Wedlug znanych sposobów gazobeton utwar¬ dzany za pomoca pary, mozna wytwarzac z jed¬ norodnej mieszaniny wapna, dobrze rozdrobnio¬ nego materialu krzemionkowego, wody oraz me¬ talu w postaci proszku, najczesciej aluminium, który powoduje wydzielanie sie gazu. Do wytwa¬ rzania gazobetonu zazwyczaj uzywa sie niegaszo¬ nego wapna, które ulega stopniowo procesowi gaszenia za pomoca wody w mieszaninie. Juz pod¬ czas gaszenia masa przybiera stosunkowo zwarta konsystencje tak, ze mozna pociac ja na bloki lub plyty. Nastepnie mase utwardza sie za pomoca pary o wysokim cisnieniu, w czasie którego wapno reaguje z krzemionka tworzac uwodnione krze¬ miany wapnia.Produkty wytwarzane w opisany sposób byly jednakze bardzo zmiennej jakosci. Zwlaszcza ich wytrzymalosc na sciskanie podlegala duzym wa¬ haniom. Wytrzymalosc na sciskanie byla ponadto znacznie wieksza w kierunku prostopadlym do kierunku, w którym masa sie rozszerza dzieki wydzielaniu sie w niej gazu, anizeli w kierunku równoleglym do niego, bowiem w trakcie wydzie¬ lania sie gazu w masie, tworza sie w niej czesto mniej lub bardziej wyraznie widoczne poziome szczeliny. Przy uzyciu niektórych gatunków wap¬ na, zwlaszcza wysokogatunkowego czystego wap¬ na o duzej zawartosci CaO, wyniki byly tak nie¬ zadowalajace, ze wapno takie uznano jako nie- nadajace sie do wyrobu gazobetonu. To tez do wyrobu gazobetonu uzywano wylacznie wapna hydraulicznego i uwazano, ze wlasciwosci hydrau¬ liczne wapna decyduja o jego jakosci.Obecnie stwierdzono jednak, ze niezadowalajace wyniki uzyskiwane zarówno z wysokogatunko¬ wym czystym wapnem jak i z wapnem slabo hy¬ draulicznym nalezy przypisac znacznej szybkosci z jaka przebiega proces gaszenia drobno zmielo-nego wapna, dzieki czemu masa staje sie tak ge¬ sta, ze przed jej stwardnieniem nie ma czasu na wytworzenie sie nalezytych porów.Jesli usiluje sie przyspieszyc wydzielanie gazu przez uzycie proszku aluminiowego wywiazuja¬ cego bardzo szybko gaz, tak,* ze wydzielanie sie go w masie zostaje ukonczone w ciagu 5—6 minut po dodaniu czynnika gazotwórczegp, to okazuje sie, ze wywiazywanie sie gazu jest mimo to za wolne w stosunku do procesu gaszenia. Takie szybkie wydzielanie sie gazu jest poza tym nie¬ korzystne w praktyce, gdyz nawet jesli wyniki prób laboratoryjnych okaza sie znakomite, jest rzecza jasna, ze przy tak naglym wywiazywaniu sie gazu nie mozna pracowac na skale fabryczna, albowiem potrzebny jest czas co najmniej 1,5—2 minut do dostatecznego zmieszania w mieszalni¬ ku proszku gazotwórczego z innymi skladnikami mieszaniny. Nastepnie potrzeba co najmniej 2,5— 3 minut na umieszczenie masy w formach, w któ¬ rych wytwarza sie bloki lub plyty z gazobetonu.Przed umieszczeniem masy w formach nie nalezy dopuscic do wydzielenia sie wiecej niz 10—15% gazu.Poniewaz stwierdzono, ze siarczany wywieraja wplyw opózniajacy na proces gaszenia wapna, % przeprowadzono szereg prób w celu ustalenia Z innymi rozpuszczalnymi siarczanami otrzy¬ mano krzywe zgodne z krzywa 5, o ile ilosc SO4 byla ta sama, z wyjatkiem siarczanu glinu, który nie wykazuje dzialania opózniajacego na wydzie¬ lanie sie gazu.Z przeprowadzonych prób wynika, ze gips za¬ równo palony jak i zwykly mielony, dziala w jed¬ nakowym stopniu opózniajaco na proces