Opublikowano dnia 30 marca 1956 r. i . ^ I Ljr - 'i ? '¦• Mo /ego Polsliiuj^ac; 'gj Udowej ¦sflps .4 lpC%«bS\$Co POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 38357 Jerzy Nowak Elblag, Polska KI. ftl {yj S4C S/SQ Luska do budowy szybów, filarów mostowych, falochronów, nadbrzezy tym podobnych konstrukcji oraz sposób wykonywania tych konstrukcji Patent trwa od dnia 20 kwietnia 1954 r.Wynalazek dotyczy luski do budowy szy¬ bów, filarów mostowych, falochronów, nadbrzezy i tym podobnych konstrukcji oraz sposobu wy¬ konywania tych konstrukcji.Luska wedlug wynalazku pozwala n,a budowe wymienionych konstrukcji zarówno pod woda bez uzycia kesonów, jak równiez w terenie su¬ chym lub przy kurzawce.Luska wedlug wynalazku rózni sie zasadniczo od znanych tym, ze w dolnej swej czesci jest poszerzona i tworzy tam poziomy uskok dokola luski lub tylko na dwóch jej podluznych bokach, wskutek czego cisnienie gruntu dziala na te po¬ zioma plaszczyzne, zmniejszajac tym samym do minimum parcie poziome gruntu na pionowa sciane luski, tworzaca szyb, filar mostowy lub tym podobna konstrukcje, cio ulatwia pograza¬ nie sie tej luski do gruntu na odpowiednia gle¬ bokosc. Luska wedlug wynalazku jest utworzona z dwóch polaczonych ze soba na stale czesci, z których dolna, zaopatrzona we wspomniane po¬ szerzenie, jest wykonana jako prefabrykat zela- zobetonowy i jest dostarczana na miejsce budo¬ wy w stanie gotowym, naitomiiiasti górna czesc luski jest murowana na miejscu budowy a stano¬ wi pionowe sciany wymienionych powyzej kon¬ strukcji.Konstrukcje te wytwarza i&Le wedlug wyna¬ lazku w ten sposób, ze najpierw opuszcza sie do gruntu dolna prefabrykowana czesc luski i na¬ stepnie podbiera sie pod nia grunt recznie lub za pomoca odpowiedniego swidra, wskutek czego luska ta opusizcza siej samoczynnie ooraiz gle¬ biej pod wlasnym ciezarem oraz pod ciezarem wydobywanego spod niej piasku, wysypywane¬ go na jej zewnetrzna pozioma powierzchnie, a nastepnie dopdero przystepuje sie do murowania na tej dolnej czesai górnej czesci luski, tworzacej sciany budowanego szybu, filara lub tym po¬ dobnej konstrukcji. W przypadku budowy fila-ra mostowego dolna czesc luski opuszcza stie pod wod£ i podbiera grunt odpowiednim swidrem. ^aje|^zaiiaczyt|. ze^przf budowach wodnych w": przypadki! wzoEmtoi^ eisfjaenia poziomego na pionowa sciane luski ponad wartosc cisnienia pionowego na uskokowa czesc luski, z wnetrza tej luski zasysa sie wode za pomoca odpowded* nich pomp, w celu spowodowania spadku cisnie¬ nia wewnatrz luski i tym samym zwiekszania par¬ cia na zewnetrzna pozioma poszerzona czesc tej luski.Wynalazek jest blizej wyjasniony na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przekrój pionowy luski wedlug wynalazku, fig. 2 i 3 — przekroje poziome dwóch róznych postaci wykonania tej luski, fig. 4 i 5 — widok z góry i przekrój piono¬ wy innej jeszcze postaci wykonania luski wedlug wynalazku, fig. 6 i 7 — zlacza pionowe dwóch przyleglych lusek, fig. 8 —zlacze poziome dwóch przyleglych lusek, fig. 9 — narzad lacznikowy zlacza poziomego wedlug fig. 8.Luska wedlug wynalazku sklada sie z dwóch czesci i mianowicie z dolnej prefabrykowanej czesci zelazobetonowej 2 posiadajacej rozszerze¬ nie uskokowe 3 i zaopatrzonej na dole w zelazna ostroge 1, ulatwiajaca osadzanie sie luski w grun¬ cie, oraz z górnej rurowej czesci 4, murowanej z cegly lub innych elementów budowlanych i po¬ laczonej z dolna czescia 2 za pomoca kotew 5 wbetonowywanych do czesci 2 i przechodzacych po przez cala wysokosc górnej czesci 4 luski. Dol¬ na czesc jest przywozona na miejsce budowy w stanie gotowym, natomiast czesc górna jest mu¬ rowana na czesci dolnej 2 po jej osadzeniu na odpowiedniej glebokosci w gruncie. Ta górna czesc 4 luski stanowi sciany szybu, filara mosto¬ wego.Wysokosc dolnej czesci 2 luski, liczac od jej dolnej podstawy a do wewnetrznej powierzchni b poziomej sciany 3 winna wynosic okolo 3 m. a to w celu umozliwienia swobodnej pracy kopa¬ cza w zwartych pokladach, natomiast wysokosc poziomej czesci d tej dolnej czesci 2 luski jest uzalezniona np. od glebokosci wody w rzece w przypadku budowy filara mostowego.Dolna czesc 2 luski po jej ustawieniu w pionie i poziomie opuszcza sie do gruntu lufo pod wode, (podbierajac pod ta luska w znany sposób recz- nlie lub