o*AT«* Opublikowano dnia 15 maja 1958 r. 4J S L Urzedu Patentowego ; Mlti9l»z8iaiiiaillWlrtwill POLSKIE] RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 41014 KI. 63 c, 13/01 VEB Zentrale Entwicklung und Konstruktion fur den Kraftfahrzeugbau Karl-Marx-Stadt, Niemiecka Republika Demokratyczna Pednia o kolach stozkowych wzglednie stoikowo-srubowych w szczególnosci do napedu pojazdów mechanicznych Patent trwa od dnia 18 sierpnia 1955 r.Wynalazek dotyczy pedni o kolach stozkowych wzglednie stozkowoHSrubowych, w szczególnosci do napedu pojazdów mechanicznych, przy czym wal kola zebatego jest nastawiany promieniowo i osiowo za pomoca lozyska tocznego, które jest osadzone bezposrednio w oslonie i moze byc na¬ stawione dokladnie odrazu po wbudowaniu. Jak wiadomo, dla uzyskania cichego Ibiegu pedni stozkowo-sruibowych i innych, wazna jest rzecza, aby po pierwsze lozyska toczne byly osadzone bezposrednio w oslonie, a po wtóre aby zazebie¬ nie bylo dokladnie nastawione na prawidlowe wspóldzialanie. To ostatnie wymaganie przy ma¬ sowej produkcji powinno byc konstrukcyjnie spelnione tak, alby nie bylo potrzeby wielokrot¬ nego Wimontowywania i wymontowywania czesci dla dopasowania ich podczas montazu. Spelnienie obydwu warunków, co do osadzenia kól zebatych bylo jak dotad bardzo trudne, gdyz przestrzen pomiedzy lozyskami nie byla dostepna z ze¬ wnatrz. Przy wiekszych planach produkcyjnych zagadnienie to rozwiazywano w ten sposób, ze wszystkie czesci skladowe byly wykonywane za pomoca obrabiarek specjalnych o skrajnie zwe¬ zonych tolerancjaclh, co wymagalo stosowania pozanornialnych lozysk tocznych. Ponadto dla wyrównania pozostalych jeszcze minimalnych tolerancji stasowano sprezysty narzad, dajacy naprezenia wstepne. W warunkach normalnej produkcji róznice dlugosci tych normalnych lo¬ zysk tocznych nalezalo wyrównywac za pomoca urzadzenia do przestawiania kól zebatych, przy czym róznica dlugosci mogla wynosic np. okolo 1 mm w przypadku tylko dwóch lozysk stozko- • wo-walkowych. Do tego celu opracowano spec¬ jalne urzadzenie, które za pomoca kilku srub stozkowych, umieszczonych prostopadle do osi kola zebatego, wywiera za posrednictwem stoz¬ kowych pierscieni kolnierzowych nacisk na ze¬ wnetrzne pierscienie lozyska tocznego.Wada takiej konstrukcji jest po pierwsze wy¬ stepowanie wstepnych naprezen gnacych w na-stawnych srubach stozkowych, co przy kazdej *zmianie obciazenia zostaje jeszcze zwiekszone dodatkowo (przez znaczne naprezenia szczytowe, po wtóre zas trudne do skontrolowania dopa¬ sowanie róznych narzadów nastawczych i wresz¬ cie — niezadawalajace uszczelnienie nastawnych srub stozkowych przed wyciekaniem oleju na zewnatrz.Wedlug wynalazku mozliwosc bardzo duzego przesuwu osiowego i wielkiej dokladnosci na¬ stawienia uzyskuje sie w ten sposób, ze doklad¬ ne nastawienie osiaga sie za pomoca jednego lub dwóch gwintowanych pierscieni, posiadajacych na obwodzie pomiedzy lozyskami profil wielo- klinowy oraz gwint drobnozwojowy. Oprócz te¬ go w dwa jednakowe otwory w obudowie z zam¬ knieciem srubowym przeciwlegle wzgledem sie¬ bie i przesuniete o pól podzialki profilu klino¬ wego, wkrecone sa dwa korki zamykajace, przy czym przynajmniej jeden posiada od spodu czop ustalajacy, który w zaleznosci od potrzeby moze byc wkrecony do jednego lub drugiego przeciw¬ leglego otworu w sposób szczelny na olej.Na rysunku przedstawiono schematycznie kil¬ ka przykladów wykonania wynalazku. Fig. 1, 3 i 4 uwidaczniaja przekroje osiowe róznych lo¬ zysk kól zebatych, a fig. 2 — przekrój wzdluz linii A— B na fig. 1.W przykladach wykonania wedlug fig. 1 i 4 osiowe prowadzenie walu 1 kola zebatego spel¬ niaja dwa lozyska stozkowo-walkowe 2 i 3, a mianowicie lozysko 2 ogranicza przesuw osiowy od wierzcholka stozka kó3ka zebatego, a lozy¬ sko 3 — przesuw osiowy do tego wierzcholka.Na fig. 3 osiowe prowadzenie walu kola zebate¬ go w obu kierunkach przejmuje na siebie wy¬ lacznie lozysko kulkowe 3 dwurzedowe.Pomiedzy dwoma lozyskami 2 13 walu 1 kola zebatego znajduja sie pierscienie gwintowane 4 (fig. 3) wzglednie 4 i 10 (fig. 4), które z jednej strony posiadaja profil wieloklinowy 5, jak na fig. 2, a z drugiej strony dokladnie naciety na- stawczy gwint drobnozwojony 6.Nastawianie pierscieni uskutecznia sie za po¬ moca srulbokretów lub specjalnych narzedzi kleszczowych przez otwory 7 i 8. Otwory te sa jednakowej wielkosci i leza nie dokladnie na wprost siebie, lecz sa przesuniete wzgledem sie¬ bie o pól podzialki profilu klinowego (jak na fig. 2). Na obydwóch lub przynajmniej na jed¬ nym korku zamykajacym jest przysrubowany od spodu czop ustalajacy 9, który pasuje do row¬ ków profilu wieloklinowego 5. W przypadku za¬ stosowania tylko jednej tulei gwintowanej 4 jak na fig. 1 i 3, o skoku 1,5 mm i przy mozliwosci przestawienia srub zamykajacych mozna osiag¬ nac w przypadku profilu trzydziestoklinowego 5 dokladnosc nastawienia 25 u. W 'przypadku za¬ stosowania dwóch jednakowych pierscieni gwin¬ towanych 4 i 10 jak na fig. 4, najlepiej o uksztal¬ towaniu wedlug zwierciadlanego odbicia, jak na fig. 4, przy skoku np. 1 mm i bez mozliwosci wymiany korków zamykajacych otrzymuje sie przy tym samym trzydziestoklinowym profilu dokladnosc nastawienia 33 u. Element zabezpie¬ czajacy nie podlega przy tym zadnemu napreze¬ niu, a uszczelnienie na olej jest bez zarzutu.Obwory przelotowe 15 w laczniku 16 miedzy cze¬ sciami pierscieniowymi 5 i 6 ulatwiaja przejscie oleju z przestrzeni pierscieniowej 11 oslony 12 do lozysk tocznych. Do przestrzeni pierscienio¬ wej 11 olej jest doprowadzany przez specjalny kanal z komory pedni. PL