gaszenia oraz na szybkosc wywiazywania sie gazu. Przy dodatku 5 g gipsu na 1 litr masy wydzielenie gazu, jak widac z krzywej 4 na fig. 1, wynioslo tylko 60% wyliczonej ilosci. Przy dodatku 2 g gipsu palonego lub zwyklego ilosc wydzielonego gazu wynosila okolo 90% wyliczonej ilosci, lecz po¬ ziome szczeliny byly wieksze.Ten sam szkodliwy wplyw rozpuszczalnych siar¬ czanów na wywiazanie sie gazu stwierdzono przeprowadzajac próbe z grubszym proszkiem alu¬ miniowym, jak to widac z fig. 2, na której krzy¬ wa 1 otrzymano z ta sama mieszanina co krzy- w jakim stopniu szybkosc procesu gaszenia zalezy od niewielkich dodatków gipsu mielonego i gipsu palonego, Do prób tych stosowano mieszanine zawierajaca w objetosci 1 litra: 700 g (20W+ 80P), 375 g wody o temperaturze 22° C i 0,35 g sproszkowanego aluminium o stopniu rozdrobnienia 28. 20W +80P oznacza mieszanine skladajaca sie z 20 czesci wa¬ gowych wysokogatunkowego palonego wapna, zawierajacego 94% CaO oraz 80 czesci wagowych mielonego piasku bogatego w krzemionke, zawie¬ rajacego okolo 75% SiOz.Próby przeprowadzono z mieszanina, zarówno z dodatkami jak i bez dodatków, w nastepujacy sposób: Po dokladnym zmieszaniu skladników i dodaniu wody, oznaczono ilosc wydzielajacego sie gazu wyrazona w procentach wyliczonej cal¬ kowitej objetosci gazu, oraz czas jego wydziela¬ nia sie. Z uzyskanych danych wykreslono krzywe uwidocznione na fig. 1. Na fig. 1, 2, 3, 5 i 7 odciete oznaczaja czas wywiazywania sie gazu w minu¬ tach, a rzedne — jego ilosc wydzielona w masie, wyrazona w procentach wyliczonej calkowitej objetosci gazu. Na fig. 4 i 6 odciete oznaczaja czas po zmieszaniu w minutach, rzedne tempera¬ ture wewnatrz próbki. wa 1 na fig. 1. Krzywa 2 odpowiada mieszaninie, rózniacej sie od mieszaniny odpowiadajacej krzy¬ wej 1 tylko tym, ze uzyto do niej proszku alu¬ miniowego o stopniu rozdrobnienia 35.Krzywa 5 na fig. 1 uwidocznia wplyw 4 g siar¬ czanu sodu. Jak widac osiaga sie w tym przypad¬ ku znaczne opóznienie chwili rozpoczecia wydzie¬ lania sie gazu. Gdy jednak wywiazywanie sie gazu jest juz w toku, wówczas proces gaszenia rów¬ niez przebiega szybko. Widac to z krzywej 2 na fig. 6. Równiez w tym przypadku wystepuja w ga- zobetonie poziome szczeliny. Podobne wyniki osiaga sie z siarczanami zelaza, miedzi, potasu, amonu, magnezu i cynku. Jedynie siarczan glinu ma odmienne dzialanie. Nie opóznia on ani pro¬ cesu gaszenia ani wydzielania sie gazu, jesli do¬ dawac go w niewielkich ilosciach stosowanych w tym przypadku. , Wypróbowano równiez azotany, jednak stwier¬ dzono, ze opózniaja one wydzielanie sie gazu Z krzywych na fig. 1 krzywa 1 odpowiada próbce bez dodatków (slepa próba) „ 2 „ ,, z dodatkiem 2 g mielonego gipsu rr 3 » „ ,, ,, „ 2 g palonego gipsu ,, 4 „ ,, ,, ,, 5 g mielonego gipsu 5 „ „ „ „ 4 g Na2SQ4 • 10H20 — 2 —zftacznie wiecej, anizeli procesu gaszenia i dlatego sa szkodliwe. Zamiast siarczanów mOznaby oczy¬ wiscie uzyc równiez innych substancji, np4 ctilat* ków, lecz stwierdzono, ze nadaja One gotowym produktom pewne niekorzystne wlasciwosci, np. zwiekszona zdolnosc chloniecia Wody i W zWia2ku z tym gorsze wlasciwosci izolacji cieplnej ofaz ulatwiaja rdzewienie zbrojen zelaznych. fig, 3 uwidocznia wplyw szkla wodnego na wy¬ wiazywanie sie gazu, a