Opublikowano dnia 15 maja 1958 r.POLSKIE] RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 41002 Bellrock Gypsum Industries Limited Chertsey, Anglia }£l~ KI. 37 h, 2/02 Zlb, n Prefabrykowana plyta budowlana z okladzinami z gipsu, sposób jej wyrobu oraz urzadzenie do stosowania tego sposobu Patent trwa od dnia 3 pazdziernika 1953 r.Wynalazek dotyczy prefabrykowanych plyt budowlanych oraz sposobu i urzadzenia do ich wyrobu, przy czym plyty te lub bloki (zwane ponizej plytami) sa wykonywane z gipsu lub innej dajacej sie formowac masy i skladaja sie z jednej lub dwu okladzin oraz z komórko¬ wego rdzenia umieszczonego przy okladzinie lub miedzy okladzinami, a komórki te (np. o ksztalcie szesciokata) sa ustawione swymi osia¬ mi pod katem prostym do okladziny lub okla¬ dzin.Przedmiotem wynalazku jest plyta, sposób jej wyrobu i urzadzenie do stosowania tego sposobu. Plyty nadaja sie przy masowej pro¬ dukcji-do wykonywania scian, przepierzen, pod¬ lóg lub dachów, mogacych wytrzymac znaczne obciazenia.Wynalazek ma równiez za zadanie wykony¬ wanie plyt posiadajacych pare okladzin, z któ¬ rych jedna stanowi jednolita calosc z tworza¬ cym rdzen komórkowy materialem sciennym, druga zas jest silnie zwiazana z tym materia¬ lem zlaczem konstrukcyjnym lub ukladem kli¬ nowym poza wiazaniem gipsu. : Wynalazek polega poza tym na * wykonywa¬ niu rdzenia komórkowego w jecfcnej calosci z okladzina, przy zastosowaniu urzadzenia skla¬ dajacego sie z wiekszej liczby albo ukladu gu¬ mowych lub tez wykonanych z innycjti materia¬ lów elasitycznyich i podaitmych, jpustycli czopów o zewnetrznym ksztalcie odpowiadajacym ko¬ mórkom, rozmieszczonych w odpowiednich od¬ stepach jeden od drugiego na sciance okladziny, przy czym formowanie komórek dokonuje sie przez zanurzenie powyzszych czopów w zbior¬ niku z gipsem (albo przez nalewanie lub tez wtlaczanie gipsu w przestrzenie miedzy czo¬ pami) a po zwiazaniu sie gipsu, powoduje sie skurcz tych czopów, co ulatwia ich wyjecie.Przy wykonywaniu plyt z okladzinami z obyd¬ wóch stron, sposobem wedlug wynalazku na¬ stepuje odwrócenie pierwszej okladziny wraz z jej rdzeniem komórkowym i zanurzenie ob¬ rzezy komórek w drugim zsbiorinitou z gipsem.Kazdy czop jest pusty i ma ksztalt najlepiej scietego, niskiego stozka lub ostroslupa i slu¬ zy do formowania wnetrza komórki o wybra¬ nym ksztalcie. Czop ze wzgledów ekonomicz¬ nych jest najlepiej uksztaltowany jako szescio- bok (albo czesc szescioboku), tak aby wytwo¬ rzone komórki lezaly wzajemnie na wzór pla¬ stra miodu.Skurcz kazdego czopa dla ulatwienia jego wy¬ jecia czy zwolnienia z gipsu, uzyskuje sie przez zmniejszenie cisnienia wewnetrznego (gazowe¬ go lub hydraulicznego) wytwarzanego wewnatrz pustego czopa.Dalsza cecha podatnych czopów do formowa¬ nia plyt z dwiema okladzinami (to jest po jed¬ nej z kazdej strony plyty) jako calosci zwiaza¬ nej z rdzeniem komórkowym, stanowi zaopa¬ trzenie niektórych lub wszystkich bocznych plaszczyzn czopa w rowek lub rowki albo w wystep lub wystepy w kierunku poprzecznym do osi czopa, najlepiej zanikajacych w naro¬ zach.Wynalazek obejmuje równiez urzadzenie do wykonywania plyt sposobem wedlug wynalazku.Na rysunku fig. 1 przedstawia widok akso- nometryczny jednej odmiany dwuokladziinowej plyty z uwidocznieniem wewnetrznego ukladu szesciokatnych komórek, fig. 2 — w powieksze¬ niu fragment plyty na fig. 1, fig. 3 i 4 przed¬ stawiaja rzut poziomy i przekrój gumowego lub wykonanego z podobnego materialu czo¬ pa, fig. 5 — przedstawia rzut