Wynalazek niniejszy dotyczy platów sa¬ molotów zrobionych calkowicie z metalu, które moga byc w pierwszym rzedzie wyko¬ nane jako tak zwane platy wolne (wsporni¬ kowe), bez zewnetrznego usztywnienia.Platy samolotów wykonane sa zwykle w ten sposób, ze rusztowanie, skladajace sie naogól z dwóch podluznie (jarzma;) i wielu poprzecznie (zebra lub wregi), opina sie od¬ powiednim materjalem zaglowym lub in¬ nym.Zasadnicze waidy tego rodzaju platów wynikaja z wlasciwosci ogplnie uzywanego materjalu podatnego, nadajacego sie co naj¬ wyzej do przenoszenia sil ciagnacych. Po¬ datnosc napietego materjalu zmusza np. do zastosowania wiekszej ilosci poprzecznie dla utrzymania wlasciwego ksztaltu platów oraz do przejmowania sil skrecajacych, co utrud¬ nia budowe platków i powieksza ich ciezar.Nastepnie, nalezy dla przejmowania oporu powietrza, oddzialywujacego na plat, stoso¬ wac naogól jeszcze osobne wiazanie prze- ciwwiatrowe miedzy podluznicami a po- przecznicami.Wedlug niniejszego wynalazku, plat, wykonany jako czesc pusta, sklada sie z podluznie, idacych w kierunku podluznym skrzydla, wykonanych najlepiej jako dzwi¬ gary kratowe, oraz z pokrycia z blachy, ota¬ czajacego dzwigary ze wszystkich stron, za¬ opatrzonego w kierunku lotu w wystepy i fale lub podobne urzadzenia, które sluza do jego usztywnienia, i przymocowanego do dzwigara w wielu miejscach rozmieszczo¬ nych po powierzchni platu.Nowy rodzaj budiowy platów posiada ca¬ ly szereg waznych stron dodatnich, Z powodu zastosowania blachy o odpo¬ wiednim profilu mozna nawet blacha malej grubosci, tak potrzebnej dla unikniecia zbyt¬ niego ciezaru, osiagnac pokrycie dostatecz¬ nie sztywne, azeby moglo przenosic na sto¬ sunkowo wielka przestrzen nietylko sily, oddzialywujace na nie pionowo i dazace do zmiany ksztaltu przekroju platu (sily, spo¬ wodowane cisnieniem powietrza, miejscowe obciajzenia np. przy wejsciu na plat), lecz takze i sily dzialajace w kierunku fal,, bez nadmiernego odksztalcenia. Poniewaz nowe pokrycie jest samo przez sie usztywnione, moze przeto spelniac czesciowo lub calkowi¬ cie takze i te zadania, dla których dotych¬ czas nalezalo stosowac osobne czesci ruszto¬ wania platu. W nowym placie, z tej przy¬ czyny, poprzecznice (zebra, wregi), stoso¬ wane do utrzymania dokladnego ksztaltu przekroju platu, do wzajemnego polaczenia podluznie oraz przejecia sil skrecajacych, sa albo czesciowo albo zupelnie zbyteczne, gdyz pokrycie moze samo tworzyc wiazanie przeciwwiatrowe miedzy podluznicami. Stad wynika powazne uproszczenie budowy cale¬ go ptatu.Przy uszkodzeniu czesci rusztowania, si¬ ly dzialajace w tej czesci moga byc przenie¬ sione przez pokrycie poza miejsce uszkodzo¬ ne lub na sasiednie czesci rusztowania, tak iz powieksza sie bezpieczenstwo nowego platu przy uszkodzeniach miejscowych.Podluznice, idace w kierunku podluznym skrzydla tworzy sie z korzyscia z kratowni¬ cy, zlozonej z rur. Stosownie do zmniejsza¬ jacego sie w strone konców platów obciaze¬ nia, wykonywa sie górne i dolne pasy tych dzwigarów tak, ze skladaja sie