fig. 4 WplyW szkla wod- 2 krzywych na fig. 3 nego na pfocfcs gaszenia wapna. Tak jak w przy¬ padku figur poprzednich, próby przeprowadzano przy uzyciu wysokogatunkowego wapna o zawar¬ tosci 94% CdO i calkowicie wolnego od zanie* czyszczen siarkowych, z wyjatkiem krzywej kre¬ skowane), kiedy uzyto slabo hydraulicznego wap* rta, zawierajacego okolo 78% CaO i okolo 4% 80$. Próby poza tym przeprowadzane byly z ta sama mieszanina i w taki sam sposób jak w przy¬ padku fig. 1.Krzywa 1 odpowiada próbce bez dodatków 2 „z dodatkiem 5 ml szkla wodnego 36° Be „3 „ z dodatkiem 5 ml szkla'wodnego 36° Be ^ oraz 2 g gipsu lub 2 g K^SO^ 4 „ „ Z dodatkiem 5 ml szkla wodnego 36° Be oraz 4g K^SOa 5 rr z dodatkiem tylko 5 ml szkla wodnego przy uzyciu slabo hydraulicznego wapna.Jak Widac z krzywej 5 na fig. 3 przy uzyciu slabo hydraulicznego wapna osiaga sie dobry efekt opóznienia wydzielenia sie gazu (dotyczy to równiez procesu gaszenia wapna), jesli stosuje sie dodatek samego szkla Wodnego, które rozpusz¬ cza Sie w Wodzie dodawanej do mieszaniny.W przypadku uzycia wysokogatunkowego Wapna osiaga sie stosunkowo nieznaczny efekt opóznie¬ nia, zarówno jesli chodzi o wydzielanie gazu jak i O próCfeS gaszenia, przy dodaniu Samego szkla Wodnego, podczas gdy mieszanina szkla wodnego z siarczanem daje nadzwyczaj korzystne wyniki, jak to widac z krzywej 4. Odpowiada ona dodat¬ kowi 5ml szkla wodnego i 4g siarczanu potasu, k$óry to dodatek daje znacznie korzystniejsza krzywa wydzielania sie gazu i równoczesnie tem¬ perature w masie nie wieksza niz 32° C. Struktura masy, po wydzieleniu gazu byla bez jakichkolwiek szczelin. Próbka odpowiadajaca krzywej 3 równiez posiadala bardzo dobra strukture.Stwierdzono, ze w celu uzyskania dobrych wy¬ ników ilosc szkla wodnego naogól nie powinna byc mniejsza niz okolo 3 ml na 1 iitr mieszaniny.Jako material zawierajacy siatcfcahy moze byc stosowany g.ps albo równowazna ilosc Siarczanu latwiej rozpuszczalnego, którego nalezy dodac w ilosci potrzebnej do zapewnienia niezbyt Szyb¬ kiego Wydzielania Sie gazU i niezbyt duzego wzro¬ stu temperatury; Wyniki podobne do uzyskanych ze szklem wodnym i siarczanem potasu osiagnieto tez stosujac boraks, Sam lub W mieszaninie z siar¬ czanami.Dalsze próby przeprowadzono tez z niewielkimi do¬ datkami zwyklego cementu portlandzkiego, zawie¬ rajacego gips, stosujac ilosci do 23 g cementu ha litr masy o ciezarze wlasciwym okolo 0,7. Odpowia¬ da to dodatkowi okolo 3,5% cementu w stosunku do wagi suchego materialu. Poczatkowo próby z ce¬ mentem portlandzkim dawaly bardzo zle wyniki, praktycznie podobne do wyników, które osiagano, gdy dodawatto do masy sam gips w ilosci odpo¬ wiadajace ilosci cementu. Stwierdzono jednak, ze jesli równoczesnie do masy doda Sie latwo roz¬ puszczalnych siarczanów, np. metali alkalicznych, wówczas osiaga sie zupelnie zadowalajace rezul¬ taty.Wyniki osiagniete W tych próbach uwidocznione sa na fig 5. Krzywa 1 na tej figurze sluzy do porównania i odpowiada krzywej 1 na fig. 1 i 3, a wiec próbie, W której uzyto mieszaniny o skla^ dzie 700 g (20W+80P), 375 g wódy o temperaturze 22° C i 0,35 proszku aluminiowego o stopniu roz¬ drobnienia 28.Krzywe 2, 3 i 4 na fig. 5 odpowiadaja próbom Z mieszanina o skladzie ogólnym: 675 g (20W+80P), 