Wynalazek niniejszy dotyczy wirówki, w szczególnosci stosowanej do suszenia bielizny po wypraniu.Maszyny tego rodzaju skladaja sie zwalu pionowego, z kosza, osadzonego na tym wa¬ le na jednym z jego konców, przyczem sro¬ dek ciezkosci zbiornika wypada scisle na osi Walu, oraz z czesci, sluzacych do nadlania obrotu walowi. W celu zapobiezenia de¬ strukcyjnej i niebezpiecznej wibracji ma¬ szyny, gdy jest ona w ruchu, w szczególno¬ sci przy wielkich szybkosciach, pozadana jest rzecza, aby czesci wprawiajace w ruch, byly mozliwie w równowadze dynamicznej.Gdy bowiem niemal tej równowagi, obrót czesci powoduje w nich szkodliwi drganie, wywoluje niebezpieczne boczne uderzenie na lozyska walu i robi koniecznem powiek¬ szenie sily do najpedu tych czesicii, przyczem ujemne te cechy wzrastaja1 W miare powiek¬ szania sie szybkosci obrotu oraz W zalezno¬ sci od stopnia odchylenia sie tych czysci od równowagi dynamicznej.Warunki te zajohodza w szczególnosci w wirówkach uzywanych do odciagania cie¬ czy z materjalów stalych naprzyklaidi przy suszeniu bielizny, która wlozona do zbior¬ nika nie rozklada sie samoczynnie w nale¬ zyty sposób ani nie rozmieszczal równomier¬ nie sWego ciezaru. Praktycznie nie jest rze¬ cza mozliwa lub przynajmniej jest rzecza niewygodna umieszczanie takich materjalów w koszu w ten sposób, by zapewnic równo¬ wage dynamiczna ladunku. Przeto, gdy ma miejisce tylko nieznaczny blad w równowa¬ dze, a kosz jest obracany z szybkoscia, daj¬ my na to 1600 obrotów na minute, drganie wywolywane przez to jest tak wielkie, zepowoduje szkodliwe podskoki maszyny na podlodze, na której stoi, i co zatem idzie, jest nadzwyczaj niebezpieczna w pracy.Liczne usilowania byly robione dla usu¬ niecia tych wad, lecz o ile wiadomo, nie by¬ ly one zadawalniajace, by umozliwic mogly szersze stosowanie wirówek do odwadnia¬ nia bielizny, lub im podobnych maszyn, przeznaczonych do oddzielania cieczy od materjalów: stalych, a posiadajacych ko¬ sze obracane ze znaczna szybkoscia, W celu usuniecia drgan w wirówce o wielkiej szybkosci, powodowanych niezrów- mowazeniem jej, nalezy fiozwkyzac.' 1) zada-, nie o podstawie i 2) zadanie o przenoszeniu momentu skretu. Podstawa ciala kolyszace¬ go sie musi pozwalac na kolysanie sie ciala w sposób zrównoWaizony w stosunku do plaszczyzny obrotu i na swobodny, ruch w kazdym kierunku, by cialo moglo sie obra¬ cac okolo kazdej osi potrzebnej dla równo¬ wagi. Przenoszenie momentu skretu musibyc takie, by nie przeszkadzalo swobodnemuko¬ lysaniu sie albo dowolnemu ruchowi masy, v wzgledem jej podstawy.Pozadany wynik osiaga sie w przykla¬ dzie niniejszym, dzieki nowej kombinacji i rozmieszczeniu czesci, przyczem mogacemu sie obracac koszowi pozwalal sie na swo¬ bodny we Wszystkich kierunkach ruch war hadlowy Wzgladem jegp podstawy oraz wzgledem plaszczyzny obrotu; podstawa jest tak zbudowana dla ruchu wahadlowego, ze pozwala na swobodne wirowanie okolo osi masy kosza, a srodki do przenoszenia! mo¬ mentu skretu na kosz sa takie, Ze nie prze¬ szkadzaj a swobodnemu wirowaniu albo ru¬ chom wahadlowym kosza. Z doswiajdbzen przekonano sie, ze skoro brakuje jednego z czynników powyzszych, to