KI. 10 c, 1/00- cilc wL Mysla przewodnia wynalazku jest wykonanie urzadzenia laboratoryjnego, pozwalajacego na przeprowadzenie obróbki cieplnej podzerowej, jak równiez prób rozciagania w zakresie tem¬ peratur od — 10°C do — 195°C: jest to waz¬ ne dla okreslenia wlasnosci materialów pracu¬ jacych ponizej 0°C.Dotychczas spotykane w kraju urzadzenia pozwalaly na przeprowadzenie tego rodzaju czynnosci jedynie w zakresach od 0°C do — 70°C przy stosowaniu alkoholu jako czyn¬ nika chlodniczego, wzglednie przy temperatu¬ rze — 195°C, tj. w temperaturze parowania cieklego azotu, natomiast nie byla znana moz¬ nosc przeprowadzenia obróbki podzerowej w zakresie od —70 do —195°C.Zaznaczyc nalezy, ze wiekszosc stali, podda¬ wanych obróbce /podzerowej wymaga zakresu temperatur od —[0°C do —120°C.Przyklad konstrukcyjnego rozwiazania urza- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórcami wy¬ nalazku sa inz. mgr Jan Bublinski, inz. mgr Cyryl Gawin, inz. mgr Rufin Uszok. dzenia, pozwalajacego na obróbke podzero-wa w zakresie od —70°C do —120 °C, przedstawiony jest schematycznie na rysunku. Urzadzenie to sklada sie z trzech zasadniczych czesci: zbior¬ nika chlodniczego 1, naczynia Dewara 2, urza- Izenia regulujacego i zasilajacego 3.Metalowe naczynie Dewara 2 o pojemnosci 25 litrów zaopatrzone jest w specjalna glowice 3, w której znajduja sie: manometr 4, zawór bezpieczenstwa 5, zawór iglicowy 6 i zawór ma¬ gnetyczny 7.Ciekly azot, znajdujacy sie w naczyniu De¬ wara, na skutek doplywu ciepla z zewnatrz pa¬ ruje i wytwarza cisnienie nad powierzchnia cieczy, którego wielkosc mozna regulowac przez odpowiednie nastawienia zaworu bezpieczen¬ stwa 5.Cisnienie to wtlacza plynny czynnik chlod¬ niczy do rurki zasilajacej 8, która siega dna naczynia, zas ilosc, przeplywajacego w jednostce czasu czynnika, reguluje sie za pomoca zaworu iglicowego 6, zainstalowanego na linii zasila-ma. W celu unikniecia nadmiernego wzrostu cisnienia zastosowano zawór bezpieczenstwa 5, s}uj^cpr. do putornaty^neA ftmiejszania nad- hn^y^i aSnMiia. ^awdr teV sklada sie z grzyb¬ ka 9 (iociskanegc^d"gniazda 'sprezyna 10. Przy zbyt gwaltownym wzroscie cisnienia, co moze nastapic przy pewnych niekorzystnych warun¬ kach pracy, mozna posluzyc sie recznie otwie¬ ranym zaworem, nie uwidocznionym na rysun¬ ku, sluzacym do obnizenia nadmiaru cisnienia.Uklad regulacji przeplywu sklada sie z opi¬ sanego poprzednio zaworu iglicowego 6, zawo¬ ru elektromagnetycznego 7, regulatora tempe¬ ratur 11 (termoregulatora) oraz kontrolnego termometru oporowego 12, umocowanego w zbiorniku chlodniczym w bezposredniej blisko¬ sci próbek 13, poddanych obróbce podzero- wej.Przekroczenie temperatury w urzadzeniu chlodniczym ponizej nastawionej na termoregu¬ latorze (w odniesieniu do 0°K), powoduje roz¬ warcie kontaktu elektrycznego w termoregu¬ latorze, dzieki czemu zostaje przerwany obieg elektryczny, dzialajacy na zawór elektromagne¬ tyczny 7, który z kolei zamyka doplyw ciek¬ lego czynnika. Podwyzszenie sie temperatury (w odniesieniu do 0°K), powyzej nastawionej, powoduje otwarcie zaworu elektromagnetycz¬ nego 7, a tym samym wznowienie oDlegu czyn¬ nika chlodniczego.W przypadku uzycia, jako czynnika chlodni¬ czego, cieklego azotu, nie zachodzi koniecznosc stosowania srodków ostroznosci.Urzadzenie jest na ogól proste i tanie a koszt cieklego azotu, zuzytego przy badaniach, jest nieznaczny. Urzadzenie powyzsze moze byc wykonane w kazdym warsztacie mechanicznym bez wiekszych trudnosci. PL