Opublikowano dnia 15 marca 1057 r.POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 39532 Inz. Slawomir Peszkoiuski Glowno, Polska Paliwowa pompa wtryskowa dla silników spalinowych z zaplonom iskrowym Patent trwa od dnia 23 listopada 1955 r.Przy wtrysku lekkiego paliwa do cylindra lub ukladu ssacego silnika spalinowego z zaplonem iskrowym nie sa wymagane tak wysokie cisnie¬ nia, jak przy wtrysku paliwa w silniku wysoko¬ preznym. Równiez i czas wtrysku moze byc dluz¬ szy, nie wplywajac istotnie na przebieg spala¬ nia. Mimo to w stosowanych systemach instala¬ cji wtryskowych dla paliwa lekkiego stosowane sa przewaznie pompy tloczkowe, wzorowane na pompach wtryskowych silników wysokopreznych, przy czym regulacja ich wydatku odbywa sie najczesciej przy pomocy spiralnego naciecia na tloczku. Pompy te odznaczaja sie wysokim kosz¬ tem wykonania, koniecznoscia dokladnego pa¬ sowania miedzy tloczkiem a cylinderkiem, przy czym wyeliminowanie przecieków jest nieosia¬ galne, a takze niezbyt dogodnym ze wzgledów dynamicznych i hydraulicznych —¦- ukladem ki¬ nematycznym.Pompa wtryskowa wedlug wynalazku jest pom¬ pa wtryskowa o obrotowym ruchu tloka w po¬ staci stozkowej tarczy, osadzonej na skosnym wykorbieniu walu napedzajacego. Tarcza ta wy¬ ciska paliwo z elastycznych komór roboczych, rozmieszczonych wokól osi walu napedzajacego na prostopadlej do tej osi plaszczyznie obudowy.Jednoczesnie tarcza zamyka samoczynnie w od¬ powiednich momentach polaczone z komorami ro¬ boczymi kanaly przelewowe, regulujac w ten spo¬ sób moment poczatku i,konca wtrysku oraz ilosc wtryskiwanego paliwa. Momenty otwarcia badz zamkniecia przez tarcze kanalu przelewowego zalezne sa od polozenia pierscienia sterujacego, ustawianego przez osobe, obslugujaca silnik, badz przez oddzielny regulator, zalezny od odpo¬ wiednich parametrów pracy silnika.Pompa nie posiada elementów o ruchu posu¬ wisto-zwrotnym,* zastosowanie szczelnych kcknór roboczych eliminuje przecieki i nieszczelnosci a prostota konstrukcji i wykonania w polacze¬ niu z mala iloscia ruchomych elementów za¬ pewnia niskie koszty wykonania.Jednoczesnie pompa bez jakichkolwiek prze¬ róbek moze zapewnic wtrysk badz o stalym po¬ czatku i zmiennym koncu, badz o stalym koncu i zmiennym poczatku w zaleznosci tylko od po¬ lozenia pierscienia sterujacego.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony na ry¬ sunkach, na których fig. 1 przedstawia przekrój osiowy pompy, fig. 2 — widok komory roboczej, fig. 3 — widok pierscienia sterujacego, fig. 4 — tarcze tloczaca, pierscien sterujacy i kanal prze¬ lewowy — w przekroju poprzecznym, fig. 5 — to samo — w przekroju wzdluz obwodu pierscie¬ nia sterujacego.Pompa sklada sie z dwudzielnej obudowy 1, w której na lozyskach 2 i 3 obraca sie wal na¬ pedowy 4 ze skosnym wykorbieniem 5. Na wy- korbieniu tym, za posrednictwem lozyska 6 osa¬ dzona jest obrotowo stozkowa tarcza tloczaca 7.Kat wierzcholkowy tej tarczy jest mniejszy od kata 180° o podwójny kat skoku wykorbienia 5; kat ten waha sie w granicach od 5° do 10°.W ten sposób zawsze, w kazdym polozeniu tar¬ czy 7, jedna z jej tworzacych jest równolegla do plaszczyzny obudowy 1, prostopadlej do osi wa¬ lu napedzajacego 4, na której wokól osi wa¬ lu rozmieszczone sa ko/mory robocze w ilosci, zaleznej od ilosci suwów silnika, ilosci cylin¬ drów, stosunku ilosci obrotów walu napedzaja¬ cego 4 do ilosci obrotów walu wykorbionego silnika oraz czasu trwania wtrysku .okreslonego katem obrotu walu wykorbionego.Kazda komora robocza .(fig. 2) sklada sie z dwóch platów elastycznego tworzywa (np. gu¬ my, odpornej na benzyne, ewentualnie przekla¬ danej tkanina, plastyfikowanego polichlorku wi¬ nylu itp.), trwale polaczonych ze soba (np. zwul- kanizowanych) w miejscach, zaznaczonych prze¬ rywanym kreskowaniem, tworzacych w ten spo¬ sób wlasciwa komore robocza 9 i kanal przele¬ wowy 10, polaczone ze soba jedynie w okolicy otworów a i 6. Otwory te wykonane sa jedynie w tym placie, który styka sie bezposrednio z obu¬ dowa pompy 1 i sluza, jak nastepuje. Otwór a — do polaczenia wnetrza komory roboczej ze zbior¬ nikiem paliwa lub pompka zasilajaca bez pomo¬ cy jakiegokolwiek zaworu zwrotnego,* otwór b — do polaczenia wnetrza komory z wtryskiwaczem za