praktycznych wyników równego biegu nie mozna otrzy¬ mac.Wynalazek przedstawiono w formie przykladu na zalaczonych rysunkach, gdzie fig. 1 przedstawia pionowy przekrój wi¬ rówki w szczególnosci przeznaczonej do u- zytku odwodniania bielizny, fig. 2 jest podobnym przekrojem po u- sunieciu powloki,, przyczem silnik przedsta¬ wiony jest w calosci, a kosz w stanie po¬ chylenia na jeden bok i w stanie spoczynku, fig. 3 jest widokiem wykresowym, przed¬ stawiajacym pelnemi linjami polozenie ko¬ sza, walu i silnika w czasie ruchu ze srod¬ kiem bezwladnosci kosza wypadajacym poza jego srodkiem geometrycznym i przed¬ stawiajacym linjami kropkowanemi os ob¬ rotu i plaszczyzne pozioma srodka bez¬ wladnosci. fig. 4 jest wykresowym pianiem kosza i jego srodkiem geometrycznym podczas dzialania, fig. 5 jest widokiem perspektywicznym pierscienia do umocowania silnika, fig. 6 jest wykresowym widokiem w planie czesci ramy do umocowania silnika wraz z pierscieniem lacznym pomiedzy sil¬ nikiem i usunieta rama i fig. 7 jest to przekrój po linji 7—7 fig. 1.Na rysunkach: 1 jest pionowym trzonem czyli piedestalem otwartym zwierzchu i majacym swoja dolna czesc rozszerzona, by utworzyc wydrazona piodstaWe 2 dla u- stawSenia na podlodze lub na innym funda¬ mencie. Powloka niepodziiurkowanai 3 ksztaltu Walcowatego umocowana jest na wierzchu piedestalu 1, spólsrodkowlo z nim i posiada w srodku ze spodu otwór, obej¬ mujacy górny koniec piedestalu. Spód po¬ wloki jest pierscieniowo zagiety naokolo swego otworu, by utworzyc wglebienie 4, podjadajace Wylot 5 z jednej strony do wy¬ puszczania z niego cieczy. Powloka jest za¬ opatrzona! w obszerny górny clwóir z pokry¬ wa do zamykania 7. Podstawa i powloka najlepiej, lecz nie koniecznie, wykonywane sa z blachy metalowej.Silnik 10 jest zawieszony wewnatrz pod¬ stawowego piedestalu dla umozliwienia wszelkiego rodzaju ruchu wahadlowego wzgledem niego, jak to jest ponizej opisa- — 2 —ne, przyczem os jego wirnika normalnie zajmuje polozenie pionowe. Rama silnika 11 db której przymocowana jest'czesc nie¬ ruchoma silnika 12, jest w wypadku niniej¬ szym ksztaltu walcowatego, o górnej czesci otwartej; do ramy tej wstawienie jest zwy¬ kle lozysko, dolna zas czesc ramy jest za¬ opatrzona w ustawiona pionowo tulejke lo¬ zyskowa 13, wystajaca ponad górny koniec* ramy i posiada odpowiednie lozysko kulko¬ we 14 u spodu. Walek pionowy albo wrze¬ ciono' 15 obraca sie w swoim dolnym koncu w tulejce lozyskowej 13 i spoczywa na lo¬ zysku 14 tak, ze moze swobodnie sie obra¬ cac w lozysku ramy lecz jest zabezpieczo¬ ny od bocznych wzgledem niej ruchów.Walek wychodzi ku górze od silnika po¬ przez piedestal 1 i wchodzi do powloki 3.Wirnik 16 silnika jest umieszczony dla obrotu swobodnego okolo tulejki 13 we¬ wnatrz czesci nieruchomej silnika 12 i po¬ siada w górnej swej czesci jarzmo czyli o- krocze 17, wystajace ponad górny konrec tulejki lozyskowej 13 i polaczone z walkiem 15, przez co walek i wirnik zmuszone sa do wspólnego obrotu.Wazna jest rzecza umocowanie silnika 10 dla umozliwienia wszechstronnego ru- ¦ohu wahadlowego z osia, polozona w pla¬ szczyznie poziomej i przecinajaca cs picno- wa