Opublikowano POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 39701 Politechnika Warszawska *) (Katedra Podstaw Telekomunikacji) Warszawa, Polska JU^^cr-29/01 Mogomforc lampowy w ukladzie mostkowym Patent trwa od dnia $ grudnia 1955 r.Przedmiot wynalazku stanowi megomierz lampowy w ukladzie mostkowym.Megomierz mostkowy, którego schemat jest uwidoczniony na fig. 1 rysunku, pracuje zwy¬ kle na zasadzie wykorzystania spadku napiecia na znanym oporze Sft, spowodowanego pradem uplywno&ciowym mierzonej opornosci izolacji Rx. Kapiecie to jest przylozone do sia*tkj) lam¬ py, dzieki czemu ulega zmianie opornosc we¬ wnetrzna q& lampy elektronowej.Poniewaz lampa znajduje sie w jednej z ga¬ lezi "okladu mostkowego przeto zostaje naru¬ szony stan równowagi tego mostka i w galezi poprzecznej, nastepuje pod wplywem pradu róznicowego wychylenie wskazówki przyrzadu do odpowiedniego polozenia. Uklad mostkowy znajduje sie w stanie spoczynkowym w rów¬ nowadze 1 wskazówka przyrzadu wskazuje wtedy na skali tt M0 (mechaniczne zero), Pod- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest inz. Andrzej Pieczerak. czas pomiaru opornosci izolacji wskazówka przyrzadu wychyla sie, przy czym warunki ukladu sa tak dobrane, ze maksymalnemu wy¬ chyleniu odpowiada pewna okreslona wartosc opornosci izolacji.Proporcjonalnym zmianom .spadku napie¬ cia Vg odpowiadaja na ogól proporcjonalne wy¬ chylenia wskazówki przyrzadu, gdyz praca lam¬ py odbywa sie na prostolinijnej czesci charak¬ terystyki.Zaleznosc spadku napiecia V# nie jest jednak proporcjonalna do zmian ' opornosci mierzonej Rx, ale ustala sie wedlug wzoru: W praktyce Rx f Rg, wobec czego mozna pominac w mianowniku wartosc Bf, a wtedy wzór powyzszy upraszcza sie: Przebieg tej zaleznosci podaje wykres, uwi¬ doczniony na fig. 2. Poniewaz prad róznico-^ #wy Jp w galezi poprzecznej mostka jest pra- ^1T*, proporcjonalny do zmian napiecia Vs, *¦** inozrta ^uwaSafc ze wspólrzedna odcietych wy¬ kresu przedstawia równiez zmiany pradu Jp.W wyniku takiej zaleznosci otrzymuje sie nierównomierna skale przyrzadu o malym za¬ geszczeniu na poczatku i znacznym na koncu.Dokladnosc pomiaru przyrzadem o takiej skali maleje w miare, jak odczyty sa przeprowadza¬ ne blizej konca skali. Praktyczny uklad podob¬ nej skali jest uwidoczniony na fig. 3a.Powyzsza wada megomierza moze byc usu¬ nieta, jezeli zostanie stworzony taki uklad, który by zapewnil mozliwie prostolinijny prze¬ bieg charakterystyki Jp = F/Rx/. Rozwiazanie takie jest w mysl wynalazku mozliwe w ukla¬ dzie podobnym do ukladu, uwidocznionego na lig.. 1 jednak zamiast stosowanej dotychczas pentody zwyklej stosuje sie pentode, o zmien¬ nym nachyleniu charakterystyki, przy czym spadek napiecia Vg winien byc tak duzy, aby punkt pracy lampy mógl przesuwac sie po mo¬ zliwie calym zakrzywieniu charakterystyki lampy; biegunowosc napiecia pomiarowego zo¬ staje w mysl wynalazku odwrócona w tym ce¬ lu, aby uzyskac ujemny spadek napiecia Vs (dotychczas wykorzystywano dodatni spadek napiecia).Wprowadzenie tego rodzaju zmian do ukla¬ du megomierza pozwala na skompensowanie charakterystyki Vs = F/Rx/ odwrotnie prze¬ biegajaca charakterystyka Ja = TIVJ lampy o zmiennym nachyleniu w wyniku czego uzy¬ skuje sie prostolinijny przebieg zaleznosci J = F/Rx/. Graric2ne odwzorowanie tych za¬ leznosci jest przedstawione na fig. 4. Punkt pracy dobrany jest dla stanu spoczynkowego ukladu spadkiem napiecia na oporze katodo¬ wym Rk. Podczas pomiaru opornosci izolacji spadek napiecia Vg dodaje sie do napiecia Vk, w wyniku czego punkt pracy lampy przesu¬ wa sie odpowiednio po charakterystyce pradu anodowego. Jak wynika z wykresu wedlug fig. 4 duzym zmianom V (male zmiany Rx) odpowiadaja male zmiany Jt (male zmiany Jp) i odwrotnie — malym zmianom Vs (duze zmia¬ ny Rx) odpowiadaja duze zmiany Jfl (duze zmiany JA W ten sposób dzieki wzajemnemu dopelnianiu sie obu krzywych liniowym zmia¬ nom opornosci Rx odpowiadaja prawie liniowe zmiany pradu J , a wiec i liniowe wychylenia wskazówki przyrzadu.W praktyce istnieje trudnosc znalezienia lam¬ py o charakterystyce Jt = F/Vg/ podobnej do przebiegu zaleznosci Vs + F/Rx/ (zwlaszcza na skrajach krzywej), w zwiazku z czym skala przyrzadu wychylowego posiada pewne zagesz¬ czenia podzialek na obu koncach jednak w srod¬ kowej czesci podzial skali jest dosc równomier¬ ny, jak to wynika z fig. 3b- Porównanie skali, uzyskanej w mysl wynalazku, ze skala dotych¬ czas stosowana wykazuje znaczna wyzszosc tej pierwszej.Megómierz' wedlug wynalazku! daje ponadto dodatkowe korzysci: skala przyrzadu obejmuje prawie dwie dekady, co zwieksza zakres pomia¬ rowy i moze w pewnych warunkach ulatwic pomiary; poniewaz zmiany spadku napiecia Va odbywaja sie w wiekszych granicach, czulosc przyrzadu wchylows&o moze byc odpowiednio mniejsza (3—4-krotnie), w czasie uruchamiania megomierza, jak i w przypadku ewentualnego zwarcia mierzonej opornosci izolacji wskazów¬ ka przyrzadu nie „wybija" gwaltownie%' poza skale, dzieki temu, ze lampa pracuje Wtedy na dolnym zakrzywieniu charakterystyki i zmia¬ ny pradu anodowego sa nieznaczne, na sku¬ tek czego unika sie mechanicznego przeciaze¬ nia przyrzadu. PL