Wynalazek dotyczy procesów oddzie¬ lania weglowodorów od gazów destylacyj¬ nych, odzyskiwania lotnych skladników, zawartych w powietrzu lub innych gazach, i, w ogólnosci, pochlaniania wszystkich gazów dzieki uzyciu wegli o wysokiej zdolnosci chlonnej, stalych lub innych srodków chlonnych, majacych podobne wla¬ sciwosci.Urzadzenia, w których urzeczywistnia¬ no dotychczas te procesy, stosuja przyrzady cylindryczne lub tez innego ksztaltu, za¬ wierajace srodek chlonny, przez który przepuszcza sie pochlaniane gazy.Produkty pochlaniane usuwa sie za posrednictwem pary przegrzanej lub nie przegrzanej, stykajacej sie bezposrednio ze srodkiem chlonnym, który mozna suszyc zapomoca bezposredniego doprowadzania pradu powietrznego lub gazowego uprzed¬ nio ogrzanego. W celu ochladzania srodka chlonnego przepuszcza sie prad powietrza lub zimnych gazów.Wynalazek zamierza osiagnac moznosc calkowitego lub czesciowego zastapienia wskazanych w poprzednim ustepie sposo¬ bów ogrzewaniem i posredniem ochladza¬ niem masy chlonnej i to za posrednictwem pary przegrzanej lub nie przegrzanej, po¬ wietrza lub gazów cieplych albo zimnych, wody lub jakiegokolwiek innego plynu, mieszanin chlodzacych lub jakiegokolwiek innego materjalu.Wynalazek pozwala na regulowanietemperatury masy chlonnej podczas okre¬ sów wchlaniania- To pozwala podniesc jej pojemnosc wchlaniania i ma wielkie zna¬ czenie przy odzyskiwaniu pewnych bardzo lotnych produktów lub produktów, pochla¬ nianiu których towarzyszy znaczne zwal¬ nianie ciepla.Fig, 1, 3 i 5 sa przekrojami pionowemi przyrzadów do urzeczywistnienia niniej¬ szego wynalazku, a fig. 2, 4 i 6 przedstawiaja przekroje po¬ ziome tych trzech przyrzadów.Przyrzad otoczony jest oslona zewnetrz¬ na i zawiera szereg rur, przymocowanych do dwóch scian sitowych. Srodek chlonny umieszczony) jest wewnatrz tych rur i pod¬ trzymywany, np. zapomoca zatyczeK po¬ rowatych, które mieszcza sie w dolnej czesci rur, zezwalaja na przejscie gazów i moga byc usuniete przy opróznianiu rur.Podczas okresów pochlaniania gazy i tym podobne produkty wchodza do przy¬ rzadu w A (fig. 1 i 2) i wychodza w B lub odwrotnie, przyczem w razie potrzeby rury moga byc ochladzane za posrednictwem krazenia wody, powietrza, gazu i tym po¬ dobnych srodków chlodzacych, wchodza¬ cych w C i wychodzacych w D lub od¬ wrotnie, ; Skoro srodek chlonny zostal do odpo¬ wiedniego stopnia nasycony, zamyka sie zawory wpustowe i wypustowe, wstrzy¬ muje sie ochladzanie rur, wzglednie usu¬ wa sie srodek chlodzacy przez kurek F.Produkty pochloniete usuwa sie na¬ stepnie zapomoca ogrzewania zewnetrzne- ko rur, za posrednictwem pary przegrza¬ nej lub nie przegrzanej, np. pary wyloto¬ wej, lub cieplemi, spalinowemi lub inne- mi gazami, wchodzacemi np, w G i wycho- dzacemi w H, zapomoca bezposredniego wprowadzania do rur pary przegrzanej lub nie przegrzanej przez zawór J, wreszcie zapomoca jakiegokolwiek polaczenial po¬ wyzszych sposobów.W celu wysuszenia lub ochlodzenia srodka chlonnego przed puszczeniem przyrzadu w ruch stosuje sie znane spo¬ soby, np. przedmuchiwanie powietrza lub gazów