posrednictwem zaworu odcinajacego dowolnej budowy.Jeden z platóiw komory Jest stale polaczony (np. przywulkanizowany) z plaszczyzna obudo¬ wy 1, drugi natomiast polaczony jest z powierz¬ chnia stozkowej tarczy tloczacej 7. Miejsce po¬ laczenia ma postac wycinka pierscienia o sred¬ nim promieniu, odpowiadajacym mniej wiecej promieniowi, na którym polozone sa otwory a i b (liczac od punktu przeciecia sie osi walu 4 z plaszczyzna dbudowy 1, na której rozmieszczo¬ ne sa komory 8).W tej plaszczyznie obudowy 1 (fig. 1) znajduje sie pierscieniowe wyjecie, w którym umieszczo¬ ny jest pierscien sterujacy 11, posiadajacy na swojej powierzchni wklesniecia sterujace c (fig. 3). Powierzchnia pierscienia znajduje sie w pla¬ szczyznie obudowy 1. Pierscien sterujacy 11 mo¬ ze obracac sie w plaszczyznie, prostopadlej do osi walu napedzajacego! 4.Sposób dzialania pompy jest nastepujacy: Przy obrocie walu 4, czesc tarczy tloczacej 7, przeciwlegla w danym momencie wykorbieniu 5, odchyla sie od plaszczyzny obudowy 1, na któ¬ rej rozmieszczone sa komory robocze 8, pociaga* jac za soba przymocowany do niej jeden z pla¬ tów komofry roboczej 8. Poniewaz drugi plat ko¬ mory roboczej 8 przymocowany jest do obudo¬ wy 1, komora w ten sposób zwieksza swoja po¬ jemnosc i nastepuje zassanie paliwa przez otwór a. W dalszym ciagu obrotu walu 4 odchylona dotad czesc tarczy 7 zaczyna zblizac sie do pla¬ szczyzny obudowy 1, zaciskajac stopniowo mie¬ dzy tarcza 7 a obudowa 1 sciany komory robo¬ czej 8 — wzdluz promienia; Zaciskajac w ten sposób komore robocza 8, tarcza 7 odetnie w pewnym momencie otwór wlotowy a od re¬ szty komory roboczej 8. W dalszym ciagu obro* tu walu 4, promien, wzdluz którego zaciskana jest miedzy tarcza 7 a obudowa 1 komora robo¬ cza 8 przesuwa sie w kierunku obrotu, walu, po¬ wodujac wzrost cisnienia paliwa, znajdujacego sie w odcietej od otworu wlotowego a czesci ko¬ mory roboczej 9. Jezeli jednak w miejscu, gdzie tarcza tloczaca 7 dociska kanal przelewowy 10 do pierscienia sterujacego U znajduje sie wkle¬ sniecie sterujace c, oba platy kanalu przelewo¬ wego 10 nie zostana do siebie docisniete i przez powstala miedzy nimi szczeline czesc paliwa z komory roboczej 9 przeplywa do otworu 6, tj. na strone ssaca komory. Przekrój poprzeczny tej sytuacji jest przedstawiony na fig. 4. W ten spo¬ sób paliwo jest przetlaczane z tloczacej strony komory roboczej 9 na strone ssaca przez kanal przelewowy 10 az do chwili, gdy promien, wzdluz którego zaciskana jest komora 8, przetnie w swym ruchu krawedz wklesniecia ci tarcza tloczaca zacisnie równiez miedzy soba a po¬ wierzchnia pierscienia sterujacego 11 oba platy kanalu przelewowego 10. Od tego momentu od¬ ciete jest polaczenie tloczacej strony komory 9 -3ze strona ssaca i dalszy ruch tarczy tloczacej 7 powoduje ciagly wzrost cisnienia paliwa w ko¬ morze 8, az do chwili, gdy cisnienie to pokona opór zaworu odcinajacego, polaczonego z otwo¬ rem b komory 8. Wówczas rozpoczyna sie wtrysk, trwajacy az do chwili, gdy promien, wzdluz którego zaciskana jest komora 8, minie w swoim ruchu otwór o, polaczony z zaworem odcinajacym.Przez obrót pierscienia steruj acegol 11 mozna przesunac odpowiednio wklesniecia c i w ten sposób przyspieszyc lub opóznic moment zaci¬ sniecia kanalu przelewowego 10 a tym samym moment poczatku wtrysku, a takze zmienic ilosc wtryskiwanego paliwa w zakresie od 0 do max.Urzeczywistniony jest w ten sposób wtrysk o sta¬ lym kclncu i zmiennym poczatku.Wtrysk o stalym poczatku i zmiennym koncu mozna osiagnac przez takie ustawienie wklesniec c w pierscieniu sterujacym 11 w stosunku do ko¬ mór 8, ze kanal przelewowy 10 natychmiast po odcieciu wlotu (otwór a) od reszty komory 8 zo¬ staje zamkniety i tym samym rozpoczyna sie wtrysk. Trwa pn do chwili, gdy kanal przele¬ wowy zostaje otworzony przez wklesniecie cr przy czym moment ten, odpowiadajacy zakon¬ czeniu wtrysku, moze nastapic wczesniej lub pózniej w zaleznosci od ustawienia wklesniec c; tym samym zmieniac mozna ilosc wtryskiwane¬ go paliwa ad 0 do max.W zaleznosci od typu i wielkosci obslugiwa¬ nego silnika, agregat wtryskowy moze skladac sie z pompy o jednej lub wielu komorach robo* czy eh, badz tez z kilku polaczonych wspólnym walem pompek jedno lub wielokomorowych. PL