25 g klinkieru cementowego zmielonego do tego stopnia, iz na Sicie z siatka Din 70 zostaje 4% pozostalosci, 2 g gipsu mielo¬ nego, 4 g K2SO4 rozpuszczonego W wodzie, 375 g wody o temperaturze 22° C oraz 0,35 g proszku aluminiowego o stopniu rozdrobnienia 28.Krzywe 2, 3 i 4 róznia sie tym, ze klinkier ce¬ mentowy uzyty w trzech przypadkach nie byl ten sam. Krzywa 2 Wydzielania gazu odpowiada ce¬ mentowi portlandzkiemu szybko wiazacemu, o du¬ zej Zawartosci krzemianu trójwapniowego, pod¬ czas gdy krsywa 3 uzyskano z Wolno wiazacym cementem, o malej zawartosci krzemianu trój¬ wapniowego. Oba gatunki cementu pochodzily z tej samej .cementowni i oba byly ubogie W alka-lia (0,3% K20+Na20). Jak widac oba te cementy sa wlasciwie równowartosciowe. Krzywa 4 odpo¬ wiada cementowi, który, sposród 10 róznych ga¬ tunków cementu portlandzkiego dawal najkrótszy czas wydzielania gazu i jednoczesnie najwyzsza temperature w mieszaninie. Krzywa temperatury dla tej mieszaniny jest krzywa 4 na fig. 6. Naj¬ krótszy czas wydzielania sie gazu laczy sie w tym przypadku z najwiekszym wzrostem temperatury, choc nie jest to wcale regula. Tak rip. szybkosc wydzielania sie gazu w dwóch wyzej wspomnia¬ nych przypadkach cementu szybko i wolnowia- zacego moze byc znacznie zwiekszona przez do¬ datek wodorotlenku metalu alkalicznego, przy równoczesnym zmniejszeniu temperatury masy.Na fig. 6 przedstawiono krzywe temperatury dla szeregu mas. Krzywa 4 odpowiada mieszani¬ nie z cementu jak na fig. 5, który sposród 10 róz¬ nych gatunków cementu dawal najwyzsza tempe¬ rature wynoszaca okolo 42° C, krzywa 5 odpo¬ wiada mieszaninierz cementem, który dawal naj¬ nizsza temperature wynoszaca okolo 35° C. Krzy¬ we 4 i 5 odpowiadaja mieszaninie o skladzie: 675 g (20W+80P), 25 g cementu portlandzkiego, 2g gipsu mie¬ lonego, 4 g K2SO±, 375 g wody o temperaturze 22° C oraz 0,35 g proszku aluminio¬ wego o stopniu rozdrobnienia 28.Powiekszenie ilosci cementu do 50 g wywoluje bardzo niewielkie obnizenie podanych tempera¬ tur, a natomiast powoduje znaczne przedluzenie czasu wydzielania sie gazu. Na fig. 6 podano tez krzywe wzrostu temperatur dla mieszanin bez do¬ datku cementu. Krzywa 2 odpowiada mieszaninie o skladzie: 700 g (20W+80P), 375 g wody o tempera¬ turze 22° C, 2 g gipsu mielonego, 4 g K2SOa, 0,35 prosz¬ ku aluminiowego o stopniu rozdrob¬ nienia 28 a krzywa 3 mieszaninie o skladzie: 675 g (20W +80P), 25 g zasadowego zuzla wielkopiecowego, 375 g wody (22° C), 6g K2SO4 oraz 0,35 g proszku alumi¬ niowego o stopniu rozdrobnienia 28.Krzywa 1 odpowiada próbce porównawczej, od¬ powiadajacej krzywej 1 na fig. 1, 3 i 5.Wydzielanie sie gazu i wzrost temperatury w mieszaninach- do których dodano jako dodat¬ ków cementu albo szkla wodnego jest jak widac na krzywych podobne, tak, ze w obu przypadkach mozna uwazac, iz czynnymi skladnikami sa: ma¬ terial krzemionkowy w polaczeniu z siarczanami.Mozliwe jest jednak, ze równiez inne czynniki maja tu wplyw. Na skutek dodania znacznej ilo¬ sci latwo rozpuszczalnego siarczanu, material cementowy w masie ma widocznie dosc czasu na to, aby utworzyc potrzebna ilosc substancji, praw¬ dopodobnie osadu uwodnionego krzemianu wap¬ nia, która wywiera dzialanie opózniajace na za¬ chodzacy nastepnie proces gaszenia