poziomy zespo¬ lu czopów, ujetych rama w calosc, do formo¬ wania okladziny i komórkowego rdzenia plyty, fig. 6 — przekrój pionowy zespolu czopów uwi¬ docznionych na fig. 5, fig. 7 i 8 przedstawiaja przekroje poprzeczne plyt róznej grubosci.W opisanym szczególowo przykladzie plyty wykonanej wedlug wynalazku (fig. Ii2 oraz 7 i 8) gipsowa okladzina a jest formowana jed¬ noczesnie z rdzeniem komórkowym b o szescio¬ katnych komórkach. Komórki plyty sa pelnymi szesciokatami, za wyjatkiem komórek obrzezy które sa fragmentami szesciokatów i sa rów¬ niez formowane przez odpowiadajace ich ksztal¬ tom czopy. Plyta jest opasana sciankami ob¬ wodowymi czyli obrzezami c, zaopatrzonymi w wglebienia zewnetrzne. Scianki komórek zwe¬ zaja sie od dna komórek i posiadaja wystepy d, tworzace zaczepy do mechanicznego powiaza¬ nia z gipsem drugiej okladziny e. Na fig. 8 uwi¬ doczniona jest grubsza plyta niz na fig. 7 i w tym ostatnim przypadku uwidoczniony jest sze¬ reg wystepów d, na sciankach komórek, które nie kontaktuja z gipsem, a które maja zastoso¬ wanie do jeszcze cienszych plyt.•W niektórych przypadkach wiazanie na ob¬ rzezach komórek moze przyjac ksztalt rowków zamiast wystepów.Scianki komórek sa formowane z otworami f tak, aby komórki te laczyly sie miedzy soba w celu umozliwienia ujscia powietrza, gdy scianki komónki tsa umiejscawiane w gipsie dru¬ giej okladziny e podczas formowania. Dna ko¬ mórek, czyli wewnetrzne powierzchnie okla¬ dzin a, wewnatrz wglebien komórek sa wgle¬ bione lub lekko wklesle.Plyty sa najlepiej formowane o dlugosciach odpowiadajacych wysokosci pokoi od podlogi do sufitu i moga byc formowane w dlugosciach np. 2,45 m, 2,75 m lub 3,05 m.Do wykonywania plyt gipsowych z dwoma okladzinami1 formuje sie szereg czopów A (fig. 3, 4, 5 i 6) do ulozenia w szkielecie ramowym B lacznie ze stolem C dla formy pierwszej okladziny (fig. 6). w celu uformowania jednej okladziny jako monolitu z rdzeniem komórko¬ wym, podczas gdy drugi stól D (fig. 7 a 8) jest przeznaczony do formowania drugiej okladziny mechanicznie zwiazanej na koncach scianek ko¬ mórek.Kazdy czop A plyty jest uformowany z do¬ statecznie elastycznej gumy, aby mógl byc od¬ ksztalcony przez odpowiednie zmniejszenie ci¬ snienia powietrza wewnatrz. Czop ma ksfctalt ostrego stozka scietego lub scietego ostroslupa majacego za podstawe regularny szesciokat, podczas gdy jego kolnierz 3 jest uksztaltowa¬ ny do zamocowania w sposób szczelny plytki zamykajacej. Scianki czopa posiadaja wglebie¬ nia 5a, które staja sie plytsze i zanikaja w na¬ rozach. Tam gdzie standaryzowany czop jest przeznaczony do formowania plyt róznej gru¬ bosci (to jest z cienszym lub grubszym rdze¬ niem) umieszczonych jest równolegle kilka ta¬ kich wglebien np. 5b, 5e, 5d.Scianki 5 czopa stanowia jedna calosc z den¬ kiem 2, które moze byc grubsze lub ciensze w stosunku do scianek bocznych czopa. Sto¬ sunek grubosci scianek 5 do denka 2 jest uza¬ lezniony od stosunku powierzchni wystawio¬ nych na dzialanie cisnienia powietrza, przy czym by powietrze uzyte pod cisnieniem przed lub w czasie zanurzenia czopa w gipsie oddzia¬ lywalo na denko 2, tak aby ono otrzymalo wy¬ puklosc.Na wybranych sciankach czopa, np. parze przeciwleglych scianek szesciokata, sa uformo¬ wane, zebra lub wystepy 7, wychodzace osiowo z podstawy figury sluzace do uformowania otworów f w sciankach komórek. Strona 7a — 2 —tych wystepów 7 winna byc najlepiej scieta ukosnie.Podstawa czopu, moze miec wystep 3a "(fig. 3) w poblizu kolnierza 3 do przyjecia