silnika, czyli os walka 15, dokladnie na polowie pomiedzy koncami silnika, al¬ bo dokladnie w srodku ciezkosci sil¬ nika; Prosty i bardzo skuteczny spo¬ sób takiego umocowania polega na urza¬ dzeniu podstawy 2 piedestalu w pewnej odleglosci od jego konca z pierscieniowym wewnetrznym kolnierzem 19 o sztywnej konstrukcji, którego otwór srodkowy 20 jest wiekszy od srednicy ramy 11 i silnika 10, i który ma na bokach przeciwleglych, czyli w punktach srednicowo polozonych, pare wystajacych na wewnatrz ostróg 21, po jednej z kazdego boku osi. kolnierza, przyicizem przestrzen pomiedzy ostrogami jest dostateczna dla swobodnego umocowa¬ nia silnika wewnatrz ramy. Rama silnika ma srodkowo na obwodzie i w punktach srednicowo przeciwleglych pare wystaja¬ cych w kierunku promienia strzemion 22, urzadzonych tak,, ze moga wraz z silnikiem swobodnie sie poruszac, a rozmiieszczcnych w linji pod prostym katem do linji strze¬ mion kolnierza. Pierscien 23 swobodnie o- bejmuje silnik po jego obwodzie i ma nao¬ kolo rozstawione w równych odleglosciach petle ksztaltu zasadniczo prostokatnego w przekroju podluznym; kazda z tych petli jest zastosowana do objecia jednego ze strzemion 21 i 22 wraz z kawalkami gumy 24 lub innego odpowiedniego materjalu, po- lozonemi nad i pod strzemionami. Rzecza jest wazna, zeby poduszeczki 24 podtrzy¬ mywaly silnik, dzialajac jako srodki cen¬ tralizujace, które staraja sie utrzymac sil¬ nik z jego walkiem w pozycji pionowej.Zdolnosc poddawania sie we wis&elkil:!h kie¬ runkach podstawy silnika pozwala) zreszta silnikcwii samoczynnie zastosowac sie do sil, powstajacych przy obrocie, wskutek te¬ go, ze punkt ciezkosci ladunku jest prze- sulniety wzgledem osi walka i skoro tylko walek jest uwolniony od tych sil, wralca on do normalnej pozycji pionowej. Wylapznik pradu 25 do silnika umieszczony jest na po- wlolce 3 w miejscu dostepnem dla robotni¬ ka, a druty idape od wylacznika umieszczo¬ ne sa w rurze 26.Kosz 27 dla bielizny lub innego materja- lu, który ma byc poddawaJny dzialaniu, u- mieszczony jest srodkiem swego spodu na górnym koncu walka 15, by obracac sie wraz z nim, lecz z ograniczonym ruchem wahadlowymi w plaszczyznach równoleglych do walka. W tym celu przewidziane jest odpowiednie gietkie polaczenie 28 pomie¬ dzy walkiem i zbiornikiem. Proste i dobre w skutkach polaczenie tego rodzaiju polega na sztywnem umocowaniu ramion 28a walu do obrzeza tarczy 286 ze skóry, grubego plótna, gumy lub innego odpowiednio pod¬ dajacego sie materjalu i na sztywnem przy- — 3 -mocowaniu obrzeza tarczy do spodu zbior¬ nika w punktach, polozonych pomiedzy punktami przymocowania ramion 28ct, jak to wskazuje fig. 7.Kosz 27 ma ksztalt bebna z szerokim otworem u góry i masywna czescia na spo¬ dzie 29, wystajaca ku górze w srodku ko¬ sza, a to w celu zesrodkowainia wiekszej czesci wagi wpoblizu jego srodka. Waga tarowa, czyli waga samego kosza powinna byc znacznie wieksza od wagi bielizny lub innego materjalu,, umieszczonego w koszu, w przyblizeniu stosunek ten winien byc jak 4:1 lub 5:1, aby w czasie obrotu srodek ciezkosci calej masy nie mógl lezec znacznie dalej od geometrycznego srodka kosza. Ta zaleta