z czesci o róznej srednicy i róznej grubosci sciain.Profilowane pokrycie tak jest ulozone, ze przylega wystepami, skierowanemi do strony wewnetrznej platu, bezposrednio do pasów dolnych i górnych glównych dzwiga¬ rów rusztowania. Jezeli sie zwiaze pokrycie w kazdym punkcie styku, np. przez znitowa- nfe z dzwigarami na stale, to powstaje wiel¬ ka ilosc miejsc przymocowania, równomier¬ nie rozmieszczonych na placie, co powaznie ulatwia wykonanie pokrycia. Zamiast pro¬ stego polaczenia nitami miejsc styku pokry¬ cia z czesciami rusztowania, mozna stosowac oczywiscie takze inny rodzaj przymocowac nia, np. szponami.W platadi nowej komstrukcji glówna czesc sil skrecajacych przenosi równiez po¬ krycie, które podlega w tym wypadku na¬ prezeniu scinajacemu. Mianowicie, przy pla¬ tach wielkich rozmiarów, czyli przy dosc wielkich odstepach podluznie od siebie, oka¬ zalo sie, ze czesci pokrycia, lezace miedzy dwiema podluznicami, sklonne sa przy po¬ waznych obciazeniach do coraz wiekszego odksztalcenia, co prowadzi nastepnie do wygiecia i uszkodzenia pokrycia. Ujemny ten obj aw mozna usunac przez zastosowanie czesci usztywniajacych miedzy podluznica¬ mi, które krzyzuja sie z falami pokrycia lub biegna do nich skosnie i ulozone sa na bla¬ sze falistej i do niej przymocowane. Czesci usztywniajace zapobiegaja, tak przy miej- scowem jako tez i dalszem obciazeniu po¬ krycia, utracie normalnego ksztaltu faliste¬ go, a tern samem i powiekszaja odpornosc platu. Przez zastosowanie czesci usztywnia¬ jacych pokrycie wytrzymuje powiekszone natezenia scinajace. Dla wykorzystania tej okolicznosci oraz celem umozliwienia prze¬ noszenia bez niebezpieczenstwa równiez! i powiekszonych natezen scinajacych z pokry¬ cia do miejsca przymocowania platu (nasa¬ da platu), wzglednie w miejscach podzialu i przejscia z jednej czesci platu na druga, Wzmacnia sie pokrycie w tych miejscach do- datkowemi, przenoszacemi sily czesciami, umieszczonemu w plaszczyznie podzialu platu, wzglednie w plaszczyznie przytwier¬ dzenia platu miedzy jedna podluznica, a druga, czyli mniej wiecej prostopadle do podluznie.Przednia czesc platu, tak zwana glowice(czolo) nie wykonywa sie naogól w ksztalcie ostrej krawedzi, lecz zaokragla sie ja. Po¬ niewaz zaokraglenie to posiada dosc maly promien w stosunku do pozostalego profilu platu, przeto trudno zgiac blache profilowa¬ na w ksztalt tego rodzaju. Z tej przyczyny, glowica platu wykonana jest jako czesc o- sobna i polaczona z równiez oddzielnie wy- kónanem pokryciem górnem i dolnem. W tyin celu moze byc uzyty szereg konstrukcji.Glowica moze byc np. wykonana w ksztal¬ cie rynienki, której wewnetrzna, silnie zgie¬ ta, czesc jest gladka, boczne natomiast, mniej zgiete czesci, zaopatrzone sa we wtlo¬ czenia coraz wyzsze nazewnatrz i odpowia^ dajace profilowi pokrycia. Glowica moze tez posiadac ciagle fale, utworzone na osob¬ nych tloczarkach lub kuciem. Wreszcie, fa¬ le pokrycia moga przechodzic powoli w gladka plaszczyzne w strone miejsca pola¬ czenia z naogól gladka glowica.Przedmiot wynalazku