cieplych albo zimnych przez ma- terje absorbujaca, ogrzewanie lub chlo¬ dzenie zewnetrzne rur, zawierajacych ma- terje pochlaniajaca, lub bezposrednie i po¬ srednie ogrzewanie i chlodzenie.Przyrzady moga równiez byc urzadzo¬ ne w ten sposób, zeby srodek chlonny znajdowal sie na stronie zewnetrznej rur, zeby rury byly zaopatrzone w podwójna oslone, pozwalajaca na chlodzenie lub o- grzewanie sciany zewnetrznej, lub w kaz¬ dy inny sposób, stosujacy posrednie chlo¬ dzenie i ogrzewanie.Przyrzady moga byc urzadzone piono¬ wo lub poziomo lub w jakikolwiek inny sposób, moga zawierac urzadzenia, zezwa¬ lajace na swobodna rozciagliwosc i zwe¬ zanie rozmaitych czesci.W pewnych wypadkach jest rzecza po¬ zadana, w celu usuwania produktów po¬ chlonietych, tworzenie prózni zupelnej lub czesciowej wewnatrz przyrzadów, z lub bez ogrzewania równoczesnego srodka chlonnego.Frakcjonowanie produktów zaabsorbo¬ wanych jest czasem konieczne. Moznai je wykonywac w znany sposób, lecz czesto jest wiecej celowe uskutecznianie frak¬ cjonowania w sa&nej chwili pochlaniania.Jednym z przedmiotów niniejszego wynalazku jest urzeczywistnienie tego roz¬ dzielania zapomoca krazenia gajzów przez kilka przyrzadów pochlaniajacych, umie¬ szczonych w szeregu.Naprzyklad, odbenzolowanie gazu swietlnego moze byc uskutecznione zapo¬ moca przepuszczenia gazu przez dwa lub trzy przyrzady w szeregu, zawierajace we¬ giel o wysokiej zdolnosci chlonnej. Weglo¬ wodory o ciezarach molekularnych wyz¬ szych usuna powoli weglowodory o lzej¬ szych ciezarach i frakcjonowanie bedzie sie odbywalo samoczynnie.Zdarza sie jednakze, ze przyrzady po¬ chlaniajace nie dziala w sposób zada- walniajacy wskutek nagromadzenia sie w srodku chlonnym drobnych ilosci ciezkich weglowodorów lub innych cial, których usuniecie jest bardzo utrudnione.Wynalazek niniejszy usuwa te prze¬ szkode zapomoca wlaczenia w proces ko¬ lowy przed wlasciwemi przyrzadami do pochlaniania jednego lub kilku oddziela¬ czy, zawierajacych wegiel z drzewa? zwy¬ klego, wegle lub jakiekolwiek ciala chlon¬ ne, któreby zatrzymywaly niepozadane skladniki i zanieczyszczenia..Przyrzad, przedstawiony na fig. 3 i 4, zawiera wezownice jakiegokolwiek ksztal¬ tu, zanurzona w masie chlonnej, przez któ¬ ra przepuszcza sie pare przegrzana lub nie przegrzana o cisnieniu odpowiedniem, prad wody lub innego plynu; mozna rów¬ niez wpuszczac pare bezposrednio do srodka chlonnego, zewnatrz wezownicy.Zostalo rzeczywiscie stwierdzone, ze doprowadzanie pary wewnatrz masy chlon¬ nej bylo bardzo czesto, jesli nie konieczne, to przynajmniej nadzwyczajnie korzystne do szybkiego usuniecia produktów pochlo¬ nietych. Pochodzi to stad, ze zdolnosc chlonna, chociaz zmniejsza sie w miare wzrostu temperatury, moze byc jeszcze bardzo znaczna przy temperaturach, któ¬ re praktycznie mozna osiagnac.Stwierdzono, naprzyklad, ze pochlania¬ nie jest jeszcze dosyc wysokie przy 250°, Mozna odswiezac (regenerowac) masy chlonne zapomoca prózni zupelnej lub cze¬ sciowej, wywolywanej wewnatrz przyrza¬ dów pochlaniajacych z lub bez ogrzewania równoczesnego, lecz osiaga sie ten sam