Ooublikowano dnia 1 marca 1957 r. &0AmJR\00 POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 38595 KI. 43^-4ifl£ Skarb Panstwa 4%fo A^/0 (Ministerstwo Przemyslu Miesnego i Mleczarskiego — Centralny Zarzad Przemyslu Mleczarskiego — Ekspozytura Wojewódzka w Poznaniu)*) Poznan, Polska Sposób zwalczania szkodników, zwlaszcza w kazeinie, zbozu i w niektórych innych przetworach zbozowych oraz urzadzenie do wykonywania tego sposobu Patent trwa od dnia 24 lipca 1954 r.Zwalczanie szkodników, zwlaszcza zbozowych, za pomoca srodków chemicznych, np. rozpy¬ lanych proszków, czy stosowania gazów truja¬ cych nie zawsze jest skuteczne, gdyz okazuje sie, ze szereg szkodników potrafi przetrwac dzialanie tych srodków, przy czym szkodnik, ginac czesto jako owad, wychodzi bez szkody jako larwa czy zarodek przy takim traktowa¬ niu tego rodzaju produktów, w których za¬ mierza sie wytepic szkodniki.Najodporniejszym szkodnikiem na tego ro¬ dzaju dzialania srodków chemicznych w posta¬ ci rozpylanych plynów, proszków, czy gazu, okazal sie rozkruszek maczny czyli tak zwany „wolek zbozowy". Próby calkowitego wytepie¬ nia szkodników za pomoca takich metod de¬ zynsekcji, okazuja sie zawodne, wobec tego czyniono próby calkowitego ich zniszczenia na drodze termicznej. Okazuje sie bowiem, co stwierdzono doswiadczalnie, ze dzialanie wyz¬ szej temperatury na ogól w granicach od 48- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórcami wy¬ nalazku sa inz. Stefan Sujak i Bogdan Frankiewicz. 52 °C przez odpowiednio ustalony okres czasu, powoduje calkowite zniszczenie pasozytów w postaci owada czy jego zarodków, zwlaszcza w makach, ziarnach i kazeinie. To stwierdze¬ nie nasunelo mysl stosowania dzialania ter¬ micznego do zwalczania wszelkich szkodników, a zwlaszcza rozkruszka zbozowego, najczesciej znajdujacego sie w zbozu w stanie ziarna oraz w krupach, kaszach i mace. Równiez szkodni¬ ki i pasozyty atakujace kazeine, zwlaszcza w stanie suchym, sa podobnie trudne do zwalcza¬ nia.Przeszkoda do stosowania termicznego spo¬ sobu zwalczania szkodników jest sam charak¬ ter produktów zbozowych oraz suchej kazeiny, które ma sie zamiar pozbawiac szkodników ta metoda. Ziarno kaszy i maka, jak i sucha ka¬ zeina sa bowiem zlymi przewodnikami ciepla i niszczenie tych pasozytów na drodze konwek¬ cyjnego dzialania ciepla przez dluzszy czas jest bardzo niebezpieczne dla tych produktów, gdyz moga zaistniec warunki, zwlaszcza w przypadku zbóz, zniszczenia wskutek podwyz-szonej temperatury, zdolnosci kielkowania z*a- v ren. iDakdanie, np. I»ry widnej, które musia- ^o$t ib^l^ujikwo^k^pMvale dla spowodo¬ wania znfezczenla* szioó^mrow1, mogloby dopro¬ wadzi llo zaparzenia sie ziarna, zniszczenia je¬ go zdolnosci kielkowania, jak równiez spowodo¬ wania sklajstrowania skrobi. Niszczenie paso¬ zytów na drodze konwekcyjnego ogrzewania jest jeszcze klopotliwsze w przypadku suchej kazeiny, gdyz zbytnie podnoszenie temperatu¬ ry, a to jest konieczne by zaistniala penetracja ciepla wglabl asaay, moze powodowac na po¬ wierzchni tej masy daleko idace zmiany struk- turowe, które moglyby zdyskwalifikowac ten produkt dla dalszego przetwórstwa. Penetracja termiczna w glab majacej byc chronionej przed pawlrtami,m»*y nsxn&, maki czy kazeiny* pr*y ogrzewaniu powierzchniowym tych produk¬ tów, okszuje si$ zatem niekorzystna i wrecz szkodliwa ze Wzgledu na koniecznosc stosowa¬ nia z zewnatrz zbyt wysokich temperatur przez zbyt dlugi okres czasu.Wedlug doswiadczen przeprowadzonych spo¬ sobem wedlug Wynalazku okazalo sie, ze zboza i jego przetwory oraz kazeine ogrzewac mozna bez obawy spowodowania zmdan