obrzeza plyt¬ ki zamykajacej 4, przy czym kolnierz ten jest zlaczony plytka przez przyklejenie lub za po¬ moca znanego bandaza 3b. Kazde zamkniecie jest wyposazone w dwa prety 8, wkrecone w w otwory w plytce 4, przystosowane do sluze¬ nia jako zaczepy do podtrzymywania czopów w konstrukcji ramowej. Prety te maja ksztalt rurek z otworami #a tak, ze moga one sluzyc jako przewody powietrzne i jako narzady mo¬ cujace.Czopy moga byc wykonywane w dowolnych odpowiednich wymiarach, przy czym ich sze¬ rokosc wynosi 133 mm miedzy równoleglymi sciankami na scietym wierzcholku i 143 mm przy podstawie, co daje odpowiednio maly kat zbieznosci. Osiowa dlugosc czopa moze prze¬ wyzszac nieco 51, 76, 102 mm, a w niektórych przypadkach 151 mm albo miec inna odpowied¬ nia dlugosc, w zaleznosci od grubosci elemen¬ tów, które maja byc uformowane.W celu ustalenia standartowego czopa, któ¬ rym mozna formowac plyty od 51 mm do oko¬ lo 152 mm grubosci, zmniejsza sie stopien zbie¬ znosci1 stozka lub ostroslupa tak, aby przy for¬ mowaniu komórek o wiekszej dlugosci osiowej, ich grubosc w podstawie nie byla zbyt wiel¬ ka przy wzajemnym rozmieszczeniu czopów do formowania zeberek komórek dostatecznej grubosci i odpowiedniej wytrzymalosci'.W celu unikniecia trudnosci z powodu usz¬ kodzen uformowanych zeberek w komórkach plyt o grubosci 152 mm, robi sie modyfikacje sposobu wiazania czopów, a mianowicie: kazdy czop zostaje wyzlobiony w kierunku podstawy dla grubych plyt, a zaopatrzony w zeberka w kierunku scietego konca dla plyt cienszych. Ze¬ berka te na czopie tworza odpowiednie rowki (zamiast zeberek) w sciankach komórek gdy sa one fcumowane, a jego powierzchnie zostaja sciagniete pod dzialaniem zmniejszonego cisnie¬ nia powietrza.Odpowiednia liczba czopów A do formowania plyty jest ustawiona i zmontowana na ruszcie czy urzadzeniu ramowym B, zawierajacym po¬ przeczki 9 przypawane do podluznych katowni¬ ków 20 i 10 a. Czopy A sa zawieszone na po¬ przeczkach 9. Elementy poprzeczne 9 i pod¬ luzne 10 podtrzymuja równiez elementy pio¬ nowe jak elementy korytkowe 11, podtrzymu¬ jace zawiasowo umocowane elementy prowad¬ nicze 12 do ustawiania wedlug boków lub klap opisanego ponizej stolu do pierwszego formo¬ wania. Kazdy pionowy element korytkowy (fig. 5) sluzy równiez jako podstawa dla nastawnej stopy 1la, która dziala jako oparcie na listwie bocznej stolu z forma (opisanego ponizej) i jest pionowo przesuwana w elemencie korytkowym oraz jest zamocowana nastawnie z umozliwie¬ niem ustawienia pionowego.Czesci prowadnicze 12 obejmuja pare plyt pomocniczych obracalnych okolo 12a (fi|g. 6) i posiadajacych poprzeczne krazki 12b. Para dzwigni katowych 15 obracalnych okolo 15a i zakonczonych noskami 15b laczy sie ze soba pretem 15c. Na rysunku noski 15b wpychaja krazki 125 iw pozycje sprzegniecia, gdy zas dzwi¬ gnie sa przekrecone w dól o 90°, czesci 12 sa wolne i moga odsunac sie od pozycji sprzegniecia.Elementy koncowe konstrukcji ramowej sa przylaczone do ram pomocniczych 14 {fig. 5) dla wygody w montowaniu czopów czesciowych A2 lulb dla wykonywania plyt róznej dlugo¬ sci, przy czym elementy podluzne 10 posiada¬ ja otwory lOb sluzace do podnoszenia wzgled¬ nie opuszczania konstrukcji ramowej z czopa¬ mi do zanurzania czopów w masie gipsowej stolu formierskiego.Mechanizm lub wyciag podnoszenia piono¬ wego tego urzadzenia, moze byc zmontowany na wózkach przesuwnych po szynach w celu po¬ ziomego przesuwu calosci konstrukcji ramowej.Czopy sa ze soba polaczone pneumatycznie w dowolny