o? Opublikowano dnia 15 stycznia 1958 r. - o 4 -< 9»» ¦% POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 40148 KL 63 c, 71 Spóldzielnia Pracy „Elektrotechnika"*) Warszawa, Polska Urzadzenie elektryczne do pojazdu mechanicznego, sygnalizujace próbjj jego ukradzenia lub okradzenia Patent trwa od dnia 29 czerwca 1956 r.Przedmiot wynalazku stanowi urzadzenie ele¬ ktryczne do pojazdu mechanicznego, sygnalizu¬ jace próby jego ukradzenia lub okradzenia.Urzadzenie to jest zaopatrzone w szereg jedna¬ kowych samozwrotnych przycisków guzikowych lub zatrzaskowych kluczy pokretnych, steruja¬ cych zespolami zestyków przelaczajacych. Wcis¬ niecie dowolnego przycisku (lub obrócenie o 180° dowolnego klucza) powoduje przygotowanie ukladu sygnalizacyjnego do trwalego zadzialania w przypadku np. wlaczenia1 lacznika, obsluguja¬ cego rozrusznik lub podniesienia maski silnika badz otwarcia drzwiczek bagaznika pojazdu.W tym stadium zabezpieczenia ponowne wci¬ sniecie tego samego przycisku (lub ponowne obrócenie o 180° tego samego klucza), znanego jedynie osobie upowaznionej, powoduje powrót calego ukladu do stanu spoczynkowego, przy którym nie istnieje mozliwosc wywolania alar- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest inz. Andrzej Suski. mu, natomiast wcisniecie któregokolwiek z po¬ zostalych przycisków (lub obrócenie któregokol¬ wiek z pozostalych kluczy), stanowiace np. próbe skasowania przez osobe niepowolana mozliwo¬ sci alarmu, lub wlaczenie lacznika rozrusznika pojazdu, badz podniesienie maski silnika czy otwarcie drzwiczek bagaznika wywoluje trwaly alarm za pomoca oddzielnej syreny, umieszczo¬ nej w pojezdzie, badz tez istniejacego klaksonu.Alarm ten moze posiadac charakter umownego kodu sygnalowego, oznaczajacego w tlumacze¬ niu haslo: „Kradne pojazd".Dzieki takiemu rozwiazaniu urzadzenie wedlug wynalazku przyczynia sie bezposrednio do szyb¬ kiego ujecia osoby, dokonujacej próby ukradze¬ nia lub okradzenia pojazdu mechanicznego, a po¬ srednio do psychologicznego zabezpieczenia po¬ jazdów przed tego rodzaju próbami. Zaznacza sie ponadto, ze przy stanie alarmowym ukladu obwód rozrusznika zostaje samoczynnie odlaczo¬ ny od zródla zasilania, na skutek czego niemo¬ zliwe jest wówczas jego uruchomienie. Pojazdwyposazony w urzadzenie wedlug wynalazku pogiafla niezaleznie od tego normalne zabezpie- czenia jAechaniczne stacyjki, drzwi wejsciowych, drzwiczek bagaznika, maski silnika itd.W celu uniemozliwienia osobom niepowola¬ nym zaobserwowania, którym przyciskiem (lub kluczem) uklad sygnalizacyjny zostaje kazdora¬ zowo przygotowany do zadzialania, caly zespól przycisków (lub kluczy) jest osloniety specjalna nieprzezroczysta, gietka oslona w postaci reka¬ wa, pozwalajaca jedynie na wprowadzenie do niej reki osoby manipulujacej (tzw. manipula¬ cja na dotyk).Istota wynalazku jest blizej wyjasniona ty¬ tulem przykladu w oparciu o zalaczony rysunek, przedstawiajacy uklad polaczen urzadzenia we¬ dlug wynalazku w polozeniu spoczynkowym.Uklad pracuje na prad ciagly, dzieki czemu uzyskuje sie sygnal alarmowy w przypadku prze¬ ciecia któregokolwiek z przewodów a, b, c, d, laczacych nadajnik sygnalów A, umieszczony pod deska rozdzielcza pojazdu, z odbiornikiem sygnalów B, umieszczonym np. pod maska sil¬ nika.Na rysunku uwidoczniono dla uproszczenia uklad polaczen urzadzenia wedlug wynalazku z zastosowaniem jedynie czterech przycisków (lub kluczy) sterujacych. W praktyce liczba ich powinna byc wieksza (np. 10 sztuk), w celu uzyskania odpowiednio duzego wspólczynnika zabezpieczenia (odpowiednio malego stopnia prawdopodobienstwa skasowania mozliwosci ala¬ rmu przez osobe niepowolana).Przyciski guzikowe (lub