sku¬ tek, w ogólnosci, prosciej, jesli sie pare przepuszcza bezposrednio przez mase chlonna.Jest w kazdym razie nadzwyczaj waz- nem nie zwilzac masy chlonnej, aby nie zmniejszyc jej pojemnosci chlonnej, i uni¬ kac, aby para nie skraplala sie w przy¬ rzadach, gdyz to prowadzi da nieekono¬ micznego uzytkowania! pary wskutek nieu- zywania ciepla utajonego. Z punktu wi¬ dzenia nalezytego zuzytkowania paliwa nalezy utrzymywac calosc przyrzadu i je¬ go zawartosc w temperaturze, uniemozli¬ wiajacej skraplanie sie pary.Ogrzewania posredhiego mozna doko¬ nywac w pewnych wypadkach za posred¬ nictwem gazu spalinowego lub innych ga¬ zów, otrzymywanych w tani sposób przy zastosowaniu przyrzadów rufowych, po¬ dobnych do przedstawionego na fig. 1 i 2.Jesli bedzie sie rozporzadzalo para bezposrednia lufo odlotowa, co bardzo cze¬ sto ma miejsce, bedzie prosciej uzyWac przyrzadu, przedstawionego na fig. 3 i 4.W rzeczywistosci, wskutek bardzo wielkiej pojemnosci kalorycziiej pary na jednostke objetosci, urzadzenie do ogrze¬ wania posredniego para nie wymaga du¬ zych rozmiarów i zawiera wskutek tego tylko mala czesc objetosci uzytecznej przyrzadu. Rozmiary przyrzadów sa wiec mniejsze przy pojemnosci równej niz, na- orzyklad, ^przy snopie rur, i ciezar meta¬ lu, który sie ogrzewa, jest znacznie nizszy.Z drugiej strony trudnosci, pochodzace z rozciagliwosci i zwezania, sa zupelnie u- suniete.Poza tern wezownice mozna bardzo latwo wycofac i zastapic inna i tO przy malym wydatku.W kazdym razie doswiadczenia wyka¬ zaly, ze przy uzyciu wegli czynnych (akty¬ wowanych), jako srodków chlonnych, pra¬ cuje sie w dobrych warunkach, jesli przyj¬ muje sie okolo* dziesiec metrów kwadra¬ towych powierzchni ogrzewalnej na metr szescienny wegla.Trzeba równiez pamietac, ze odstep zwojów wezownicy winien byc dosc ma¬ ly, gdyz stale ciala chlonne sa w ogólno¬ sci zlemi przewodnikami.Jak juz wskazano, wezownica sluzyc _ 3 —moze równiez do ochladzania masy chlon¬ nej.Pewne korzysci takiego ochladzania zostaly przedstawione wyzej. Pozostaje jeszcze stwierdzenie korzysci z punktu wi¬ dzenia powiekszenia wydajnosci pochlania¬ nia, t. j. stosunku ilosci produktów odzy¬ skanych do ciezaru srodka chlonnego, je¬ zeli rozchodzi sie o srodki rozpuszczajace gaz i inne substancje, których pochlanianie zmniejsza sie znacznie w miare wzrostu temperatury.Zapomoca ochladzania masy chlonnej, np. pradem wody zimnej w rurach przy¬ rzadu ^fig^ 1 i 2) lub w wezownicy przy¬ rzadu (fig. 3 i 4) otrzymuje sie szybko dobre warunki pochlaniania i czeste po¬ wtarzanie operacji moze byc o wiele szyb¬ sze, anizeli w przyrzadach bez ochladzania albo u takich, w których ochladzanie usku¬ tecznia sie wylacznie przedmuchiwaniem powietrza zimnego, podczas czego przyrzad nie moze byc w ruchu.Przyrzad (fig. 3 i 4) sklada sie z oslo¬ ny, zawierajacej srodek chlonny, spoczy¬ wajacy na podkladzie dziurkowatym lub porowatym, przyczem gazy pochlaniane przechodza np. zgóry nadól.Skoro sie osiagnelo pozadany stopien nasycenia masy chlonnej, oddziela sie przyrzad za posrednictwem zaworów od gazów pochlanianych. Jesli