Opublikowano dnia 15 marca 1057 r. pi* H/Ol POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY za Jb* M/az Nr39527 KI. 31 b, 13/20 Jerzy Kurpas Katowice, Polska • Gabriel Kniaginin Gliwice, Polska Stefan Jarzebski Sosnowiec, Polska Ryszard Chudzikieuricz Gliwice, Polska Józef Kurpas Bielszowice, Polska Maszyna do wytwarzania odlewniczych lorm skorupowych Patent trwa od dnia 26 lutego 1955 r.Wytwarzanie form skorupowych z piasku uzywanej zywicy, jakosci uzytego srodka od- kwarcowego i termoutwardzalnych zywic, meto- dzielajacego oraz od wielu innych zmiennych da Croninga — na metalowych plytach mode- czynników utrudniajacych samoczynne dzialanie lowych ogrzewanych do temperatury utwar- maszyny. dzania zywic - wymaga maszyny wykonujacej Wymienione wymagania » przyczyna, ze prze- samoczynnie kolejne operacje produkcyjne ^.^ ^^ ^ ^^ obslugiwanych przez ludzi, obarczonych obowiazkiem scislego prze- w scisle ustalonych okresach czasu, których dlugosci i wzajemne usytuowanie musza ulegac zmianom w czasie produkcji, w zaleznosci od Przegania czasu trwania poszczególnych opera- zmiennych warunków wytwarzania, w szczegól- cji, zwlaszcza operacji przetrzymania masy for- nosci zas od rodzaju stosowanych modeli odlew- mierskiej na plycie modelowej z dokladnoscia niczych, grubosci formy skorupowej, jakosci do 1 sek. co jest konieczne w celu. uzyskaniaoszczednosci , tworzyw oraz zapewnienia odle¬ wom jednakowych wlasciwosci.Istniejace urzadzenia uzalezniaja jakosc i ilosc wytwarzanych form skorupowych od kwalifika¬ cji obslugujacego je czlowieka, zwlaszcza zas od jego wyczucia czasu trwania operacji.W ostatnich czasach wprowadzone zostaly urzadzenia zmechanizowane, lecz przeznaczone do ustalonych warunków wytwarzania okreslo¬ nych stalymi wzajemnymi stosunkami czasów poszczególnych operacji, co wymaga uzywania zywic o jednakowych wlasnosciach termoutwar- dzania i pozwala na wyrób form skorupowych o 'okreslonym w waskim zakresie charakterze.Z wymienionych powodów, w celu zaspokoje¬ nia stale rosnacych zapotrzebowan na odlewy metoda skorupowa odlewnictwo zmuszone jest do budowania licznych i róznorodnych, specjal¬ nych typów maszyn dostosowanych do waskich okreslonych warunków wytwarzania. Brak odpo¬ wiedniej maszyny uniwersalnej, dajacej sie lat¬ wo dostosowac do róznych potrzeb i warunków pracy wstrzymuje rozwój formowania skorupo¬ wego.Brak ten usuwa maszyna wedlug wynalazku przypominajaca z wygladu zewnetrznego maszyne „Polygram V", lecz posiadajaca nastepujace roz¬ wiazania nowe.Plyty modelowe sa zawieszone obrotowo do¬ kola ich osi symetrii. Ponadto zbiornik na mase formierska, znajdujacy sie pod plyta modelowa, jest podnoszony do zaczepienia z plyta modelowa i obracany razem z nia o 180° dokola jej osi obrotu w celu zasypania masy formierskiej na plyte, a po okreslonym okresie czasu zbiornik wraca do pozycji wyjsciowej.Maszyna wedlug wynalazku wykonuje naste¬ pujace operacje: utwardzanie skorupy na mode¬ lu metalowym pod dzialaniem promieniowania elektrycznego lub plomienia gazowego, oddzie¬ lanie skorupy od plyty modelowej, oczyszczenie plyty strumieniem goracym sprezonego powie¬ trza, pokrycie plyty modelowej rozpylona emulsja, obrót plyty dokola jej osi symetrii, za¬ sypanie na plyte mieszanki formierskiej, usunie¬ cie nadmiaru mieszanki po scisle-okreslonym cza¬ sie oraz przesunieciaplyty modelowej na dal¬ sze stanowiska robocze.Na rysunku pokazano przykladowo i schema¬ tycznie maszyne wedlug wynalazku, przy czym fig. 1 przedstawia czesciowo w przekroju ogól¬ ny widok maszyny