strukturowych w samej masie, a w przypadku zbóz bez oba¬ wy zabicia zdolnosci kielkowania, gdy produkty te ogrzewa sie do temperatury nie przekracza¬ jacej okolo 6B°C, przy czym w temperaturze tej produkty moga przebywac przez dluzszy czas.Korzystajac $ tych wlasciwosci wymienionych produktów, moznaby zatem doprowadzic do znisz¬ czenia Wszelkich szkodników i pasozytów to- cl^cych te produkty tak w stanie pelnego owa¬ da^ jak i w stanie larwalnym, ety zarodnlko- wytn, «d5^jy dzialac na te produkty w taki spo¬ sób, aoy przy uzyskaniu w najglebszych wars¬ twach, np. Jiarfta, tetnpefatury B0°C od Bfcw- natrz temperatura nie przekraczala wyzej przy¬ toczonej granicy zachowania pierwotne] struk¬ tury, to znaczy nie przekraczala granicy G5°C.Sposród iródkÓw stojacych do dyspozycji w celu wywolania takiej temperatury, najkorzyst¬ niejszym, ok&zalo Sie promieniowanie podczer¬ wieni przez odpowiednio doswiadczalnie doibra- ay okres Mftpfc. Doswiadczalnie ustalono mia¬ nowicie, zfe m przyklad ziarno opanowane przez' s^tbiblkli starczy naswietluc podczerwie- ftft iprcei czas 2t—30 sekund dla jego zabicia, $&£ £zym sfoy zniszczyc równiez ukryte w Siarnje %!09tiikfe stadia rozwojowe szkodnika, starczy naswietlanie podczerwienia ogólnie nie dluzsze lak 50^60 sekund. Dzieki pochlanianiu przez produkty promieni podczerwonych, naste¬ puje od razu w calej masie produktu równo¬ mierne nagrzanie do pozadanej temperatury, której wysokosc regulowac mozna rozmaity¬ mi zabiegami, jak gaszeniem i zapalaniem promienników lub prosciej przez odpowiednie szybkie przesylanie produktu, w którym za¬ mierza sie zniszczyc szkodniki, przez tunel zawierajacy promienniki, np. na tacmie lub na stole wprawianym w odpowiedni ruch posuwo¬ wy lub tez przez regulowanie oddalenia pro¬ mienników czy natezenia pradu przez nie prze¬ plywajacego. Wiadomo, ze w obecnej techni¬ ce suszarnictwa stosuje, sie tez promienniki celem wysuszania rozmaitych produktów, tak ze 'zwalczanie szkodników, np. w elewatorach, magazynach itp. uskutecznione byc moze przy równoczesnym kontrolowaniu wilgotnosci. Za¬ bieg niszczenia szkodników mozna zatem la¬ czyc z zabiegiem wysuszajacym, przez co przy równoczesnym niszczeniu szkodników mozna doprowadzac produkt do pozadanego stanu wilgotnosci, gwarantujacego najwlasciwszy spo¬ sób magazynowania.Stwierdzono na przyklad, ze ziarno o zbyt wielkiej wilgotnosci traci na zdolnosci kielko¬ wania, przy czym utrzymywane na odpowied¬ nim poziomie wilgoci dzieki powyzszemu spo¬ sobowi zwalczania szkodników, uzyskuje sie równoczesnie zachowanie równej gotowosci kielkowania ziaren.Sposób zwalczania szkodników wedlug niniej¬ szego wynalazku uskutecznic mozna przy po¬ slugiwaniu sie prostymi stosunkowo urzadze¬ niami, uwidocznionymi schematycznie i przy¬ kladowo na zalaczonych rysunkach. Fig. 1 przedstawia urzadzenie do przeprowadzania sposobu wedlug wynalazku z przesuwem tas¬ mowym; fig. 2 — odmiane konstrukcyjna ta¬ kiego urzadzenia z przesuwem wstrzasowym.Urzadzenie do przeprowadzania sposobu zwalczania szkodników wedlug wynalazku mo¬ ze byc wykonane w Dostaei odpowiednio dlu¬ giego tunelu, zapewniajacego takie nagrzanie promieniami podczerwonymi, ze calkowite zniszczenie szkodników zostaje zapewnione w produktach poddawanych dzialaniu promieni podczerwonych.Urzadzenie to w odmianie konstrukcyjnej wedlug fig. 1 skladac sie moze z kanalu zasi¬ lajacego I, osadzonego nad tasma bez konca 7 przesuwajaca warstwe ziarna czy innego pro¬ duktu, poddawanego traktowaniu promieniami podczerwonymi, w tunelu 3, posiadajacym osa¬ dzone w nim w dowolnych odpowiednich, odle¬ glosciach, promienniki 