przedstawiony jest w kilku przykladach na zalaczonych ry¬ sunkach, a mianowicie: na fig. 1—3 przed¬ stawiono plat w przekroju poprzecznym, podluznym i w rzucie poziomym, na fig. 4— przekrój poprzeczny platu innej konstruk¬ cji, na fig. 5—rzut boczny podluznego dzwi¬ gara platu, na fig. 6—szczególne wykonanie profilowania w przekroju poprzecznym, na fig. 7—12—szczególy przymocowania pro¬ filowanej blachy pokrycia do dzwigarów rusztowania, na fig. 13—15—uksztaltowanie krawedzi koncowej platu, na fig. 16 i 17 — jedno wykonanie glowicy platu, zas na fig. 18—20 plat, którego pokrycie z blachy falistej zaopatrzone jest w osobne usztywnienia, aby uczynic pokrycie wiecej odpornem na naprezenia skrecajace (scina¬ jace). Przytem przedstawia: fig. 18 przekrój w kierunku lotu wedlug linji /—/ fig. 19 i 20 platu, fig. 19 rzut poziomy platu w prze¬ kroju wedlug linji II—II fig. 18, fig. 20 — przekrój wedlug linji III-AIl fig. 18 w kie¬ runku podluznym platu.Wedlug fig. 1—3, rusztowanie, znajdu¬ jace sie wewnatrz pustego platu, sklada sie ze stosunkowo wielkiej ilosci podluznie kratowych, utworzonych z pasa górnego / i dblnego 2, ze slupków pionowych 3 i pre¬ tów przekatnych 4. Na rusztowaniu ulozone jest pokrycie 6 z blachy falistej i polaczone z niem w miejscach styku 7 fal z dzwigara¬ mi glównemi 1 i 2 na stale. Pokrycie zaste¬ puje w tym wypadku wiazanie przeciwwia- trowe, uzywane do przejmowania sil pozio¬ mych miedzy poszczególnemi dzwigarami glównemi rusztowania. Od pasa dolnego jednej podluznicy do pasa górnego sasied¬ niego dzwigara podluznego ulozone sa prety przekatne 5, które umozliwiaja, w polacze¬ niu z pokryciem 6, przejmowanie naprezen skrecajacych.Na fig. 4 przedstawiono podobny prze¬ krój platu jak na fig. 1, lecz w tym wypad¬ ku mijaja sie pasy górne i dolne nawzajem, tak ze przekrój rusztowania sklada sie z równobocznych prawie trójkatów. Pasy gór¬ ne i dolne l'\2 zlozone sa z rur (fig. 5), po¬ siadajacych w strone konca platu coraz mniejsza srednice.Wedlug fig. 6 profil blachy pokrywaja¬ cej wzmocniony jest w poszczególnych miej¬ scach, rozmieszczonych na calej dlugosci platu, aby powiekszyc odpornosc pokrycia, czyli usztywnic jeszcze wiecej caly plat bez zbytniego powiekszania jego ciezaru. Umo¬ cowane do czesci 1 rusztowania pokrycie 6, profilowane w dowolny sposób, uzbrojone jest w pewnych odstepach, albo nazewnatrz na calej szerokosci skrzydla albo wewnatrz miedzy dwoma dzwigarami podluznemi w wystepy 9 i 10, podobne do pozostalego ksztaltu profilu, lecz o wiekszym wysiegu, które albo utworzone sa z samej blachy po¬ krycia lub tez osadzone sa, jak np. wystep 10, osobno. Wystepy moga byc równiez u- sztywnione profilem 11.Na fig. 7 przedstawiono prosty sposób u- mocowania pokrycia 6 z blalchy falistej do czesci 1 rusztowania w ksztalcie rury zapo- moca nitów 13, przechodzacych przez jej sciane. — 31 Inne polaczenie pokazano na fig/ 8, 9, Wedlug tej konstrukcji, przynitowane jest ifr kierunku! dzwigari. 