Opublikowano dnia 21 kwietnia 1958 r, Urzedu Patentowego i POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENJOWY Nr 40985 KI. 74 d, 3/05 Spóldzielnia Pracy „Elektrotechnika"*) . Warszawa, Polska Uklad sygnalizacyjny do tramwajów, autobusów lub trolleybusów «z wozami przyczepnymi Patent trwa od dnia 4 kwietnia 1957 r.Przedmiot wynalazku stanowi uklad sygnali¬ zacyjny do tramwajów, autobusów lub trolley¬ busów z wozami przyczepnymi.Dotychczas sygnaly odjazdu lub zatrzyma¬ nia byly nadawane w przypadku wymienio¬ nych srodków komunikacyjnych za pomoca dzwonków mechanicznych jednouderzeniowych lub dzwonków elektrycznych, oddzielnych dla kazdego wozu. Motorniczy lub kierowca musial zatem np.: przy ruszaniu uwzgledniac tyle syg¬ nalów odjazdu, z ilu jednostek skladal sie da¬ ny sklad, co w przypadku np. skladów 3-jed- nostkowych bylo nader uciazliwe, tym bar¬ dziej, ze sygnal, pochodzacy z ostatniego wo¬ zu, jest wówczas na przodzie pierwszego wozu, zwlaszcza przy wysokim poziomie halasu ulicz¬ nego, slabo slyszalny. Okolicznosc ta stanowila zródlo wielu wypadków, gdyz sklad ruszal nie- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest inz. Andrzej Suski. jednokrotnie z przystanku zanim wszyscy pa¬ sazerowie zdazyli wsiasc.Ponadto sygnaly musialy byc odpowiednio glosne, co bylo zwiazane za znacznym zuzy¬ ciem energii miesniowej lub elektrycznej oraz pozostawalo w razacej sprzecznosci z" obowia¬ zujacym na terenie wszystkich wielkich miast zakazem uzywania sygnalizatorów dzwieko¬ wych.W mysl wynalazku tego rodzaju uciazliwa sygnalizacje wielosygnalowa zastepuje sie sy¬ gnalizacja jednosygnalowa, przy czym sygna¬ lizator o odpowiednio zredukowanej glosnosci umieszcza sie nad stanowiskiem motorniczego lub kierowcy.Na rysunku przedstawiono schemat elek¬ tryczny ukladu sygnalizacyjnego wedlug wy¬ nalazku w przypadku skladu 3-jednostkowego.Uklad sklada sie z wyposazenia stanowiska M motorniczego lub kierowcy oraz z wyposaze¬ nia stanowisk konduktorskich KI, K2, K3\ przyczym stanowiska M, Ki znajduja sie w wozie siln^kowjpn Ws, n\tom$iSt stanowiska K2, K3 — odpowiednio^ woaafch przyczepnych Wlt W2.\ Wyposazenie stanowiska M obejmuje baterie lub4akumulator B, kasownik k z zestykiem bier¬ nym 13, opornik R oraz sygnalizator akustycz¬ ny D w postaci np. dzwonka lub buczka. Wypo¬ sazenie stanowisk konduktorskich KI, K2, K3 obejmuje przekazniki rv r2, r8 z zestykami czynnymi 1—2, 3—4, 5—6, laczniki przyciskowe niestabilne P±, P2, P3 z zestykami czynnymi 8, 10, 12 do nadawania grupowego sygnalu od¬ jazdu, oraz laczniki przyciskowe niestabilne Sv S2, S3 z zestykami czynnymi 7, 9, U do na¬ dawania indywidualnych sygnalów zafrzyma- niowych (alarmowych lub zwyklych). Wyposa¬ zenia poszczególnych stanowisk sa polaczone odcinkami kabelka 4-zylowego z zylami I, II, III, IV.Sposób dzialania ukladu wedlug wynalazku jest opisany ponizej.Nadawanie grupowego sygnalu odjazdu od¬ bywa sie w sposób nizej opisany. Konduktorzy poszczególnych wozów wciskaja na moment przyciski laczników Pv P2, P3, przy czym moga to uczynic w dowolnej kolejnosci, odpowiadaja¬ cej kolejnosci przygotowania tych wozów do odjazdu. Przez wcisniecie któregokolwiek z wy¬ mienionych przycisków, np. przycisku laczni¬ ka P± zostaje zamkniety obwód: plus akumula¬ tora B, zestyki 13, 8, cewka przekaznika r19 mi¬ nus akumulatora B. Przekaznik r± przyciaga i trzyma równiez po rozwarciu zestyku 8 (puszczenie przycisku lacznika P±) na skutek zamkniecia obwodu: plus, zestyki 13, 1, cewka przekaznika r±, minus. Trwale wzbudzenie prze¬ kaznika r± powoduje trwale zwarcie zestyku 2.W podobny sposób wcisniecie przycisków dwóch pozostalych laczników P2, P3 pociaga za soba trwale zwarcie zestyków 4, 6. Po zwarciu wszyst¬ kich trzech zestyków 2, 4, 6, co odpowiada przy¬ gotowaniu calego skladu do odjazdu, zostaje zamkniety obwód: plus, sygnalizator D, zesty¬ ki 6, 4, 2, opornik R, minus. Sygnalizator D zostaje uruchomiony powiadamiajac motorni¬ czego o mozliwosci odjazdu. Sygnal, nadawany przez sygnalizator D, jest trwaly i moze byc skasowany przez motorniczego wcisnieciem przycisku kasownika k, co powoduje rozwar¬ cie zestyku 13 i powrót calego ukladu do stanu spoczynkowego.Opornik R sluzy do ograniczania natezenia pradu sygnalizatora D w przypadku nadawania sygnalu odjazdu, w celu unikniecia nadmierne¬ go spadku napiecia na zaciskach zródla pradu oraz w celu odróznienia sygnalu odjazdu (cichszego) od sygnalu zatrzymania (glosniej¬ szego).Indywidualne sygnaly zatrzymania (nie utrwalane i nie podlegajace skasowaniu ze stanowiska motorniczego) sa nadawane przy uzyciu laczników Sv S2, S3, wlaczonych miedzy zyly II, IV. Np. przez wcisniecie przycisku lacznika S2 (na pierwszym wozie przyczepnym) nastepuje zamkniecie obwodu: plus, sygnaliza¬ tor D, zyla IV, zestyk 9, zyla II, minus. Jak z po¬ wyzszego wynika, tym razem sygnalizator D zostaje wlaczony na pelne napiecie zródla za¬ silania, nadajac glosniejszy sygnal, co jest wskazane ze wzgledu na okolicznosc, iz sygna¬ ly zatrzymania bywaja niejednokrotnie sygna¬ lami alarmowymi.Jako zródlo pradu moze byc z powodzeniem uzyta zwykla bateryjka do latarek kieszonko¬ wych o napieciu 4 V, której pojemnosc wystar¬ cza dla potrzeb 20-godzinnego dnia roboczego komunikacji miejskiej (zmiana bateryjki raz na dobe), badz tez odpowiedni akumulator. PL