wapna. Dla¬ tego starano sie zwiekszyc szybkosc reakcji ce¬ mentu przez drobniejsze zmielenie go. Jednak cement, który przesiano przez sito o 10 000 oczkach na cm2 (Din 100) dawal tylko niewielkie polep¬ szenie wyniku. Ilosc siarczanu potasu mozna bylo, przy niezmienionych krzywych wydzielania gazu i wzrostu temperatury wedlug fig. 5 i 6, zmniej¬ szyc z 4 g na 3 g. Jednak jesli cement zostal swie¬ zo zmielony wykazywal on znacznie zwiekszona reaktywnosc. Przy uzyciu tego samego gatunku cementu, który w przypadku krzywej 4 powodo¬ wal najszybsze wydzielanie sie gazu i najwyzsza temperature, lecz swiezo zmielonego, stwierdzono, ze mozna regulowac wydzielanie sie gazu za po¬ moca samego mielonego gipsu, bez dodatku lat¬ wo rozpuszczalnych siarczanów. W przypadku tym dodawano gipsu do mieszaniny wapna z piaskiem i mielono razem w ciagu 5 minut. W zwiazku z tym stosowano próbke o skladzie: 690 g (20W+ 80P), 10 g swiezo zmielonego klinkieru cementowego, (1,6% alka¬ liów + 0,85% S03), 375 g wody o temperaturze 22° C oraz 0,35 g proszku aluminiowego o stopniu roz¬ drobnienia ,28.Wyniki prób uwidoczniono na fig. 7, na której poszczególne krzywe odpowiadaja nastepujacym dodatkom do wyzej podanej próbki: Krzywa 1 odpowiada dodatkowi 1,5 g gipsu " 2 " " , 3'°g n 3 " . 6,0 g „ 4 r, „ 6,0 g Na2S04 • \0H2O lub 3,0 g K2S04 Tak wiec przy uzyciu swiezo zmielonego ce¬ mentu stalo sie mozliwe uzyskanie okreslonego wyniku przy ilosci tylko 1.0 g .na- litr, co odpo¬ wiada dodatkowi okolo 1,5% w stosunku do wagi suchego materialu. Jednakze przy tak niewielkiej ilosci cementu struktura gazobetonu nie byla tak dobra jak przy nieco wiekszych ilosciach cemen¬ tu, np 25 g. Swiezo zmielony cement wykazywal stosunkowo duza zawartosc alkaliów (1,6% KzO + + Na2Q). Naogól w celu uzyskania dobrej struk¬ tury jak wynika z figur, nalezy stonowac cement w ilosci nie mniejszej niz 3% w stosunku do wagisuchego materialu i jednoczesnie siarczan w ilosci nie mniejszej niz 10% w przeliczeniu na siarczan wapnia w stosunku do calkowitej ilosci cementu.Jesli potrzebne sa wieksze ilosci siarczanu, lepiej jest stosowac latwiej rozpuszczalne siarczany, np. siarczany metali alkalicznych, które w czasie reakcji zachodzacych w masie przechodza prawdo¬ podobnie w wodorotlenek metalu alkalicznego i gips. Przy wiekszych ilosciach gipsu wydziela¬ nie sie gazu w masie zachodzi bdrdzo wolno, jak widac z krzywej 3 na fig. 7, co zwieksza mozli¬ wosc uszkodzen w strukturze masy. Siarczany me¬ tali alkalicznych powoduja szybsze wydzielanie sie gazu, to tez nadaja sie one do uzycia same lub w mieszaninie z niewielkimi ilosciami gipsu.Siarczan potasu jest odpowiedniejszy "do tego celu, gdyz w przeciwienstwie do siarczanu sodu nie daje wykwitów solnych na powierzchni bloków betonowych. Mozna tez stosowac inne latwo roz¬ puszczalne siarczany. Potrzebna ilosc siarczanu, zwlaszcza latwo rozpuszczalnego zalezy równiez od gatunku wapna. Wapno czyste, wysokogatun¬ kowe wymaga wiekszej ilosci siarczanu anizeli wapno nieco gorszego gatunku. Wapno swiezo zmielone jest równiez bardziej reaktywne anizeli mielone wapno pewien czas przechowywane.Stwierdzono, ze korzystnie jest uzyc np. 25 g cementu i 2—3 g gipsu mielonego, a nastepnie regulowac wydzielanie sie gazu stosujac