podczas okre¬ su pochlaniania stosowane bylo krazenie wody w wezownicy, wstrzymuje sie je zapomoca zamkniecia kurka D\ Wezow- nice opróznia sie przez kurek upustowy £"' i zamkniecie kurka B\ Kurek C't który laczy wezownice ze samoczynnym przyrzadem oczyszczaja¬ cym, otwiera sie i dopuszcza sie pare spre¬ zona przegrzana lub nie przegrzana, otwie¬ rajac zawór A\ Para skrapla sie w wezownicy i ogrze¬ wa caly przyrzad wraz z jego zawartoscia do temperatury pozadanej ponad lOO^.Jezeli oczyszczenie nie bylo jeszcze cal¬ kowite, dopuszcza sie do przyrzadu pare bezposrednia przez zawór F\ Jesli temperatura pary bezposredniej przekracza temperature pary uzywanej w wezownicy, nalezy zamknac kurek A4 w chwili, gdy dopuszcza sie pare bezposred¬ nia. W przeciwnym wypadku mozna ku¬ rek A' zostawic otwarty az do konca ope¬ racji.Gdy materja chlonna zostala wystar¬ czajaco oczyszczona, wstrzymuje sie pare i przy zamknietych zaworach A4 i C4 stosuje sie krazenie wody w wezownicy, np. zdo- lu wgóre, otwierajac zaiwory D4 i B4.Stosownie do rodzaju produktów po¬ chlonietych wlacza sie przyrzad bezpo¬ srednio w obieg lub tez dopiero po uply¬ wie pewnego czasu.W pewnych wypadkach, jesli np. ma sie do czynienia z gaizami bardzo obciazo- nemi rozczynnikiem, moze byc korzystne podtrzymywac krazenie wody podczas o- kresów pochlaniania wskutek znacznego zwolnienia ciepla przy pochlanianiu.W innych wypadkach, jak np. przy odbenzolowaniu gazu, destylowanego za¬ pomoca wegli aktywnych, nie jest ko¬ niecznem utrzymywanie krazenia wody, gdyz filtr cieply nie bedzie tutaj szkodliwy.Na fig. 3 i 4 wezownica sklada sie z równoleglych przewodów, lecz moze ona byc uksztaltowana równiez w kazdy inny sposób.Zaznacza sie, ze, w celu zmniejszenia ilosci zuzywanego ciepla, np. pod forma pary, do usuniecia produktów pochlonie¬ tych, wazna jest rzecza zmniejszyc ciezar przyrzadów na dana objetosc, gdyz ogrze¬ wanie przyrzadu jest znacznym czynni¬ kiem zuzycia pary. Nalezy wiec stosowac wielkosc przyrzadów taka, aby miec naj¬ mniejsza powierzchnie odpowiadajaca po¬ trzebnej objetosci, przyczem budowa win¬ na byc mozliwie lekka.Praca den i pokryw moze byc dosyc znaczna, gdy stosuje sie gazy pod cisnie- — 4 —niem lub tez podczas okresów ogrzewa¬ nia, gdy cisnienie wynosi od 0,4 do 0,5 kg/cm2, lub jest nawet wyzsze.Wobec tego, w przyrzadach, przekra¬ czajacych pewna srednice do wzmocnienia den i pokryw stosuje sie zelazne zlacza, co znacznie powieksza ciezar metalu, któ¬ ry musi byc ogrzewany.Fig. 5 i 6 przedstawiaja urzadzenie, po¬ zwalajace na znacznie lzejsza budowe.Polega ono na uzyciu rury do — lub odprowadzajacej gazy pochlaniane, przez co tworzy sie zlacze pomiedzy obydwoma dnami przyrzadu.Ten sposób budowy ma ponadto te ko¬ rzysc, ze pozwala na podzial bardzo rów¬ nomierny gazów i pary w przyrzadzie.Przyrzad sklada sie z kadzi cylindrycz¬ nej, zawierajacej materjal chlonny i zao¬ patrzonej np. w wezównice, jaka jest przedstawiona na fig. 3 i 4.Gazy, majace byc pochlaniane, przy¬ chodza przez przewód A" i rure srodko¬ wa B" do komórki rozdzielczej C".B" i C" tworza