Znane sa sposoby hydrolizy drewna kwasami rozcienczonymi i stezonymi. Stosujac kwasy ste¬ zone otrzymuje sie znacznie wieksze stezenia weglowodanów w hydrolizacie niz przy stosowaniu kwasów rozcienczonych. Hydroliza drewna kwa¬ sami stezonymi ma poza tym te zalety, ze za¬ chodzi w niskiej temperaturze i bezcisnieniowo.W hydrolizacie otrzymuje sie jednak nie mono- sacharydy, a oligosacharydy, gdyz w roztworach weglowodanów w stezonych kwasach istnieje bardzo znacznie w prawo przesunieta r6wnowaga: celomonozy ^ ; ** celooligozy Znany jest sposób hydrolizy drewna stezonym kwasem siarkowym, lecz jest on nierentowny ze wzgledu na trudna regeneracje tego kwasu. Zwy¬ kle stosowany jest sposób hydrolizy drewna ste¬ zonym kwasem solnym, gdyz kwas solny daje sie dobrze regenerowac przez oddestylowanie. Kwas solny jest jednak bardzo agresywny, wiec apa¬ ratura do tego procesu jest bardzo kosztowna.W sposobie wedlug wynalazku stosuje sie do hydrolizy drewna lub innych materialów zawie¬ rajacych celuloze dymiacy kwas azotowy. Ope¬ rowanie dymiacym kwasem azotowym jest mniej klopotliwe niz operowanie stezonym kwasem sol¬ nym, daje sie on latwo regenerowac i nie wymaga kosztownej aparatury. Sposób wedlug wynalazku jest znacznie szybszy od innych sposobów, które wymagaja kilkunastu do kilkudziesieciu godzin, gdyz proces zachodzi juz w kilkudziesieciu mi¬ nutach.Sposobem wedlug wynalazku hydrolizowany material miesza sie na zimno z dymiacym kwa¬ sem azotowym i natychmiast oddestylowuje kwas pod zmniejszonym cisnieniem. W tych warun-kach prawie nie nastepuje utlenienie celulozy, a jedynie jej hydroliza. Produkt po oddestylo¬ waniu kwasu azotowego luguje sie woda, zadaje mlekiem wapiennym, oddziela osad i otrzymuje sie w ten sposób roztwór weglowodanów, glównie heksoz.Przyklad. Do 100 czesci wagowych 85— 90%-ego kwasu azotowego wprowadza sie 20—25 czesci wagowych trocin drzew lisciastych lub le¬ piej iglastych, albo jakichkolwiek materialów za¬ wierajacych celuloze ti poddaje sie destylacj-i pod zmniejszonym cisnieniem w temperaturze okolo 70° C. W tych warunkach prawie nie na¬ stepuje utlenienie czesci celulozowej drewna.Najpierw drewno ulega zupelnemu rozpuszczeniu, a jego glówne skladniki ulegaja nastepujacym przemianom: hemicelulozy ulegaja natychmiasto¬ wej hydrolizie, celuloza ulega poprzez polaczenie z kwasem azotowym hydrolizie do ftetroz, trioz i bioz, a lignina ulega nitrowaniu i tworzy sie nitrolignina o zawartosci azotu 4,1 %m .Po oddestylowaniu kwasu azotowego pozostaje zólta, krucha substancja, która silnie redukuje odczynnik Fehlinga. Zadaje sie ja woda, a potem mleczkiem wapiennym do pH=6,0. Po oddzieleniu osadu w roztworze pozostaja glównie weglowo¬ dany szeregu heksozowego.Otrzymany roztwór nadaje sie dobrze do pro¬ dukcji kwasów czterooksyadypinowych lub, po inwersji, do fermentacji alkoholowej i do produk¬ cji heksytów. ¦ Sposobem wedlug wynalazku mozna regenero¬ wac przeszlo 90% kwasu azotowego. Sposób jest szybki i prosty. Otrzymany produkt jest ubogi w pentozy, co jest korzystne zarówno przy fer¬ mentacji alkoholowej, jak tez przy produkcji kwa¬ sów czterooksyadypinowych. Jako materialy wyj¬ sciowe mozna stosowac miedzy innymi równiez celuloze techniczna i makulature. PL