Sposób przylaczania czasteczki wody do ole¬ finów pod wplywem katalitycznego dzialania kwa¬ su siarkowego znany jest od dawna. Kwas siar¬ kowy rozpuszczajac olefiny tworzy z nimi przej¬ sciowo zwiazki addycyjne: kwasy alkilosiarkowe oraz produkty reakcji wtórnych: siarczany dwu- alkilowe, dimery, polimery, zwiazki cykliczne i inne. Warunkiem powstania alkoholi z odpowied¬ nich zwiazków nienasyconych jest obecnosc wody w kwasie siarkowym. Wiadomo jednak, ze w roz¬ cienczonym kwasie siarkowym olefiny rozpusz¬ czaja sie trudno, a zatem i wydajnosc alkoholi jest bardzo mala. Stosowanie natomiast stezonego kwasu siarkowego, z którym olefiny latwiej rea¬ guja, prowadzi do tworzenia sie dimerów lub po¬ limerów, a nie pozadanych zwiazków alkilosiar- kowych, które hydrolizuja na alkohole.Przedmiotem wynalazku jest sposób przerobu olefinów i innych zwiazków nienasyconych na alkohole, polegajacy na tym, ze dane zwiazki nie- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórcami wynalazku sa Wojciech Swietoslawski, Janina Górzynska, Halina Majewska i Janina Werle. nasycone rozpuszcza sie w kwasie siarkowym roz¬ cienczonym nie woda, jak w dotychczas uzywa¬ nych metodach, lecz takim zwiazkiem organicz¬ nym, który z kwasem siarkowym reaguje, lub roz¬ puszcza sie w nim, np. zasada organiczna, alko¬ holem, odpowiednia frakcja zwiazków nienasyco¬ nych i innymi.Modyfikacja powyzsza jest bardzo istotna.Wprowadzony od kwasu siarkowego rodnik lub czasteczka zwiazku organicznego nie tylko roz¬ ciencza kwas siarkowy, przeciwdzialajac zacho¬ dzacym w nim procesom wtórnym, a wiec przede wszystkim powstawaniu polimerów, lecz takze zwieksza rozpuszczalnosc olefinów w kwasie siar¬ kowym.Po oddzieleniu warstw, warstwe kwasowa zle¬ wa sie na lód do wody lub do wody oziebionej do 0° C lub przechlodzonej. Nastepnie hydroli- zuje sie zwarte zwiazki alkilosiarkowe, przewaznie przez ogrzewanie wyzej wymienionej, rozcienczo¬ nej warstwy kwasowej i wydestylowuje sie suro¬ we alkohole z woda. Mozna równiez wprowadzac zwiazki nienasycone do stezonego kwasu siarko-wego, zmieszanego z pewna iloscia takiego kwasu siarkowego, który juz sluzyl do rozpuszczania ole¬ finów. Jako surowiec zawierajacy weglowodory nienasycone mozna stosowac np. odpowiednie frakcje syntyny, smoly niskotemperaturowej, naf¬ ty itd. Mozna równiez stosowac weglowodory nienasycone gazowe, np. etylan, propylen, acety¬ len itd.Sposób wedlug wynalazku wyjasniaja nastepu¬ jace przyklady: Przyklad I. Przygotowuje sie mieszanine 70 ml kwasu siarkowego i 12 ml alkoholu etylo¬ wego. 200 ml syntyny, wrzacej np. w granicach temperatur 37°—41° C, wytrzasa sie z malymi porcjami wyzej wymienionej mieszaniny w tem¬ peraturze nie przekraczajacej 5°C Warstwe kwasowa, zawierajaca zwiazki organiczne wylewa sie na lód i destyluje. Poczatkowo wydestylo- wuje 5 ml syntyny i eterów. Nastepnie desty¬ luje sie azeotropowo z woda wydzielone alko¬ hole. Uzyskuje sie 60 ml alkoholi amylowych z domieszka alkoholi butylowych, czyli okolo 95% olefinów zawartych w syntynie ulega prze¬ róbce na alkohole.Jesli w powyzszym doswiadczeniu wprowadzi sie do srodka kwasu siarkowego zamiast alkoholu taka sama objetosc wody, uzyskuje sie tylko 15 ml alkoholi, co odpowiada okolo 25% olefinów. Przy uzyciu wylacznie stezonego kwasu siarkowego, ulega przeróbce na alkohole tylko 4,5% olefinów.Przyklad II. Sporzadza sie mieszanine 175 ml kwasu siarkowego i 30 ml alkoholu metylowego. 500 ml frakcji syntyny, wrzacej w temperaturze 41°—46° C, oziebia sie i wytrzasa z malymi por¬ cjami wyzej wymienionej mieszaniny, w tempe¬ raturze w poblizu 0° C. Warstwe kwasowa szybko oddziela sie, wylewa na lód i mieszanine te de¬ styluje. Otrzymuje sie 140 ml alkoholi amylo¬ wych.P r z y k l ad III. 200 ml syntyny, wrzacej w tem¬ peraturze 73—80° C, oziebia sie i wytrzasa z mie¬ szanina 70 ml kwasu siarkowego i 10 ml alkoholu izoamylowego,/ utrzymujac w czasie ekstrakcji temperature w poblizu 0° C. Warstwe kwasowa wylewa sie na lód, po czym mieszanine te desty¬ luje sie. Otrzymuje sie 62 ml alkoholi heksylo- wych i heptylowych. Przy uzyciu stezonego kwa¬ su siarkowego lub tez rozcienczonego woda, a nie zwiazkiem organicznym — alkoholu wogóle nie otrzymuje sie.Przyklad IV. 100ml syntyny wrzacej w tem¬ peraturze 37—42° C i zawierajacej przewaznie penteny wytrzasa sie z mieszanina 100 ml kwasu siarkowego i 6 ml alkoholu metylowego w tempe¬ raturze okolo 0° C. Dolna warstwe kwasowa szybko oddziela sie i dodaje do niej 80 ml stezo¬ nego kwasu siarkowego oziebionego do 0° C.Z kolei ta mieszanina ekstrahuje olefiny z 500 ml syntyny wrzacej w granicach 92—95°C i zawie¬ rajacej 21% olefinów, przewaznie heptenów. Eks¬ trakcje prowadzi sie w niskiej temperaturze.Warstwe kwasowa szybko oddziela sie, wylewa¬ jac ja na lód, po czym mieszanine te destyluje sie.Otrzymuje sie 108 ml alkoholi, przewaznie hep¬ tylowych. PL