klucze) I, II, III, IV steruja zespolami zestyków przelaczajacych 1—2, 3—4, 5—6, 7—8 (przelaczanie pod pradem). W polozeniu pierwotnym tych zespolów, uwidocz¬ nionym na rysunku, zwarte sa ich zestyki czyn¬ ne 2, 4, 6, 8, natomiast w polozeniu wtórnym — zestyki bierne 1, 3, 5, 7. Zestyki czynne 2, 4, 6, 8 sa polaczone ze soba, podczas gdy zestyki bierne 1, 3, 5, 7, sluza do uruchamiania przekazników posredniczacych ru r2, r3, r4, nadajnika A, za¬ opatrzonych ze swej strony w zestyki czynne, 9, 12, 15, 1S oraz pary zestyków biernych 10—11, 13—14, 16—17, 19—20. Równolegle do zestyków biernych 11, 14, 17, 20 wlaczony jest zestyk 29 przelacznika P, którego drugi zestyk przelaczal- ny 28 obsluguje obwód rozrusznika R pojazdu, zasilany z baterii akumulatorów pojazdu. Szere¬ gowo z zestykiem przelaczalnym 29 polaczony jest zestyk (lub zestyki) drzwiowy Sd, zabez¬ pieczajacy dowolny element, osadzony na zawia¬ sach, np. maske siMka, drzwiczki bagaznika itp.Z wezlem wyjsciowym obu wymienionych ga¬ lezi równoleglych polaczony jest przekaznik r6 odbiornika sygnalów B, zaopatrzony w zestyk czynny 21, sluzacy do zasilania jego cewki, oraz w zestyk bierny 22, wlaczajacy sygnalizator akustyczny S. Do kasowania alarmu, uzyski¬ wanego za posrednictwem przekaznika r5, slu¬ zy wylacznik przyciskowy plf przy czym ska¬ sowanie to jest mozliwe dopiero po usunieciu przyczyny alarmu. Z pierwszym zespolem ze¬ styków przelaczajacych polaczony jest prze¬ kaznik r7, zaopatrzony w zestyk czynny 25, sluzacy do zasilania lampki kontrolnej l, oraz zestyk bierny 26, wlaczajacy sygnalizator S. Z ostatnim zespolem zestyków przelaczajacych polaczony jest przekaznik r6, zaopatrzony w zestyk czynny 23, sluzacy do zasilania jego cew¬ ki, oraz w zestyk bierny 24, wlaczajacy sygna¬ lizator S. Do kasowania alarmu, uzyskiwanego za posrednictwem przekaznika r6, sluzy wy¬ lacznik przyciskowy p2, przy czym skasowanie to jest mozliwe dopiero po usunieciu przyczy¬ ny alarmu.Do punktu k ukladu przylaczony jest prócz tego przewodem e przekaznik r8, obslugujacy swym zestykiem biernym 27 obwód rozrusznika R. Przekaznik ten jest wzbudzany jednoczesnie z sygnalizatorem S, uniemozliwiajac wlaczenie rozrusznika przy stanie alarmowym ukladu.Ponadto uklad zawiera dwa przekazniki ochronne przeciwzwarciowe r9, r10, których cewki wlaczone sa odpowiednio w przewody b, d, a zestyki czynne 30, 31 — szeregowo w przewód e.Sposób dzialania ukladu elektrycznego urza¬ dzenia wedlug wynalazku jest opisany ponizej.Opuszczajac pojazd osoba, odpowiedzialna za jego stan, zabezpiecza go przez wcisniecie dowolnego przycisku (lub przekrecenie dowol¬ nego klucza), który zapamietuje ona sobie, Przez wcisniecie np. przycisku III zwiera sie zestyk 5, a rozwiera zestyk 6, czyli zostaje utworzony obwód: plus, cewka przekaznika r3 zestyki 5, 4, 2, 30, 31, cewka przekaznika r7, minus na miejsce poprzednio wystepujacego obwodu: plus, zestyki 10, 13, 16, 19, 8, 6, 4, 2, 30, 31, cewka przekaznika r7 minus. Przekaz¬ nik r3 przyciaga, zwierajac zestyk 15, a roz¬ wierajac zestyki 16, 17. Na skutek tego zasila¬ nie przekaznika r6 zostaje przerzucone z obwo¬ du: plus, zestyki 10, 13, 16, 19, cewki przekaz¬ ników r10, r6, zestyk 23, minus na obwód: plus zestyki 15, 8, cewki przekazników r10, r6, ze¬ styk 23, minus. Poniewaz ulega przerwaniu ga¬ laz obwodu przekazników r9, r5, utworzona — 2przez zestyki U, 14, 17, 20, przeto przekazniki te otrzymuja zasilanie jedynie poprzez zestyki 29, Sd w obwodzie: plus, zestyk Sd, 29, cewki przekazników r9, r5, zestyk 21, minus, przy czym zestyk 29 pozostaje zwarty przy wylaczonym obwodzie rozrusznika. W przypadku zatem rozwarcia zestyku 29 (przez