zmienna ilosc latwo rozpuszczalnego siarczanu np. siar¬ czanu potasu. Jesli cement jest swiezo zmielony albo powtórnie mielony, wówczas z reguly nie potrzeba dodawac wcale albo tylko niewielkiej ilosci latwo rozpuszczalnego siarczanu.Zamiast cementu portlandzkiego mozna tez sto¬ sowac inne ulegajace hydrolizie materialy zawie¬ rajace krzemianyr np. cement zuzlowy albo zasa¬ dowy zuzel wielkopiecowy. Zuzel ten reaguje jednak znacznie wolniej od cementu portlandz¬ kiego, tym nie mniej z wapnem wysokogatunko¬ wym daje on wiekszy wzrost temperatury masy lecz gorsza strukture, nawet, jesli ilosc jego znacz¬ nie zwiekszyc. Z mniej reaktywnym wapnem, np. z, wapnem slabo hydraulicznym mozna zuzel wiel¬ kopiecowy mimo to z korzyscia stosowac.Stosujac ustalony dodatek cementu, najkorzy¬ stniej swiezo zmielonego lub ponownie mielonego, np. 3—4% w stosunku do wagi suchego materialu, lub, 3—5 litrów szkla wodnego 36—40° Be na metr szescienny masy, mozna zatym, przez zwykla zmiane zawartosci siarczanu, w zupelnosci opa¬ nowac procesy wywiazywania sie gazu i twar¬ dnienia przy wyrobie gazobetonu z czystych ma¬ terialów wysokogatunkowych, np. wapna czystego lub slabo hydraulicznego i mielonego piasku p duzej zawartosci krzemionki. Mozna okreslic dokladnie czas wydzielania sie gazu, czas tward¬ nienia itd. Z mieszanina np. opisana wyzej skla^ dajaca sie z 20% wagowych palonego wapna o za¬ wartosci okolo 94% CaO oraz 80% wagowych mielonego piasku o zawartosci okolo 80% S1O2, osiagnieto po 2 godzinnym utwardzaniu para pod cisnieniem 9—-11 atm. nastepujace wyniki (z mie¬ szaniny podanej otrzymuje sie produkt o ciezarze wlasciwym w stanie suchym okolo 0,7): 1. Bez dodatku substancji regulujacych proces gaszenia lub z dodatkiem tylko gipsu w ilosci 2 g na litr: wytrzymalosc kostek na sciskanie w kierunku prostopadlym do kierunku, w którym masa sie rozszerza wynosila 40—50 kg/cm2, zas wytrzymalosc kostek na sciskanie w kierun¬ ku równoleglym wynosila 20—30 kg/cm2. 2. Kostki wytworzone z dodatkiem 3,5% mie¬ lonego klinkieru cementowego, 2 g gipsu i 1—4 g siarczanu potasu lub 2—8 g siarczanu sodu na litr.Wytrzymalosc kostek na sciskanie w kie¬ runku prostopadlym do kierunku, w którym masa sie rozszerza wynosila 70—80 kg/cm2, zas wytrzymalosc na sciskanie w kierunku rów¬ noleglym wynosila 60—70 kg/cm2.Tak wiec przez niewielki dodatek cementu i siarczanu wytrzymalosc kostek w kierunku pro¬ stopadlym do kierunku rozszerzania sie masy zo^ stala zwiekszona prawie dwukrotnie, a w kierunku równoleglym do kierunku rozszerzania sie masy zwiekszona prawie trzykrotnie. Kostki z dodat¬ kiem cementu i siarczanu nie maja szczelin i po¬ siadaja bardzo dobra strukture. Z dodatkiem szkla wodnego, zamiast cementu, uzykuje sie nieco nizsza wytrzymalosc wynoszaca okolo 60— 70 kg/cm2 w kierunku prostopadlym do kierunku rozszerzania sie masy i 50—60 kg/cm2 w kierunku równoleglym. Do podanych wyzej mieszanin sto¬ sowano wapno zmielone w takim stopniu, iz zo¬ stawialo ono 4% pozostalosci na sicie Din 70 oraz piasek zmielony tak, iz na sicie Din 70 zostawalo .20—25% pozostalosci. Przez zwiekszenie ilosci czynnika wiazacego, badz wskutek zwiekszenia dodatku cementu, badz wskutek zwiekszenia za¬ wartosci wapna" do 25%, uzyskano wytrzymalosc