obniza moment skretu przy puszcza¬ niu w ruch silnika, co jest rzecza wazna, gdyz sprawia, ze silnik moze byc niniejszy.Masywna czesc spodu 29 maj posrodku wyciecie 30, w które wchodzi górny koniec walka 15 i jego gietkie polaczenie 28, przy- czem to ostatnie jest zlaczone ze spodem wyciecia i umieszczone tak, ze srodek ciez¬ kosci kosza jest nizej tego polaczenia, dzie¬ ki czemu kosz staje normalnie w polozeniu poziomem. Kosz stoi nad wzglebieniem 4, a jego boki i brzeg spodu sa zaopatrzone w dziurki, by poziwolic cieczy odplywac skutkiem sily odsrodkowej do powloki 3, gdzie zbiera sie we wlgl^bienili 4 i stamtad wylewa sie przez wypust 5.Przy uzyciu aparatu tego rodzaju, jest rzecza nader trudna, jezeli nie niemozliwa, rozmiesizczeniie bielizny lub innego materja- lu równomiernie Wewnatrz zbiornika tak, zeby srodek masy kosza wraiz z jego la¬ dunkiem pozostal na jednej linji z osia geo¬ metryczna obracajacych sie czesci. Rozmie¬ szczenie bielizny lub innego materjalu w koszu latwo moze byc takie, ze kosz mógl¬ by byc bardlzo zle zrównowazony, albo w wypaaKu ostatecznym ladunek móglby w calosci byc uniiesizczony na jednym boku, jak to jest wskazane nai fig. 2. Gdy zajdzie taka okolicznosc, jest rzecza bezwzglednie konieczna, w celu zapobiezenia drganiu de¬ strukcyjnemu i podskakiwaniu maszyny, nawet gdy obraca sie ona wzglednie z nie¬ wielka szybkoscia, by kasz mial moznosc nastawiania sie samoczynnie wzgledem zró¬ dla napedul dla osiagniecia równowagi dy- naJmicznej. Wskazuje to fig. 3, gdzie 10, 15 i 27 oznacza odpowiednio silnik, walek i kosz, a—powszechny srodek wahania silnia ka, 6—powszechny srodek wahania kosza wzgledem walka, c—srodek obrotowy po tern, jak kcsz osiagnal swoja calkowita szybkosc, d—os obrotowa przechodzaca przez punkt c i e—plaszczyzna obrotowa, która przecina wahajaca sie os b kosza. Jest rzecza oczywista, ze skoro kosiz jest pu¬ szczony w ruch, srodek ciezkosci masy be- dzile usilowal wskutek dzialania sily odsrod¬ kowej' zajac polozenie w plaszczyznie e; dzialanie to jest umozliwione dzieki uniwer¬ salnemu polaczeniu wahadlowemu pomie¬ dzy walkiem 15 i koszem 27 w punkcie 6.Z poczatku czesci skladowe aparatu beda wirowaly kolo osi walka 15, lecz w miare Wzrastania szybkosci nastepuje przesunie¬ cie od tej csi do osi d, gdzie sie osiaga ma- ximum szybkosci. Ta czynnosc jest umozli¬ wiona przez swobodne wahanie sie punktu b, co zkolei umozliwione jest przez srodek wahania a. Skutkiem tego walek 15 bedzie wirowal okolo csi d, a silnik 10 okolo srod¬ ka a. Dalej jest rzecza widoczna, ze tym sposobem kosz ma moznosc swobodnie za- stosowywac sie do sil, wywolanych przez jego obrót tak, ze bedzie on równo obracal sie przy wielkich szybkosciach bez wywola¬ nia zgiecia lub nadmiernych naprezen w Walku i bez wywierania nierównych bocz¬ nych cisnien przez Walek na jego lozyska, dzieki czemu praktycznie bedzie usuniete wstzelkie drganie w czasie obrotu kosza z wielka szybkoscia, przedluzy sie trwalosc lozyska i izapewni sie praktycznosc wirówek w handlu jako maszyn odwodniajacych bie¬ lizne lub odciagajacych ciecze z innych ma- terjalów, które z natury rzeczy nie uklada¬ lyby sie samoczynnie okolo csi kosza tak, zeby srodek ciezkosci materjalu wypadal w — 4 —srodku ciezkosci i na osi cbrclu kosza. Dzia¬ lanie kosza w czasie obrotu ze srodkiem ciezkosci zsunietym z jego osi geometrycz¬ nej jest wykresowo przedstawione mai fi|g. 4.Na tym wykresie ladunek jest tak rozmie¬ szczony w koszu, ze pod wzgledem dyna* micznym jest on skoncentrowany w / ze srodkiem obrotu umieszczonym w c, a sro¬ dek wahania czyli srodek geometryczny c kosza jest w 6. Z ladunkiem rozmieszczo¬ nym w ten sposób, gdy kosz jest puszczony w obrót, srodek jego b bedzie zmuszony do obrotu okolo punktu c, jak to jest oznaczo¬ ne kólkiem g.W wynalazku zatem rozmieszczenie cze¬ sci jest tego rodzaju wzglednie ruchome samoczynnie nastawiajace sie czesci tak swobodnie poruszaja sie wzgledem siebie, ze praktycznie cala sila, powstajaca! w sil¬ niku przy puszczaniu go w ruch i w czasie biegu, jest uzyta na obrót walka i kosza za¬ miast tracic sie na pokonywanie sil powsta¬ jacych skutkiem tego, ze os geometryczna obracajacych sie czesci odsrodkowych prze- suindeta jest wibok od srodka ciezkosci i od prawdziwej osi obrotu kosza, co w skutku pociaga za soba bardzo maly moment skre¬ tu i pozwala na naped od silnika o malej si¬ le, Naprzyklad stwierdzono, ze taka wirów¬ ka do bielizny o koszu srednicy okolo 40 cm i wagi w przyblizeniu 15 kg moze byc przy ladunku od 1 kg do 15 kg materjalu z la¬ twoscia puszczona w ruch i napedzana przy szybKosci od 1800 do 2000 obrotów na mi¬ nute przez silnik o mocy Ys konia mecha^ nicznego (HP) bez obawy spalenia uzwoje¬ nia lub wywolania krótkiego spiecial skut¬ kiem przeladowania i zatarcia lozysk. Ma¬ szyna zbudowana zgodnie z wynalazkiem, poddawana zostala kilkakrotnym próbom przez wrzucenie do niej mokrych i sklebio¬ nych przescieradel na jeden bok zbiornika, poczem ja wprawiano w szybki obrót, przy- czem podstawa maszyny nie podlegala naj¬ mniejszym uchwytnym wstrzasnieniom, dzieki temu, ze czesci maszyny szybko i la¬ two same dostosowywaly sie do nowych sil, wywolanych taj czynnostia. . Dzieki swoistej konstrukcji, przedsta¬ wionej na rysunkach, kosz 27, czy to nala¬ dowany czy bez ladunku, jest w równowa- 4ze stalej, t, j. jego srodek ciezkosci jest po¬ nizej punktu opairciia. To umozliwi samo- czynne ustawianie sie jego w równowadze statycznej. Równiez, gdy kosz jest wpra¬ wiony w ruch obrotowy, isila odsrodkowa samoczynnie ustawi go w polozeniu syme- trycznem wzgledem plaszczyzny obrotu.Tenostatni wynik nie zalezy tylko od rów¬ nowagi stalej kosza, gdy jest on w poloze¬ niu statycznem; potnzeba do tego jeszcze, zeby sila odsrodkowa byla wystarczajaca do wywolania potrzebnej czynnosci usta¬ wienia. Sila odsrodkowa, która przesuwa ustawiajaca sie czesc w polozenie syme¬ tryczne do plaszczyzny obrotu powstafe zgodnie z wynalazkiem, dzieki ciezarowi 29, umocowanemu w dolnej srodkowej czesci kosza.Nalezy zaznaczyc, ze wynalazek ten nie ogranicza sie do poszczególnego typu albo ksztaltu silnika lub do jakiejs swoistej kon¬ strukcji, urzadzenia czy ksztaltu czesci-, o ile ograniczenia tego rodzaju nie sa wymie¬ nione w podanych nizej zastrzezeniach pa¬ tentowych. PL