mechanicznie, np. za pomoca urzadzen ssacych piasek, wskutek czego luska ta samo¬ czynnie opuszcza sie coraz glebiej do gruntu.W przypadku budowy filara mostowego lub. tym podobnej konstrukcji wodnej po opuszczeniu luski pod wode do wnetrza tej luski opuszcza sie swider 12 i rozpoczyna wiercenie pod woda.Wydobywany spod luski piasek jest sypany przy zewnetrznych scianach filara, który tworzy czesc dolna 2 luski wraz z murowana na niej czescia górna 4. Wydobyty piasek jest nastepnie wykorzystywany z jednej strony jako obciazenie poziomej czesci uskokowej 3 luski, z drugiej zas strony do zaprawy do murowanej czesci 4 jak równiez do zaprawy do wypelniania wnetrza luski po jej osadzeniu na wlasciwej glebokosci.Ciezar gruntu opierajacego sie na poziomej sciance 3 czesci 2 luski powoduje wgniatanie tej luski w teren podebrany recznie lub mechanicz¬ nie np. przez swider 72, natomiast parcie w kie¬ runku poziomym na pionowe sciany luski odby¬ wa sie w przestrzeni miedzy poziomami a i c. Po¬ zostala czesc tej luski 2, tj. miedzy poziomem c a powierzchnia terenu bedzie zasadniczo wolna od cisnienia na sciany, a to z powodu parcia wywieranego na sciane 3 w kierunku pionowym.Z tego powodu poziom, na jakiej jest wykonane to poszerzenie 3, winien byc dosc wysoki i za¬ lezy od rodzaju terenu pracy.W pewnych przypadkach, zwlaszcza na du¬ zych glebokosciach^ parcie poziome w konstruk¬ cji filarowej moze byc wieksze od parcia pio¬ nowego i wówczas konieczne jest zasysanie wo-r dy z wnetrza luski za pomoca odpowiednich pomp, powodujace spadek cisnienia wewnatrz luski i tym samym zwiekszenie cisnienia na zew¬ netrzna pozioma scianke 3, w wyniku czego uzy¬ skuje sie osiadanie" dalsze luski.Po dojsciu do pokladów zwartych, kiedy ostro¬ ga zelazna 1 przecina nieprzepuszczalny grunt staly, po wspomnianym wypompowaniu wody przystepuje sie do podbierania recznego lub za pomoca odpowiedniego swidra. Po dojsciu do za¬ danej glebokosci wnetrze luski wypelnia sie ka¬ mieniami i zabetonowuje zaprawa cementowa.W ten sam sposób uskutecznia sie budowe tak¬ ze i szybów, która jest znacznie prostsza ndz bu¬ dowa filarów, poniewaz jest wykonywana na la¬ dzie i nie wystepuja tam trudnosci, jakie spotyka sie przy konstrukcjach wodnych.Na fig. 2, pokazany jest w przekroju poziomym ksztalt luski wedlug wynalazku przy jej zasto¬ sowaniu do budowy filara mostowego, natomiast fig. 3 przedstawia ksztalt luski stosowanej do bu¬ dowy szybu.Jak wspomniano na wstepie luska wedlua; wyna¬ lazku nadaje sie równiez do jej stosowania przy bu-dowie nadbrzezy przy regulacji rzek lub do bu¬ dowy falochronów. Luska taka jest uwidoczniona na fig. 4 w widoku z góry, a na fig. 5 — w prze¬ kroju pionowym.Luska wedlug fig. 4 i 5 rózni sie od lusek wyzej opisanych tym, ze jej plaska sciana pozioma 3 jest tutaj zastosowana tylko na dwóch jej bokach, natomiast pozostale dwa boki sa przystosowane do laczenia tej luski Z$ 4 z taka sama luska przy¬ legla. W tym celu na tych bokach wykonane sa zlacza pionowe 9 i 9', z których zlacze 9 posiada wystep 15 w ksztalcie jaskólczego ogona, prze¬ ciwlegle zas zlacze 9' zawiera takiego samego ksztaltu i wymiaTÓw wglebienie 16, przystosowa¬ ne do umieszczenia w nim wystepu 15 przy¬ leglej luska. Szczególy tych zlacz pokazane sa na fig. 6 17.Oprócz zlacz pionowych luska wedlug wyna¬ lazku jest zaopatrzona takze i w zlacza poziome, pokazane na fig. 8 w przekroju pionowym. Zla¬ cze to jest utworzone z wystepu 13 na boku sty¬ kowym jednej luski i z takiegoz ksztaltu wgle¬ bienia 14 wykonanego na stykowym boku przy¬ leglej luski. W celu nalezytego zwiazania tych lusek zarówno Wystep 13 jak i górne scianki ograniczajace wglebienie 14 sasiedniej luski sa zaopatrzone w otwory 17. Po nalezytym osa¬ dzeniu wystepu 13 we wglebieniu 14 otwory te tworza jeden Otwór przelotowy 17, w który wbi¬ ja sie drewniany kolek 18 przedstawiony na fig. 9 i tworzacy narzad lacznikowy tych lusek. Pewna liczba tak polaczonych ze soba lusek za pomoca zarówno zlacz pionowych jak jj poziomych two¬ rzy pionowe sciany konstrukcji nadbrzeznej, przy czym wnetrze 10 kazdej z tych lusek, po ich opuszczeniu na zadana glebokosc, zasypuje sie piaskiem lub zabefonowuje. Wnetrze 10 luski jest pokryte z góry prefabrykowanymi plytami beto¬ nowymi 11 (fig. 4) tworzacymi chodnik. PL