1 rusztowania pod po¬ kryciem6 z blachy falistej plaskie pasmo Wzmacniajace 16. W zaglebieniach 17 bla¬ chy lallstej, pasmo 76 polaczone jest pier¬ scieniem 18 przez przycisniecie go do dzwi¬ gara' /. Tyiyi sposobem unika sie oslabienia dzwigara i otworami dla nitów, jak równiez tworzy sie jeszcze wiecej miejsc styku mie¬ dzy dzwigarem /a pokryciem, tak ze sila moze byc jeszcze bardziej rozdzielona na pokrycie, zapobiegajac urwaniu sie tegoz.Podobne polaczenie przedstawiono na fig. 10^12, Do przymocowania pokrycia 6 do dzwigara 1 sluzy w tym wypadku pier¬ scien 20, którego przecisniecie, u góry zgiete lapy 21 uchwytuja blache w okolicy jej war¬ stwy obojetnej.Na fig. 13—15 pokazano wykonanie tyl¬ nej krawedzi platu. Fale górnej blachy 25 i dolnej 26 pokrycia platu mijaja sie wza¬ jemnie o pól podzialu, tak ze fale te scho¬ dza sie na tylnej krawedzi platu bezposred¬ nio w krawedz ostra 27, posiadajaca ksztalt falisty. Dla moznosci polaczenia górnego i dolnego pokrycia 25 i 26 na! tylnej krawe¬ dzi platu, obie blachy przymocowane sa do klina 28 z drzewa lub innego materjalu, u- mieszczonego miedzy niemi i zaopatrzonego w powierzchnie falista odpowiednio do fal pokrycia. Na fig. 16 i 17 przedstawiono prze¬ krój i widok zprzodu szczególnie uksztalto¬ wanej glowicy platu o przedniej krawedzi zaokraglonej oraz o falach biegnacych przez cala glówke. Fale te maja polozenie skosne, patrzac zprzodu (fig. 17), alby osiagnac mi¬ janie sie wzajemne fal górnej i dolnej kra¬ wedzi dla gladkiego zejscia sie ich na tyl¬ nej krawedzi platu.Na placie pokazanym na fig. 18—20, u- mieszczono dla powiekszenia wytrzymalosci ua skrecenie, wzglednie sciecie, na dolnej jego stronie, miedzy pasami dolnemi czesci usztywniajace 30, idace w tym samym kie¬ runku, co podluznice, i polaczone jak i one z przykryciem z blachy falistej, np, iiitami, na stale* Czesci usztywniajace maja w prze¬ kroju ksztalt falisty, moga byc jednak sto¬ sowane W tym samym celu takze inne prze¬ kroje. W platach wielkich, miedzy kazda pa¬ ra podluznie, moze byc umieszczonych kil¬ ka takich czesci usztywniajacych, uzbrojo¬ nych prócz tego jeszcze W osoibiie podpfarcia wzgledempodluznic. Tak, naprzyklad, czesc usztywniajaca srodkowego pola podparta jest pretami lacznikowemi 33 wzgledem przeciwleglego, wspólnego pasa górnego sa¬ siednich podluznie.Stosownie do potrzeby, wszystkie lub tez tylko niektóre czesci blachy falistej, lezace miedzy podluznicami moga byc zaopatrzo¬ ne w tego rodzaju czesci usztywniajace.W miejscu przytwierdzenia platu pola¬ czone sa z krawedzia blachy falistej czesci usztywniajace 31, idace w kierunku fali, któ¬ rych konce przylaczone sa do podluizlnic 2, a które wydatnie pomagaja pokryciu w przenoszeniu sil scinajacych do miejsca przytwierdzenia podluznie. Ostatnie czesci usztywniajace moga byc stosowane albo jak to pokazano na rysunku tylko w polach naj¬ wiecej obciazonych miedzy kazda para po¬ dluznie, albo tez biec naokolo calego prze¬ kroju skrzydla. Równiez i inne czesci pu¬ ste samolotu, obciazone jak platy, np. stery, n^oga byc zgodnie z wynalazkiem zbudowa¬ ne tak, jak i platy. PL