odpowiedni sposób dla zapewnienia równego i jednoczesnego rozdzialu cisnienia po¬ wietrza doprowadzonego glówna rura 16 prze¬ biegajaca wzdluznie ponad katownikiem srod¬ kowym 10a, do którego rura 16 jest przymoco¬ wana w pewnych odstepach za pomoca kla¬ merek 17. Rura 16 moze byc równiez przy¬ laczana za pomoca odpowiedniego kurka trzy- fcanalowego do zasilacza powietrza sprezonego i urzadzenia ssacego (nie pokazanego na rysun¬ ku). Rurkowe prety 8 czopów, maja przylaczo¬ ne gietkie rurki 18 z gumy lub podobnego ma¬ terialu, laczace pret 8 jednego czopa z pretem 8 czopa sasiedniego. Dla wygody w rozdziale cisnienia pneumatycznego, czopy moga byc przylaczane grupami za pomoca gietkich po¬ laczen 18sl do rury glównej 16. W rzucie po¬ ziomym (fig. 5) strzalki z prawej strony figury oznaczaja odpowiednie polaczenia miedzygru- (powe obejmujace czopy o calych szesciobokach i czopy o szesciobokach czesciowych.Stól formierski C (fig. 6) do wykonywania pierwszej operacji formowania zawiera zlozona plyte dolna 19 usztywniona zeberkami 19a. Bo¬ czne i koncowe obrzeza tego stolu maja zawia- — 3 —sowe klapy 20. Kazda klapa 20 posiada wysta¬ jaca listwe 20a sluzaca jako podpora dla stóp Jla pionowych bocznych i koncowych elemen¬ tów 'korytkowych 11, na konstrukcji ramowej B zespolu czopów.Wewnetrzne strony klap 20 sa zaopaitrzone w szerokie zebra 2Ob, ciagnace sie poziomo i sluza¬ ce do formowania rowków wewnetrznych ob¬ rzezach plyt. Zebra te sa tak uksztaltowane, iz moga formowac glebszy kanal w 6trefie srodkowej po obrzezy plyt Otwory (nie pokazane) w koncach klap 20 sa formowane tak aby powietrze moglo uchodzic z komórek podczas operacji drugiego formo¬ wania. Podczas operacji pierwszego formowa¬ nia otwory te sa zamkniejte, odpowiednimi, wyj¬ mowanymi kolkami Forma D dla' drugiej okladziny, uzywana w operacji drugiego formowania jest podobna do opisanego stolu C pierwszego formowania z tym wyjatkiem, ze boczne i koncowe klapy 22 (fig. 7 i 8) maja gladkie wewnetrzne i zewnetrzne powierzchnie i podczas drugiego formowania maja spoczywac poza klapami 20 stolu pierw¬ szego formowania, z urzadzeniem, przy któ¬ rym zewnetrzne czesci klap 20 sa przesuwane w kierunku pionowym na wewnetrznych pla¬ szczyznach klap 22. Wysokosc pionowa klap za¬ lezy od grubosci formowanej plyty i odpowia¬ da wymiarom klap 20 stolu pierwszego formo¬ wania. Górny brzeg klap 22 dziala jako oparcie dla wystepu oporowego 20c klapy 20 stolu pierw¬ szego formowania dla ustalenia dolnej pozycji przy opuszczaniu go na stól drugiego formo¬ wania.Podczas formowania moze byc zastosowane wibrowanie wielkiej czestotliwosci czy tez inne, do stolu pierwszego formowania lub obydwóch stolów, albo do konstrukcji ramowej B pod¬ trzymujacej czopy, wskazane jest równiez uzy¬ cie wibracji prostolinijnej albo takich, które sa ograniczone do plaszczyzny równoleglej do okladzin.Przy formowaniu plyty, proces formowania scianek b (fig. 1) komórek lacznie z pierwsza okladzina a jest nastepujacy: Czopy A zmontowane na konstrukcji ramo¬ wej B sa podnoszone pionowo na odpowiednia wysokosc ponad stolem formierskim C pierw¬ szego formowania.Stól C formujacy pierwsza okladzine, zosta^ je napelniony gipsem* dostatecznie plynnym aby umozliwic jego podnoszenie sie w odstepach miedzy czopowych gdy czopy sa zanurzone w gipsie.Sprezone powietrze wpuszcza sie do wszyst¬ kich czopów pod dostatecznym cisnieniem aby podtrzymywalo plaszczyzny czopów wbrew na¬ ciskowi gipsu i powodowalo aby plaszczyzna 2 stala sie