PL38375B1 - - Google Patents

Description

Opublikowano dnia 30 marca 1956 r. £ bOlySkt POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 38375 KI. 39 t* SJAg Politechnika Wroclawska (Zaklad Technologii Przemyslu Organicznego) *) Wroclaw, Polska Sposób otrzymywania kalionitu Patent trwa ód dnia 16 pazdziernika 1954 r.Znany jest szereg wymieniaczy kationowych, posiadajacych grupy karboksylowe zdolne do dysocjacjd i wymieniajacych swój wodór na inne kationy. Istnieja -kation!ty karboksylowe oparte na polikondensacji kwasów polioksybenzoesowych z formaldehydem, np. kationit z kwasu rezorcylo- wego (3,5-dwuoksybenzoesowego). Kataonity tego rodzaju zawieraja obok dysocjujacych grup kar- boksylowych równiez grupy fenolowe, których obecnosc czyni wymieniacz heterogennym, za¬ leznie od pH srodowiska. W calym szeregu za¬ stosowan wazne jest miec do czynienia z joni¬ tem jednorazowym posiadajacym jeden tylko ro¬ dzaj grup czynnych. W takich przypadkach jo¬ nity heterogenne nie sa odpowiednie.Stwierdzono, ze wytwarzajac odpowiedni zel z produktu polikondemsacjii fenoli i aldehydów w taki sposób, aby grupy fenolowe znajdowaly *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest proff. inz. mgr Tadeusz Rabek. sie w postaci fenolanów, np. -O-Na, mozna po¬ prowadzic dalsza reakcje z chlorowcopochodnyinii kwasów alifatycznych tak, aby przez wydzielenie drobiny Nad utworzyc odpowiedni eterokwas, wykazujacy wlasciwosci wymieniacza karboksy- lowego jednorodnego. Przez dobranie odpowied-' nich warunków reaikcji mozna w zelu zywicy fenolo-aldehydowej zastapic wszystkie grupy fe¬ nolowe grupami eterowymi odpowiedniego hydro- ksykwasu alifatycznego, przy czym grupa karbo¬ ksylowa pozostaje wolna i jest zdolna do wymia¬ ny jonowej, a dawna struktura wielkodrobiiio- wego zelu pozostaje bez zmiany. W ten sposób powstaje nowa zywica, nie posiadajaca juz wol¬ nych grup fenolowych, a tylko grupy kwasu ali¬ fatycznego z grupa karboksylowa. Otrzymany pro¬ dukt jest wymieniaczem karboksylowym. Proces wymiany wodoru grup fenolowych w zywicy na grupy pochodne kwasów ikarbioksylowych, bedacy istota wynalazku, daje sie przeprowadzic na zywi¬ cach uzyskiwanych z róznego rodzaju fenoli, jakfenol, krezole, ksylenole, naftole, rezorcyna, dian, itd. i rózjie JakA AruflipM^njk reakcji mocna stosowac alka- liiQ( llililipniAJt ii|iim 1 1\i\ i li kwasów alifa¬ tycznych * aromatfcznych, hetero- lub karbocy- klicznych, w których chlorowiec jest dostatecz¬ nie latwo wymienny, np. sole kwasu chlorowco¬ wego, a-chloropropionowego itd.Nizej podane przyklady wyjasniajace istote wynalazku w niczym nie ograniczaja mozliwosci Dzialajac na tak wytworzony zel 2 molami kwa¬ su chlorowcowego w postaci jego soli sodowej otrzymuje sie produkt równiez w postaci zelu, w którym powyzej 95% grup —O—Na zostalo zamienionych na grupy O—CH2—COOH. Wy¬ dziela sie przy tym odpowiednia ilosc NaCl, który nastepnie wymywa sie z zelu. Struktura tak otrzy¬ manego wymieniacza karboksylowego podana jest schematycznie wzorem II. Otrzymany pro¬ dukt wykazuje duza twardosc, wytrzymalosc me¬ chaniczna, male pecznienie i duza zdolnosc wy¬ mienna.Przyklad II. Wodny roztwór 1 mola rezor¬ cyny, 2 moli wodorotlenku potasowego i 1,8 mola formaliny ogrzewa sie az do wytworzenia czer¬ wonego zelu. Nastepnie twardy zel traktuje sie 2 molami soli sodowej kwasu chlorooctowego az 'do ilosciowego przebiegu reakcji, co latwo skon¬ trolowac, oznaczajac ilosc jonu Cl—. Z wytworzo¬ nego produktu wymywa sie chlorek sodowy, otrzymujac jednorodny wymieniacz karboksylo- wy. Wlasciwosci zelu szczególniej mechaniczne jego stosowania do innych surowców wyjscio¬ wych.Przyklad I. Wodny roztwór 1 mola fenolu sodowego z co najmniej 2 molami formaliny ogrze¬ wa sie az do utworzenia twardego przezroczy¬ stego zelu koloru czerwonego, wykazujacego nadmiaT nieprzereagowanej formaliny, którego budowa schematycznie moze byc wyrazona naste¬ pujacym wzorem (I): sa jeszcze lepsze niz produktu otrzymanego we¬ dlug przykladu I. PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe ... Sposób otrzymywania kationitu, znamienny tym, ze wytwarza sie zel zywicy typu fenoplastowego, w której wszystkie grupy fenolowe znajduja sie w postaci fenolanów metali alkalicznych i" na¬ stepnie na tak utworzony produkt posredni dziala sie alkalicznymi solami chlorowcopochodnych kwasów alifatycznych, aromatycznych, hetero- lub karbocyklicznych, w których chlorowiec jest do¬ statecznie ruchliwy do wymiany z metalem alka¬ licznym soli zywicy, po czym z wytworzonego w ten sposób katiioniitu usuwa sie powstala sól metalu alkalicznego, kwasu chlorowcowodorowego przez wymywanie rozpuszczalnikiem. Politechnika Wroclawska (Zaklad Technologii Przemyslu Organicznego) O—Na CH2—COOH O—CH2—COOH II I _CH2-//\-CH2-//\_ C1 _/\pCH2-/\-CH2 i J i • J—O—Na l \ 1^ )—O—CH2—COOH I CH2 | I —CH2 2684 — Lak — 12.9.55 — 150 — Pap. ilustr. ki. III Bl/80 g PL