ponad 100 kg, zarówno w kierunku. prostopadlym jak i równoleglym do kierunku rozszerzania sie masy.Ciezar wlasciwy produktów wytworzonych spo¬ sobem wedlug wynalazku moze oczywiscie wa- — 5 —hac sie w szerokich granicach. W przykladach podanych wyzej ciezar wlasciwy w stanie suchym wynosil okolo 0,7. Nizej podano dwa przyklady mas dajacych produkty o ciezarze wlasciwym w stanie suchym okolo 0,4.I+itr mieszaniny zawiera: Przyklad I. 370 g mieszaniny zawierajacej 20 czesci wagowych palonego wapna i 80 czesci wa¬ gowych piasku, 30 g cementu portlandzkiego, 3 g gipsu, 1—4 g siarczanu potasu oraz 0,625 g proszku aluminiowego o stopniu rozdrobnienia 28.Litr mieszaniny zawiera: Przyklad II. 385 g mieszaniny zawierajacej 25 czesci wagowych palonego wapna i 75 czesci wagowych piasku, 15 g cementu portlandzkiego, 1,5 g gipsu, 1—4g siarczanu potasu ora'z 0,625 g proszku aluminiowego o stopniu rozdrobnienia 28.Z obu tych próbek otrzymuje sie kostki posiada¬ jace wytrzymalosc okolo 20—35 kg/cm2 równolegle do kierunku rozszerzania sie masy.Ciezar wlasciwy gotowego produktu mozna zmieniac dowolnie poczawszy od okolo 0,35 wzwyz.W podanych wyzej przykladach wapno i piasek mielono na sucho i nastepnie mieszano dokladnie ze soba. Przy przygotowywaniu masy wlewano do mieszalnika najpierw wode, w której rozpuszcza¬ no siarczan lub ewentualnie szklo wodne, a na¬ stepnie dodawano wapno, piasek i cement prawie jednoczesnie. Material mieszano okolo 1 minuty z woda, przed dodaniem proszku aluminiowego.Nastepnie po dodaniu proszku aluminiowego mie¬ szano w dalszym ciagu co najmniej przez prze¬ ciagi minut, przed przeniesieniem masy do form.Jesli piasek jest zmielony na mokro, co moze sie zdarzyc przy pracy na skale przemyslowa, nie mozna go oczywiscie mieszac z wapnem pa¬ lonym przed dodaniem do mieszalnika. W przy¬ padku piasku mielonego na mokro jest prawdo¬ podobnie korzystniej dodawac do wody w mie¬ szalniku najpierw material zawierajacy siarczany i ewentualnie szklo wodne, a nastepnie wapno i bezposrednio po tym cement. Jesli jako material zawierajacy siarczany stosuje sie gips, dobrze jest zmieszac go dokladnie z wapnem i ewentualnie z piaskiem np. przez wspólne ich zmielenie. Ce¬ mentu nie nalezy dodawac przed wapnem, stwier¬ dzono bowiem, ze cement bardzo szybko wiaze latwo rozpuszczalne siarczany i wskutek tego opózniajace dzialanie siarczanów na proces ga¬ szenia wapna zostaje calkowicie lub czesciowo zniesione. W przypadku uzycia piasku mielonego na mokro, czas mieszania go z pozostalymi mate¬ rialami powinien byc dluzszy, niz przy uzyciu piasku mielonego na sucho, najkorzystniej okolo 4—5 minut w celu osiagniecia dokladnego zmie¬ szania materialów.Zawartosc gipsu w cemencie stosowanym w po¬ danych przykladach wynosila 3,5%—6,0% z wy¬ jatkiem cementu o zawartosci 1,6% alkaliów, po¬ danym w jednym z przykladów, który skladal sie z samego zmielonego klinkieru cementowego bez dodatku gipsu. Zawarte w tym cemencie 0,85 SO3 znajduja sie prawdopodobnie w postaci bardzo trudno rozpuszczalnej ze wzgledu na wysoka temperature stosowana w czasie wypalania klin¬ kieru.Z masy wytworzonej w podany sposób mozna wytwarzac plyty izolacyjne, bloki budowlane, zelbetowe plyty i belki np. zelbetowe plyty i belki sklepieniowe. PL