lekko na zewnatrz wypukla.Nastepnie konstrukcja ramowa 3 zostaje opu¬ szczona, bedac prowadzona w plytkach 12 za¬ opatrzonych w krazki, przy czym plytki 12 sa zacisniete przez docisk dzwigni krzywkowych 15, az wierzcholki czopów dotkna powierzchni gipsu, po czym czopy zanurzaja sie w gipsie pod wplywem sily grawitacyjnej az stopy Ha pionowych elementów korytkowych 11 opra sie o listwy 20a.Pionowe klinowego ksztaltu wystepy 7 czo¬ pów, formuja wciecia czy otwory f (fig. 2) w sciankach komórek tak aby byla swobodna ko¬ munikacja miedzy wnetrzem jednej komórki i drugiej dla zabezpieczenia przed zamknieciem w nich powietrza podczas drugiej operacji for¬ mowania. Podczas gdy to formowanie odbywa sie, poziome zatyczki sa zalozone w otworach koncowych klap 20 formy okladzinowej C, a po wyjeciu tych zatyczek po skrzepnieciu gipsu, odjpowiednie przejscia zostana utworzone tak, aby powietrze moglo ujsc ze wszystkich wza¬ jemnie komunikujacych sie wglebien komór¬ kowych podczas drugiej operacji formowania.Po skrzepnieciu gipsu, cisnienie powietrza jest zwolnione co pozwala na to, aby wypukle powierzchnie wierzcholków czopów cofnely sie do pozycji normalnej. Po ucieczce sprezonego powietrza zostaje wykonane polaczenie z zród¬ lem podcisnienia i cisnienia powietrza wewnatrz komórek zostaje zredukowane np. do okolo 150 mm slupa rteci to jest do takiego cisnie¬ nia, które powoduje wciagniecie plaszczyzn czopa do srodka i przyjecie przez nie formy wkleslej, zwalniajac tym samym plaszczyzny te z kontaktu z gipsem i pozwalajac czopom aby byly wyciagniete przez podniesienie konstruk¬ cji ramowej B. Takie wyciagniecie ma miejsce bez naruszenia zeberek utworzonych na wew¬ netrznych plaszczyznach scianek gipsowych tworzacych wglebienia komórkowe.W ten sposób powstaje odlew gipsowy w pierwszym stole formierskim C, gotowy do dru¬ giej operacji odlewania.Przyjmujac, ze uchylnie zamocowane sciany drugiego stolu D (fig.7, 8) zostaly zalozone i na plyte odlewnicza Ida przy dostatecznej ilosci gipsu dla uformowania drugiej okladziny e ustalonej grubosci, odwracamy odlany element razem ze* stolem C pierwszego formowania i tak ustawiamy nad drugim stolem D aby klapy mo¬ gly byc wsuniete wewnatrz Map 22. Kolki za- — 4 —myfcajace otwory wylotowe w klapach konco¬ wych stolu C usuwa sie i element zostaje opu¬ szczony mechanicznie lub recznie razem z od¬ lewem gipsowym az grzbiety scianek komór¬ kowych zetkna sie ii' zaglebia w mase gipsowa.Nastepnie element usadawia sie pod wlasnym ciezarem (lub pod wplywem cisnienia) i za po¬ moca wibracji, do z góry okreslonej pozycji, w której jest on zatrzymany przez oparcie eie wystepu oporowego 20c na górnym obrzezu klap 22.Po skrzepnieciu gipsu, klapy scianowe 20 obydwu stolów zostaja zwolnione z zaczepów i wychylone na zewnatrz, stól C pierwszego formowania zostaje podniesiony i wykonczony element oddzielony od powierzchni1 drugiego stolu D.Dla którejkolwiek czy dla obydwóch' tych operacji odlewania moze byc uzyty sam gips lub gips zbrojony, wzglednie zmieszany z wlók¬ nem roslinnym lub mineralnym, przy czym na scianki komórek moze byc uzyty pianogips na jedna lub obydwie scianki. W niektórych przy¬ padkach moze byc wskazane wypelnienie ufor¬ mowanych komórek piano-gipsem zamiast po¬ zostawienia ich pustych.Wedlug odmiany sposobu, druga okladzina moze byc uformowana z gipsu luib cementu skombinowanego z emulsja asfaltowa lufo smo¬ lowa luib innym odczynnikiem wodouodpornia- jacym, tak, aby cala ta okladzina byla wodo¬ odporna. PL