5 osadzone np. w opraw-kach 4. Promienniki takie moga byc osadzone w jednym rzedzie lub w kilku równoleglych szeregach wzdluz drogi przesuwu warstwy pod¬ dawanej traktowaniu. Przed wlotem do tunelu moze byc wskazane osadzic zasuwe 2, w celu regulowania grubosci warstwy traktowanego produktu na tasmie przesylowej. Odpowiednio dlugo traktowany produkt, zaleznie od dlugos¬ ci drogi i szybkosci przesuwu, spada poprzez lej 6 do dalszych urzadzen przesylowych, lub dowolnych opakowan, np. worków itp. Szyb¬ kosc przesuwu pod promiennikami, a w zwiaz¬ ku z tym wlasciwego nagrzania mozna regulo¬ wac, zwiekszajac lub obnizajac szybkosc tasmy wzglednie tez przez zwiekszenie lub zmniejsze* nie grubosci warstwy za pomoca zasuwy 2, albo jeszcze przez regulacje oddalenia pro¬ mienników lub tez natezenia pradu przeplywa¬ jacego przez te promienniki.Zamiast urzadzenia zaopatrzonego w urza¬ dzenie przesuwowe w postaci tasmy bez konca, urzadzenie to mozna tez zaopatrzyc w koryto lub rynne wstrzasowa, jak to uwidoczniono na fig. 2. Zamiast tasmy 7 zawiesic mozna, np. na zawieszeniach 10 rynne lub koryto o dowol¬ nym ksztalcie przekroju, która porusza sie mi- mosrodem 9, przy czym w celu spowodowania przesuwu od przewodu wsypowego 1 do prze¬ wodu wysypowego 6 nadac mozna rynnie lub korytu 8. nachylenie w kierunku leja wysypo¬ wego 6. Rymna lub koryto wprawione w nich tam i z powrotem za .pomoca mimosrodu, po¬ woduja przesuwanie sie warstwy produktu pod¬ dawanego dzialaniu promieni podczerwonych, uchodzacego z tunelowego urzadzenia promien¬ nikowego podobnie jak w przypadku fig. 1.Sposób wedlug wynalazku mozna tez oczy¬ wiscie przeprowadzic przy zastosowaniu jeszcze innych urzadzen, nie uwidocznionych na ry¬ sunkach. Korzystnym moze byc przepuszczenie warstwy ziarna z góry na dól w plaskim kana¬ le wykonanym z przezroczystego materialu prze¬ puszczalnego dla promieni czerwonych i pod¬ czerwonych. Najlepszym do tego celu moze byc szklo, na przyklad znajdujace sie w malym odstepie od siebie szyby pionowe lub lekko wzgl*j} niki fhfizna osadzic po kazdej stronie tak wy¬ konanego szklanego kanalu. Regulacje nagrze¬ wania wskazane jest dokonywac w takim urza¬ dzeniu za pomoca oddalania od szyb lub przy¬ blizania do nich' promienników wzglednie zmniejszaniem lub zwiekszaniem intensywnosci promieniowania, np. przez regulowanie nateze¬ nia pradu zasilajacego te promienniki, gdyz zmniejszanie grubosci warstwy kub zmniejszanie szybkosci przesuwu ziarna niepotrzebnie kom¬ plikowalyby urzadzenie.Wedlug innej odmiany wykonania tej alter¬ natywy urzadzenia do naswietlania ziarna, moina kanal taki wykonac w postaci plaszczo¬ wego cylindrycznego przewodu przez umieszcze¬ nie w stosunkowo szerokiej szklanej rurze dru¬ giej rury szklanej, zas promienniki podczer¬ wieni mozna rozmiescic na zewnatrz obwodowo wzdluz rury tak, by naswietlaly przesuwajaca sie w przestrzeni miedzy rurami szklanymi osadzonymi wpólsrodkowo, cylindryczna sto¬ sunkowo cienka warstwe przesuwanego pro¬ duktu.Urzadzenie do naswietlania mozna tez jesz¬ cze tak wykonac, ze w stosunkowo szerokiej pionowej lub prawie pionowej szklanej rurze umieszcza sie urzadzenie podnosnikowe, np. obracajacy sie walec z helikoidamie wznosza¬ cym sie ciaglym wystepem tak, ze przy obraca¬ niu sie walca wznosi on srubowo warstwy ziar¬ na lub kazeiny, przesuwajac je przed szeregiem lub izeregami na zewnatrz rury szklanej umie- lecaonyeh promienników. Sile naswietlania re¬ gulowac mozna w tym przypadku szybkoscia obrotowa walca helikoidalnege lub przesuwem promienników wzgledem szklanej rury lub tez natezeniem promieniowania. PL