przestawienie prze¬ lacznika P w polozenie wlaczenia obwodu roz¬ rusznika) lub zestyku Sd (przez podniesienie maski silnika badz otwarcie drzwiczek bagaz¬ nika) przekazniki r9, r5 zostaja odwzbudzone.Przekaznik r5 rozwiera swój zestyk 21, a zwie¬ ra zestyk 22. Zwarcie zestyku 22 powoduje utworzenie obwodu: plus, sygnalizator S, ze¬ styk 22, minus, a zatem zadzialanie tego sy¬ gnalizatora. Jednoczesnie gasnie lampka kon¬ trolna 1 na skutek odwzbudzenia przekaznika r7. Sygnal alarmowy moze byc skasowany do¬ piero po usunieciu przyczyny alarmu, tj. po przestawieniu przelacznika P w polozenie wy¬ laczenia obwodu rozrusznika oraz po ewentual¬ nym opuszczeniu maski silnika czy zamknieciu drzwiczek bagaznika, przez wlaczenie wylacz¬ nika P|, bocznikujacego zestyk 21. Wraz z uru¬ chomieniem sygnalizatora S wzbudzony zostaje polaczony z nim równolegle przekaznik r8, roz¬ wierajac zestyk 27 i uniemozliwiajac tym sa¬ mym zasilenie pradem rozrusznika R.Gdyby po zaistnieniu mozliwosci alarmu oso¬ ba niepowolana, znajaca1 sama technike zabez¬ pieczenia pojazdu za pomoca urzadzenia we¬ dlug wynalazku, usilowala wspomniana mozli¬ wosc skasowac, nie wiedzac, ze aktualnie mozna to uczynic jedynie przez ponowne wci¬ sniecie przycisku III (lub ponowne obrócenie o 180° odnosnego klucza), i wcisnelaby przy¬ cisk o nizszym numerze kolejnym, np. przy¬ cisk II, wówczas nastapiloby wzbudzenie prze¬ kaznika r2 w obwodzie: plus, cewka przekazni¬ ka r2, zestyki 3, 2, 30, 31, cewka przekaznika r7, minus oraz odwzbudzenie przekaznika r3 na skutek rozwarcia zestyku 4 i przerwania od¬ nosnego obwodu. W zwiazku z tym przekazniki r10, r6 traca zasilanie (rozwarcie zestyku 15) i zostaja odwzbudzone. Przekaznik r6 wywoluje alarm za posrednictwem zestyku 24, wlaczaja¬ cego sygnalizator S. Jednoczesnie gasnie lamp¬ ka kontrolna 1 na skutek odwzbudzenia prze¬ kaznika1 r7. Po usunieciu przyczyny alarmu, tj. po ponownym wcisnieciu przycisku II moze nastapic jego skasowanie przez wlaczenie wy¬ lacznika p2, bocznikujacego zestyk 23.Podobny efekt zostalby uzyskany równiez wówczas, gdyby zamiast przycisku o nizszym numerze kolejnym osoba niepowolana wcisne¬ la przycisk o wyzszym numerze kolejnym, tj. w danym przypadku przycik iy. Przerwanie obwodu cewki przekaznika r6 nastapiloby wte¬ dy na1 skutek rozwarcia zestyku 8.Gdy rozrusznik pojazdu chce ponownie uru¬ chomic osoba upowazniona, wówczas kasuje ona mozliwosc alarmu przez powtórne wcisnie¬ cie znanego jej przycisku III.Zaznacza sie, ze wylaczniki kasujace px, p2 sa umieszczone w miejscu trudno dostepnym, ewentualnie w przestrzeni chronionej.Przerwanie któregokolwiek z przewodów a, b, c, d wywoluje alarm podobnie jak w przy¬ padkach poprzednich. I tak przy przerwaniu przewodu a w wywolaniu alarmu uczestnicza wszystkie przekazniki odbiornika B, w przy¬ padku przerwania przewodu b — przekazniki r6, r7, w przypadku przerwania przewodu c — uczestniczy przekaznik r7, wreszcie w przypad¬ ku przerwania przewodu d — uczestnicza przekazniki r6, r7.Na zwarcie przewodów a, b, c, d uklad jest zabezpieczony za pomoca przekazników r9, r10.W przypadku zwarcia przewodów a, b ulega zwarciu cewka przekaznika r9, na skutek czego przekaznik ten puszcza, rozwierajac zestyk 30 i przerywajac tym samym obwód przekaznika r7, który swym zestykiem biernym 26 wlacza sygnalizator S. W przypadku zwarcia przewo¬ dów a, d puszcza przekaznik r10, rozwierajac swój zestyk 31 i przerywajac równiez tym ra¬ zem obwód przekaznika r7. Zwarcie przewodów a, c nie jest szkodliwe.Caly uklad jest zasilany ze zródla1 pradu sta¬ lego o napieciu 12 V poprzez wylacznik w od strony odbiornika B. Pobór mocy jest rzedu kilku watów. PL