z przodu, fig. 2 — widok z góry w przekroju przez piec, fig. 3 — przekrój plyty modelowej, fig. 4 — przekrój przez os symetrii Tamy laczacej plyte modelowa 'z me¬ chanizmem wypychowym, fig. 5 — czesciowo w przekroju widok boczny krzywki mechanizmu wypychowego, fig. 6 i 7 przedstawiaja schema¬ tycznie mechanizm obrotu plyty bez zbiornika, fig. 8 i 9 — schemat dzialania oporowej zapad¬ ki zwalniajacej napiete wypychacze, fig. 10 i 11 — schemat mechanizmu zaczepu zbiornika do plyty modelowej, a fig. 12—16 —schemat me¬ chanizmu dzwigniowego do podnoszenia zbior¬ nika, zaczepiania go do plyty, obrotu i powrotne¬ go obrotu, odczepiania zbiornika od plyty i je¬ go opuszczania.Maszyna wedlug wynalazku do wytwarzania form skorupowych jest typu obrotowego z osia pionowa. Na ramie 1 ze stali profilowej stano¬ wiacej podstawe, zamocowany jest obrotowo w lozyskach 2, 3 wal 9 napedzany pneumatycz¬ nie poprzez centralne urzadzenie sterujace, we¬ dlug osobnego wynalazku, umieszczone w od¬ dzielnej szafie 7. Na górnym koncu walu 9 osadzona jest kilkuramienna rama pokazana przykladowo na fig. 2 w ksztalcie krzyzaka o czterech ramionach 4 na których osadzone sa obrotowo na czopach 5 plyty modelowe 8.Sposród kompletu pokazanych czterech plyt mo¬ delowych w tym przykladzie, trzy znajduja sie w piecu 17, a jedna poza piecem 17 na stano¬ wisku operacji mechanicznych. Obrót plyty mo¬ delowej 8 dokola jej wlasnej osi odbywa sie na powyzszym stanowisku za pomoca urzadzenia pneumatycznego sterowanego równiez przez centralne urzadzenie sterujace w szafie 7. Pod plyta modelowa 8 znajduje sie zbiornik 10 utwardzalnej masy formierskiej.Do odwróconej plyty modelowej 8 (modelem w dól) przyczepia sie samoczynnie podniesiony w tej chwili zbiornik 10, po czym przez obrót plyty 8 ze zbiornikiem 10 na czopach 5 naste¬ puje zasypanie mieszanki na plyte, a po prze¬ trzymaniu w tej pozycji w ciagu scisle okreslo¬ nego czasu, przewaznie paru sekund, nastepuje powrót plyty 8 ze zbiornikiem 10 do pozycji wyjsciowej, odlaczenie zbiornika i ponowne odwrócenie plyty 8 modelem do góry. Do stero¬ wania poszczególnych czynnosci maszyny sluzy odpowiedni mechanizm najlepiej pneumatyczny.Fig. 3 uwidacznia przekrój plyty modelowej i sposób mocowania znanych wypychaczy 26, przy czym wypychacze dlugie 27 stosuje sie do modeli wypuklych 28, a wypychacze krótkie 29 — do modeli wkleslych 30. Pod uzebrowana plyta modelowa 8 mocowane sa oporowe grzej¬ niki elektryczne 31, zasilane pradem elektrycz- 2nym doprowadzonym przewodami 32 przez wy¬ drazenie czopa 5.Plyta jest zamocowana na ramie 33 srubami 34. Glówki kolków wypychaczy 26, 27, 29 sa przyciskane do gniazd plyty sprezynami srubo¬ wymi 35, a w góre podnoszone sa plyta 36, po¬ ruszana ukladem dzwigni katowych 37 i dzwig¬ ni 38, sprzegnietych wspólnym drazkiem 39.Dzwignie 37 sa osadzone obrotowo na sworz¬ niach 40. Do wychylania dzwigien 37 sluzy be- leczka 41 przesuwana sworzniem 42, osadzonym w wydrazeniu osiowym lewego czopu 5 i popy¬ chanym krzywka 43 w czasie obrotu ramy 4 z walem glównym 9. Sworzen 42 przesuwa sie w wydrazeniu osiowym czopu 5 na wpustach 44, dzieki czemu skrzydelko 45 osadzone na sworz¬ niu 42 obraca rame 33 wraz z plyta modelo¬ wa 8 i mechanizmami wypychowymi. Obrót skrzydelka 45 dokonuje sie lapa 46 obracana o 180° (fig. 10) walkiem korbowym 47 osadzo¬ nym w lozyskach 48 i poruszanym dzwignia 49 napedzana mechanizmem pneumatycznym 50 (fig. 11). Lapa 46 na koncu walu korbowego 47 jest przesuwana na wpustach 51 sprezyna 52, przy czym uszko 53 przechodzi