Opublikowano dnia 28 grudnia 1957 r.BIB LIOTEKA jCO Vilenf owego I POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 40503 KL 42 k, 17 Instytut Technologii Dieuma *) Poznan, Polska Relclyfflcalor do wykrywania bledów w dzialaniu mechanizmu korbowodowego, ramy oraz prowadnic w traku Patent trwa od dnia 20 kwietnia 1956 r.Przedmiotem wynalazku jest przyrzad c^ptyczny zwany rektyfikatorem, przeznaczony do wykry¬ wania bledów w dzialaniu mechanizmu korbowo¬ dowego, ramy i prowadnic w traku. Bledy takie powstaja na skutek wad konstrukcyjnych lub montazowych wzglednie jako wynik niewlasciwej obslugi lub zuzycia sie poszczególnych elemen¬ tów traka. Dotychczas wykrywanie takich bledów bylo bardzo uciazliwe, a niekiedy prawie nie¬ mozliwe, gdyz nieznane byly przyrzady nadajace sfe do tego celu i umozliwiajace ich wykonywa¬ nie w czasie dzialania traka, przy czym w celu wykrycia niektórych jego bledów poslugiwano sie jedynie prymitywnymi przyrzadami jak pionem, linijkami lub poziomnica.Rektyfikator wedlug wynalazku daje mozncsc przeprowadzania latwych i dokladnych obser¬ wacji ruchu ramy, przy czym obserwacje te moz¬ na wykonywac przy wolnym opuszczaniu lub *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspóltwór¬ cami wynalazku sa doc. inz. Romuald Dziewanow¬ ski i inz. mgr Henryk Dziewanowski. podnoszeniu ramy traka, podczas swobodnego ru¬ chu, jak równiez i podczas pracy traka przy prze¬ cieraniu klód.Rektyfikatdr wedlug wynalazku uwidoczniono na rysunku, na którym fig. la, Ib i lc przedsta¬ wiaja sam przyrzad odpowiednio w widoku z bo¬ ku, z góry i z tylu, fig. 2a, 2b i 2c zas — podsta¬ we mocujaca w podobnych widokach.Rektyfikator sklada sie z dwóch zasadniczych czesci: wlasciwego przyrzadu (fig. la, lc) i pod¬ stawy (fig. 2a, 2c). Podstawa sluzy do zamocowa¬ nia przyrzadu dc stojaków traka. Wlasciwy przy¬ rzad (fig. la, lc) sklada sie z blaszanego kadlu¬ ba 12, w którym miesci sie zródlo swiatla 1.Zródlo .swiatla stanowic moze zwykla lampka z latarki kieszonkowej zasilanej przez umieszczo¬ na obok bateryjke 2. Zamykanie i przerywanie obwodu pradu dokonuje sie za pomoca wylacz¬ nika 3 znajdujacego sie na zewnetrznej stronie korpusu. Swiatlo jest wysylane przez zarówke i po skupieniu w soczewce 4 pada na lusterko plaskie 5 znajdujace sie w uchwytach zlaczonych przegubowo z dzwignia 6, której drugi koniec 7 iwychodzi poza kadlub 12 przyrzadu. Obok wspom- ? ' niane dzwigni natWspólnej z nia osi znajduje sie -» drugie camie 8, kHóre zapewnia za pomoca dwóch % t krazków 9, 10 obracajacych sie na kulkowych lo- • zyskach umieszczonych na koncach ramion 7, 8 mocne uchwycenie brzeszczotu pily, zawieszonej w ramie trakowej. Dzwignia 6 — 7 i ramie 8 sa ze soba sprzezone za pomoca sprezyny 11, która powoduje zacisk krazków z obydwóch stron wy¬ branej pily. Promien swiatla odbity cd lusterka 5 pada na ekran 13 sporzadzony z matowej masy plastycznej zabarwionej na kolor czerwony lub tez ze szkla. Promien ten jest widoczny na ekra¬ nie jako mala jasna plamka, której krancowe do¬ puszczalne polozenie mozna ctznaczyc za pomoca przesuwalnych wskazników 14.Do ochrony wnetrza przyrzadu od zanieczysz¬ czen, srodkowa czesc dzwigni 7 i ramienia 8 jest oslonieta irchowymi woreczkami 15. Na tylnej scianie przed ekranem znajduje sie miejsce na kasete 16, do której mozna wkladac bromowy pa¬ pier swiatloczuly. Kasete te wsuwa sie do przy¬ rzadu, gdy chce sie sfotografowac droge wyko¬ nywana przez plamke swietlna.Rektyfikator