zlacze pomiedzy dnem i pokrywa.' Gazy wychodza w dolnej czesci w srod¬ ku przyrzadu przez kolektor D'\ polaczo¬ ny z przewodem E'\ Aby przyrzad wyprowadzic z obiegu, zamyka sie zawory F" i G". Ostatni przed¬ stawiony jest na rysunkach w górnej cze¬ sci rury B" i moze byc uruchomiony jakim¬ kolwiek przyrzadem.Zawór moze tez byc urzadzony na przewodzie A", w którym to wypadku poleca sie urzadzic zawór upustowy, aby móc wypuscic wode z pary skroplonej, która moze powstac w rurze B".Podczas okresów ogrzewania w celu usuwania substancyj pochlonietych otwie¬ ra sie zawór /", przyczem produkty skro¬ plone oraz pary wychodza rura H'\ pola¬ czona z skraplaczem jakiegokolwiek ro¬ dzaju.Skraplacz moze byc umieszczony poni¬ zej przyrzadu lub na jakkiikolwiek innym poziomie pod warunkiem, ze cisnienie we¬ wnatrz przyrzadu wystarcza, aby spowo¬ dowac zwrotny odplyw par i produktów skroplonych na drodze do otworu skra¬ placza.Zamiast przez wlot w A" i wylot w E" gazy moga krazyc w przyrzfpdzie w kie¬ runku odwrotnym.Ten sposób budowy znajduje duze za¬ stosowanie u przyrzadów, przeznaczonych do ustawienia w kanalach gazowych.W tym wypadku rury wlotowe i wylo¬ towe gazów moga byc polaczone z górna czescia przyrzadu i komórka rozdzielcza moze sie znajdowac w dolnej czesci rury srodkowej B*\ Mozna w tym wypadku, np. rure do oprózniania par i produktów skroplonych umiescic wewnatrz rury B".Jesli wskutek wyciagu zapomoca pary produktów pochlonietych lub wskutek in¬ nej przyczyny stopien wilgoci materjalu chlonnego jest za wysoki, nalezy podtrzy¬ mywac lub wznawiac posrednie ogrzewa¬ nie przyrzadu, aby usunac wode w postaci skroplonej pary.W celu przyspieszenia wysuszania na¬ lezy doprowadzac do przyrzadu prad ga¬ zowy równoczesnie z ogrzewaniem po- sredniem.Jesli produkty, przeznaczone do po¬ chlaniania, sa na cieplo trudno wchlania¬ ne, przepuszcza sie przez przyrzad w celu dokonczenia suszenia przy nizszej tempe¬ raturze prad powietrza lub jakiego innego gazu, nie obciazonego produktami pochlo- nionemi. Lecz jesli pochlanianie przy temperaturze wystarczajacej do wysusza¬ nia jest dobre, co czesto ma miejsce, przy zastosowaniu masy wchlaniajacej bezpo¬ srednio po wyciagu zapomoca pary, prost¬ sza rzecza bedzie uzywac samych gazów, majacych byc pochlonietemi, w celu przy¬ spieszenia wysuszania masy.Jesli sie wezmie, np. wypadek odben- — 5 —zelowania gazu swietlnego zapomoca przy¬ rzadów, zaopatrzonych w urzadzenie o- grzewania posredniego para (fig 5 i 6) i napelnionych weglem aktywowanym, nic nie stoi na przeszkodzie, aby ponownie spowodowac gaz do przejscia przez przy¬ rzady bezposrednio po usunieciu benzolu zapomoca $ary, i aby go równoczesnie rozgrzewac przez pewien czas pozostawia¬ niem pary w wezownicy lub wypieraniem Jej i ponownem sprowadzaniem w taki spo¬ sób, aby podtrzymywac temperature po¬ trzebna do wysuszenia masy wchlaniaja¬ cej, bez zapobiegania jednakze wchlania¬ niu produktu, który ma byc oddzielony.W wypadku, w którym bedzie ko¬ rzystne, przyrzad szybko ochlodzic, mozna przyspieszyc ochlodzenie krazeniem wody Wewnatrz wezownicy. PL