Opublikowano dnia 21 pazdziernika 1957 r.POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr39742 KI. 40 a, 31/01 VEB Hartmetalliuerk Immelborn*) ^V, %?//^ Immelborn, Turyngia, Niemiecka Republika Demokratyczna Trzymak narzedzi zawierajqcy wymienna wkladke nozowe Patent trwa od dnia 1 sierpnia 1955 r.Wynalazek dotyczy trzymaka nozowego do obrabiarek, zaopatrzonego we wkladke nozowa i przeznaczonego szczególnie do toczenia przez co umozliwione jest szybkie jej zakladanie i zdejmowanie bez zaciskania lub zwalniania elementu laczacego.Od czasu zastosowania stali szybkotnacych i twardych spieków na noze do obróbki byly robione próby; wynalezienia budowy nozy, da¬ jacej oszczednosc drogich, a czesto i trudnych do nabycia skladników stopowych tych stali i spieków. Dlatego, ze wzgledów ekonomicz¬ nych, do obróbki wiórowej uzywa sie narzedzi wyposazonych w metale tnace tylko na plasz¬ czyznach pracujacych. Najczesciej stosowany jest sposób laczenia metalu tnacego z trzonkiem za pomoca ratowania Polaczenie lutowania ma jednak te wade, ze przy szlifowaniu narzedzia nalezy szlifowac nie tylko sam metal tnacy, ale - *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa Ernest Heymel i Ru¬ dolf Kohlermann. takze i jego trzonek, co przy obecnym zapotrze¬ bowaniu przemyslu na narzedzia tnace o do¬ tychczasowym uksztaltowaniu, prowadzi do marnotrawstwa materialu na trzonki. Przy tym nie chodzi tu o zuzycie materialu na trzonki na skutek jego odszUfowania, jak o to, ze po pewnym czasie nie wystarczaja one-do dobrego zamocowania narzedzia.Znanych jest szereg propozycji, umozliwiaja¬ cych ograniczenie do minimum zuzycia mate¬ rialu na trzonki. Tak np. stosuje sie w tym ce¬ lu prety o przekroju okraglym lub 3—, 4—, 5—, 6—, albo 8-katnym, wstawiane w odpowiednie wyciecie w uchwycie i zaciskane w nim w od¬ powiedni sposób. Maja one jednak te wade, ze polaczenie miedzy trzonkiem i wkladka tnaca jest dosyc duze, gdyz do polaczenia tych dwóch czesci narzedzia konieczne sa skomplikowane elementy laczace. Poza tym, sluzace do tego celu znane elementy laczace maja te wade, ze utrud¬ niaja wygodna obserwacje obróbki. W niektó¬ rych znanych budowach nozy dla zupelnie pew¬ nego przejecia sil powstajacych przy obróbce,wkladka, jak i jej uchwyt, posiadaja wzajem- \%ii% wizejaione *wys1^py..i £wki, wymagajace \4skóm|iUkWanejr^br^ki i prowadzace do po- drozenia lfiffzedafe , "* Przedmiotem wynalazku jest usuniecie tych niedogodnosci w ten sposób, aby znajdujace szerokie zastosowanie noze tokarskie mogly stanowic polaczenie miedzy wkladka i uchwy¬ tem bez zabierajacych duzo miejisca elemen¬ tów laczacych. Zadanie to rotwiazuje sie we¬ dlug wynalazku w ten sposób, ze normalny nóz tokarski z krótkim trzonkiem zaklada sie zla¬ czem bagnetowym w odpowiednio do jego prze¬ kroju uformowane wyciecie w trzymaku. Takie rozwiazanie wedlug wynalazku daje moznosc zaoszczedzenia w znacznym stopniu materialu na trzonek przy uzyciu zwyklych nozy z krót¬ kim trzonkiem Jako wkladka bez zadnych za¬ sadniczych znran w dotychczasowych ich uchwytach. W stosunku do znanych wkladek nozowych do trzonków, wykonanie wkladki wedlug wynalazku jest prostsze i tansze i w ten sposób usuniety zostaje brak dotychczasowych konstrukcji i uchwytów nozowych. Dalsza zaleta wynalazku jest to, ze przy zwiekszaniu sie sil w czasie obróbki, polaczenia miedzy wkladka i uchwytem, nie zajmujac duzo miejsca, staja sie sztywniejsze, co jest szczególnie korzystne przy duzym obciazeniu noza.Na rysunku fig. 1—9 uwidoczniono schema¬ tycznie i przykladowo dwa rozwiazania wedlug wynalazku, przy czym fig. 1 przedstawia przy¬ klad trzymaka z wkladka wedlug wynalazku w widoku z przodu, czesciowo w przekroju, fig, 2 — trzymak wedlug wynalazku bez wkladki nozowej równiez w widoku z przodu, czesciowo w przekroju, fig. 3 — widok z boku trzymaka wedlug fig. 2, fig. 4 — widok z góry trzymaka wedlug fig. 2, fig. 5 — widok wklad¬ ki wedlug wynalazku w trzech rzutach, fig. 6 — przyklad wykonania trzymaka wedlug wyna¬ lazku w widoku z przodu, czesciowo w prze¬ kroju, fig. 7 — przekrój narzedzia wedlug wy¬ nalazku, pokazanego na fig. 6, fig. 8 — widok z przodu narzedzia bez wkladki nozowej fig. 9 — wkladke nozowa do trzymaka wedlug przy- . kladu, pokazanego na fig. 6, 7 i 8 w dwóch rzutach .Trzymak 1 posiada od czola wyciecie 3 na wkladke nozowa 2. Wystep 4 skierowany do srodka noza i ustawiony pod pewnym katem do osi podluznej narzedzia sluzy jako oparcie dla skosnych powierzchni 5 wkladki. Wkladka (fig. 9) posiada skosne rowki 6, w które wcho¬ dza trzpienie 7. Cyfra 8 oznacza srube, moco¬ wana w pozycji za pomoca bocznej srubki 9.Górny wystep 10 trzymaka 1 dociska od góry wkladke nozowa 2.Narzedziem wedlug wynalazku poslugujemy sie w nastepujacy sposób. Wsuwa sie wklad¬ ke 2 w czolowe wyciecie trzymaka 1 az do opo¬ ru o srube 8, Do zaklinowania czy zaryglowania wkladki 2 w trzymaku 1 wystarcza teraz lek¬ ki docisk palcami ostrza tnacego. Powstajace w czasie obróbki sily staraja sie umocnic zakli¬ nowanie. Wkladke 2 przewaznie mozna wyjac bez zastosowania uderzenia, gdyz z powodu stosunkowo duzego kata elementów klinujacych wystarcza cisnienie wywarte reka na wklad¬ ke 2 od dolu, aby uwolnic te wkladke z zakli¬ nowania. PL