mozna wygodnie przenosic ujmu¬ jac za raczke 17 umieszczona na boku przyrzadu.Stosunek ramion dzwigni oraz odleglosc od luster¬ ka 5 do ekranu 13 sa takie/ ze odchylenie sie krazka 9 na przyklad na odleglosc 1 mm spowo¬ duje przesuniecie sie plamki swietlnej * na ekra¬ nie o 25 mm.Podstawa rektyfikatom wedlug wynalazku (fig. 2a, 2c) sklada sie z dwóch rur, z których dluzsza V wchodzi do rury krótszej 2'. Wzajemne polozenie tych rur mozna ustalic za pomoca zacisku 6'.Na obydwóch koncach dlugiej rury V osadzcfcie sa tuleje z kwadratowymi plytkami 3', z których jedna jest przesuwna i mozna ja ustawic na ru¬ rze V w zaleznosci od przeswitu traka. Polozenie ruchomej plytki ustala sie przez unieruchomienie tulei.4' za pomoca zacisku 5'. Na rurze 2' mozna przesuwac w dogodne polozenie tuleje 7' i ustalac ja zaciskiem 8\ Do tej tulei jest przytwierdzona podstawka 9', a na niej znajduja sie dwie pro¬ wadnice, pomiedzy które wsuwa sie lyze przy¬ mocowana do korpusu rektyfikatora. Jedna z pro¬ wadnic 10' jest na tyle ruchoma, ze umozliwia przy uzyciu zacisku IV silne zamocowanie kadlu¬ ba rektyfikatora w odpowiednim miejscu.Podstawe rektyfikatora przymocowuje sie do stojaków traka za pomoca srub 12', które posia¬ daja latwe do obslugi nakretki. Sruby przechodza przez otwory w plytkach 3' i haczykowatym kon¬ cem zaczepiaja za krawedzie stojaków traka.Rektyfikator wedlug wynalazku dziala jak na¬ stepuje. Podstawe rektyfikatora przymocowuje sie do stojaków traka od strony wózka odbierajace¬ go, a wiec tak. by po wstawieniu wlasciwego przyrzadu mozna bylo w krazki chwytne 9, 10 rektyfikatdra ujac od strony grzbietu jedna z za¬ wieszonych pionowo w ramie trakowej pil.Przesuwajac odpowiednio rure 2' i nachylajac tuleje 7' ustawia sie rektyfikator tak, by podczas przecierania kola czy pryzma mogly swobodnie przejsc pod wmontowanym przyrzadem. Z drugiej strony trzeba zwrócic uwage na to, azeby w dol¬ nym polozeniu ramy, górne przekladki wzglednie poprzeczki registra nie uderzaly w koncówki rektyfikatora.Kadlub rektyfikatora ustawia sie w lozu pod¬ stawki tak, by rzucona podczas postoju plamka swietlna znajdowala sie mniej wiecej na srddku ekranu. Po zaznaczeniu polozenia plamki za po¬ moca wskazników 14, uruchamia sie ostroznie trak i zatrzymuje rame w górnym polozeniu i w wypadku przesuniecia sie plamki swietlnej, oznacza sie jej drugie polozenie za pomoca dru¬ giego wskaznika. Odleglosc pcmiedzy koncówka¬ mi wskazników podaje wielkosc odchylki toru *ramy od kierunku pionowego w 25-krotnym po¬ wiekszeniu.Prawidlowosc ruchu ramy * bada sie w trzech wariantach, przy powolnym przemieszczaniu ra¬ my z górnego do dolnego martwego punktu, przy normalnym ruchu ramy bez przecierania i podczas przecierania drewna.Chcac utrwalic któras z przeprowadzanych obserwacji wklada sie kasete zaopatrzona w skra¬ wek papieru swiatloczulego, wylacza sie swiatlo za pomoca wylacznika 3, odkrywa kasete i wla¬ cza swiatlo na okres 1 ^—1,5 minuty. Po wywola¬ niu papieru otrzymuje sie ciemna smuge, której dlugosc wskazuje amplitude odchylen ramy od prawidlowego toru.Z uwagi na koniecznosc stalego podnoszenia wydajnosci traków i ze wzgledu na ich nie zawsze zadowalajacy stan, nalezy trakowym, mechanikom i pracownikom nadzoru umozliwic jak najdoklad¬ niejsze rozpoznanie przyczyn powstawania wad.Tylko w ten sposób mozna bedzie skutecznie przeciwdzialac stratom w jakosci materialów tar¬ tych i równoczesnie najpelniej wykorzystac po¬ siadane obrabiarki. PL