mechanicznie silnikiem lacz- -nie ze smiglem 1, czyli znowu oba smigla 1 i 2 pracuja razem równoczesnie przy ich przeciw- nokierunkowym wspólosiowym obok siebie obro¬ cie. A gdy w czasie lotu samolota zatrzyma sie silnik i samolotowi grozi przymusowe lado¬ wanie przy obu smiglach zatrzymanych w ruchu obrotowym, wtedy przez przesuniecie w ten sam sposób stozkowego kola zebatego 7 wylacza sie — 5 —z mechanizmu silnikowego smiglo 2, po czym smiglo Z wskutek wiatru w swym pierwotnym kierunku obrotu poczyna sie obracac luzem na lozyskach oporowo-nosnych 12 walu 11, a gdy nabierze odpowiedniej predkosci obrotowej na^ dandj mu wiatrem, wtedy przez przesunieci* (jak poprzednio) stozkowego kola zebatego 7 w przeciwnym kierunku i wlaczenie tego kola do zazebien ze stotzkowym kolem zebatym 5 wlacza sie z powrotem do mechanizmu napedo¬ wego silnika smiglo 2, które wskutek swej zy¬ wej sily, swoimi bezwladnosciowymi obrotami nadaja wtedy ruch obrotowy silnikowemu wa¬ lowi korbowemu, uruchamia silnik, który z ko¬ lei nadaje z powrotem przeciwbiezny ruch obro¬ towy obu smiglom 112 swoim walem korbowym w sposób wyzej opisany. Dzieki temu powyzsze urzadzenie wylaezajaco-wlaczajace smiglo 2 sluzy do zmian szybkosci lotu samolotu oraz sterowania nim przy tej samej szybkosci obro¬ towej silnika oraz jako starter do uruchamiania w czasie lotu samolotu zatrzymanego silnika.Bezpieczenstwo lotu zostaje zwiekszone, a zara¬ zem przy wyzyskaniu powietrznych pradów wstepujacych mozna dowolnie na odpowiedniej wysokosci lotu dowolna ilosc razy zatrzymywac i napowrót uruchamiac silnik samolotu, przez co uzyskuje sie oszczednosc paliwa. We wszyst¬ kich wyzej wyszczególnionych przykladach wy-7 konania wedlug fig. 1 — 15 i ich odmianach osiaga sie równiez ten sam cel przez stosowanie jednego z kólzebatych zaklinowanego przesuwnie po klinach lub po klinie na wale 11 lub na osce 34 wzglednie 35 lub przez stosowanie sprzegiel.Zaleznie od tego, który wal 11 lub walek 34 lub 35 stanowi jedna" calosc z silnikowym walem korbowym i zaleznie od tego które z kól zeba¬ tych jednostronnej jednosilnikowej przekladni napedowej wedlug wynalazku jest przesuwne albo zaleznie od tego które z tych kól zebatych tworzy znane sprzeglo, mozna wylaczac z na¬ pedu mechanizmem jednego silnika smiglo 1 albo smiglo 2 lub oba te smigla 1 i 2 naraz oraz wla¬ czac do napedzania mechanicznie napowrót sil¬ nikowym walem kolbowym w celu wykonywa¬ nia znowu obrotów i pracy w sposób wyzej opi¬ sany. To samo dotyczy stosowania sprzegla do kazdej jednostronnej przekladni napedowej we¬ dlug wynalazku dwóch przeciwbieznych elemen¬ tów 1 i 2 i do kazdej jego odmiany.W przykladzie wykonania wedlug fig. 4 trzy sto&kowe kola zebate 5, 7, 10 sa zawsze zazebio¬ ne ze soba, przy czym (przy dzialaniu wedlug przykladu fig. 1, 2) stozkowe kolo zebate 7 obra¬ ca sie luzem na wale 11, zas przesuniecie pa klinach lub klinie sprzegla tarczowego 15 ku silnikowi jak na fig. 4 wylacza z napedu stozko¬ we kolo zebate 7 i 10 i przeciwbiezny element 2, a przesuniecie w kierunku przeciwnym (ku przeciwbieznym elementom 1, 2)-sprzegla 15 po^ woduje przylgniecie jego tarczy jako zaklino¬ wanym na walku 11 przesuwnie, wykonuje obrót tworzac sprzeglo sprzegniete, przez co stozkowe kola zebate 5, 7, 10 wraz z przeciwbieznym elementem 2 zostaje wlaczone napowrót do me¬ chanizmu napedowego silnika.W dzialaniu przykladu wykonania jednostron¬ nej przekladni wedlug fig. 5, 6, stozkowe kolo zebate 5 i przeciwbiezny element 2 sa wlaczone, stozkowe kola zebate 5, 7, 10 wraz z przeciw¬ bieznym elementem 2 dzialaja w sposób opisany wedlug fig/1, 2 z ta róznica, ze przeciwbiezny element 2 obraca sie w lozyskach 16, 17, a silni¬ kowy wal korbowy wraz z walem 11 w lozyskach 8, 27 oraz w lozysku pokrywy oslony silnika, zas stozkowe kolo zebate 5 obraca sie w lozyskach 18 i 20 ruchomej wzdluz linii B — B tulei 19 zaopatrzonej wzdluz w zeby 26 zazebiajace kolo zebate 25, a gdy za pomoca znanych ciegiel i lan¬ cucha w znany sposób zostanie czesciowo obró¬ cony walek 24 w odpowiednich lozyskach, a z nim czesciowo obróci sie kolo zebate 25, które zazebieniami przesuwa tuleje 19 po klinie 29 w cylindrze '21 oslony silnika wzdluz linii B — B na fig. 5, wskutek czego przesuwa sie równiez stozkowe kolo zebate 5 tak, az zostanie wylaczone z zazebien ze stpzkowymi kolami zebatymi 7, 10, wskutek czego równiez przeciwbiezny element 2 zostaije wylaczony z napedu mechanizmem silnika, a czesciowy obrót zas kola zebatego 25 w prze¬ ciwnym kierunku powoduje powrót czesci 5, 18 — 23 w ich pierwotne polozenie przedstawio¬ ne na fig. 5, 6.W podobny sposób przez przesuniecie kola zebatego 33 i wylaczenie go z zazebien z kolem zejbatym 37 (fig. 7) lub kota zebatego 42 \ wy¬ laczenie go z zazebien z kolem zebatym 43 (fig. 10) lub kola zebatego 47 i wylaczenie go z za- ~ zebien z kolem zebatym 48 (fig. 13) mozna wy^ laczac z napedu a przez przesuniecie w prze¬ ciwnym kierunku tego samego kola zebatego i wlaczenie go napowrót do zazebienia z odpo¬ wiednim kolem zebatym, mozna napowrót wla¬ czac do napedu jeden z przeciwbieznych elemen¬ tów 1, 2 (lub jednego ze smigiel 1, 2) lub oba naraz te elementy 1, 2. — 6 —Odnosnie tych trzech. ostatnich przykladów ykonania (fig. 7, 10 i 13) zamiast tych kól ze- atych przesuwnych w odmianach w tym samym elu inne z kól zebatych moga byc przesuwne lub ie przesuwnie obrotowo osadzone i posiadac rzesuwny po klinie lub klinach tarczowe rzeglo 15, w sposób podobny jak wedlug fig. trzeciego przykladu wykonania jednostronnej rzekladni wedlug wynalazku. PL