swobodnie przez zapadke 54, która sluzy jako opór, gdy napiete skrzydelko 45 po przejsciu przez krzywke 43 zaczyna wspólpracowac z lapa 46. Podczas ruchu obrotowego walka korbowego 47 uszko 53 zeslizgu¬ je sie z oporowej zapadki 54 i wyzwala napiete skrzydelko 45, które wysuwajac sie pozwala na zamkniecie sie wypychaczy 26, 27, 29 pod dzia¬ laniem sprezyn 35.Zbiornik 10 na mase formierska posiada zacze¬ py 55 (fig. 14), prowadzone w prowadnicach 56 i napiete wstepnie sila sprezyny 57 oraz zaha¬ czajace o wystepy 58 (fig. 8) ramy 33 (fig. 9).Zbiornik 10 prowadzony jest w prowadnicach pionowych 59 (fig. 18) za pomoca dwóch czo¬ pów 60 zakonczonych lozyskami tocznymi dla zmniejszenia oporu. Zbiornik 10 podnoszony jest za ramie krzywki 61 polaczonej z boku osi zbiornika 10, co powoduje moment obrotowy.Z chwila zahaczenia zbiornika 10 o wystepy 58 ramy 33 (fig. 18) czopy 60 wychodza z prowad¬ nic 69 a zbiornik wraz z zaczepiona do niego plyta 8 natychmiast obraca sie na skutek mo¬ mentu obrotowego powstalego z sily podnosza¬ cej, zaczepionej na ramieniu 61.Pod krzywka 61 znajduje sie linka stalowa 62, która odwija sie przy obrocie zbiornika pozwala¬ jac dzwigni 63 podnosic sie do góry.Uklad dzwigni 63, 64, 65 jest podnoszony me¬ chanizmem pneumatycznym 66, przy czym sinu- soisalna zmiana momentu przy obrocie zbiornika 10 równowazy sie przeciwwaga 67, która równo¬ czesnie magazynuje energie hamowania powrot¬ nego ruchu opadania zbiornika. Wychylenie ukladu dzwigni 64, 65 sprzegniete jest z wychy¬ leniem dzwigni równowazacej 67 za pomoca przekladni linkowej 68.Przy odwracaniu zbiornika uklad dzwigniowy 63, 64, 65 hamuje spadek zbiornika. Z chwila zas dojscia zbiornika do pozycji pionowej dzwig¬ nia 63 idac dalej w dól zahacza pazurem 69 ra¬ mie krzywki 61, obracajac ja na osi 70 a zara¬ zem ramionami dzwigni 71 rozchyla zaczepy 55 powodujac odlaczenie zbiornika 10 od plyty mo¬ delowej i opuszczenie sie jej pod dzialaniem wlasnego ciezaru na ramie dzwigni przeciwwagi 72 amortyzujacej spadek zbiornika i gromadza¬ cej energie spadku.Uklad dzwigiem 63, 64, 65, 67 i 72 pozwala na podnoszenie zbiornika 10 do zaczepiania go z plyta modelowa 8, obrót zbiornika 10 wraz z plyta modelowa 8, powrotny obrót, odczepie¬ nie zbiornika 10 od plyty 8 oraz opuszczenie zbiornika w dól, przy czym odzyskuje sie ener¬ gie amortyzacji ruchu powrotnego.Wskutek wywazenia ukladu i moznosci odzys¬ kiwania energii, hamowanie ruchów i zapotrze¬ bowanie mocy mechanizmów pneumatycznych jest nie duze i w przypadkach uzasadnionych naped mechaniczny zastapiony moze byc calko¬ wicie napedem recznym, co czyni maszyne uni¬ wersalna.Wynalazek nie ogranicza sie do opisanej przy¬ kladowo maszyny, lecz obejmuje równiez wszel¬ kie odmiany maszyny do wytwarzania form .sko¬ rupowych, nie przekraczajace zakresu wyna¬ lazku.Na jednym stanowisku roboczym moga fryc zawieszone pionowo wzgledem siebie plyta mo¬ delowa, mechanizm do wypychania skorup i zbiornik masy formierskiej.Liczba stanowisk roboczych i ich uklad zalezy od wymogów technologicznych, a rozrzad pneu¬ matyczny moze byc zastapiony np. podobnym rozrzadem elektrycznym.Dzieki opisanym mechanizmom lub ich równo¬ waznikom o dzialaniu podobnym, maszyna we¬ dlug wynalazku posiada dzialanie samoczynne i moze byc przystosowana do wyrobu wszelkie¬ go rodzaju form skorupowych, przy czym dzieki mozliwosci regulacji podczas pracy maszyny, pozwala na doregulowywanie jej dzialania do po¬ szczególnych stosowanych surowców, umozliwia¬ jac zawsze otrzymanie optymalnych rezultatów. — 3 — PL