Stos ulozony ze szczap i walków o okreslo¬ nych wymiarach zawiera mniejsza ilosc, drewna niz np. stos ulozony z desek o takich samych wymiarach. Nie ma mozliwosci ulozenia stosu z walków lub szczap, w którym przestrzen za¬ jeta przez samo drewno bylaby wieksza niz 80°/n.Przy scislym ulozeniu wynosi ona 80°/o. Drew¬ no stosowe mierzy sie objetoscia jaka zajmuje, której jednostka jest jeden metr przestrzenny.Oznaczamy go symbolem 1 mp. Ta miara nie okresla jednoznacznie faktycznej zawartosci drewna mierzonej w m8. 1 mp szczelnie ulozo¬ nych walków drzewa w stosie zawiera za tym 0,8 m8 drewna. Poniewaz warunek szczelnego ulozenia jest trudny do wykonania, dlatego ma¬ sa rzeczywista drewna mierzona w m8 jest rózna. --: i Dotychczas nie sa znane dokladnie metody po¬ zwalajaca oznaczyc zawartosc drewna w 1 mp stosu. Metoda pomiaru i cyrkiel bedacy przed¬ miotem wynalazku zezwalaja na zmierzenie sci¬ slosci ulozenia drewna i zarazem ilosci drewna w stosie, skladajacego sie ze szczap i walków.Moga tu wchodzi pod uwage dwie drogi —„ jed¬ na z nich bedzie pomiar przestrzeni wolnych — druga obliczanie objetosci rzeczywiscie zajetej przez drewno. Pomiar objetosci mozna sprowa¬ dzic do pomiaru powierzchni przekroju poprze¬ cznego stosu. Stosunek powierzchni drewna do calkowitej powierzchni przekroju poprzecznego stosu wynosi "dla scislego ulozenia szczap lub *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest inz. Janusz Bojarski -walków 0,8 — co oznacza, ze 1 mp zawiera 0,8 ni* rzeczywistej masy drewaa. * i taiiu4^tf stosunku fcowi^rzckniowego mozna hsle; posluzyc stosu^^n^lihi^wyin^np. stosunkiem sumy{ciecia szczap lub walków, wyznaczonych przez^przekatnie do calkowitej dlugosci przekat¬ ni. W stosie o wymiarach 1 mp (1 m X 1 m X 1 m) przekatnia « V 2 - M* m» zatem przy zachowaniu prawidlowej scislosci ulozenia suma cieciw szczap lub walków wzdluz tej przekatni wyniesie 1,41 X 0,8 = 1,13 m. Zatem stos o obje¬ tosci 1 mp, w którym suma cieciw wyznaczonych przez przekatnie wynosi 1,13 m, posiada mase rzeczywista 0,8 m8. W wypadku gdy suma cie¬ ciw bedzie mniejsza niz 1,13 m, stos taki bedzie posiadal iraiejsza scislosc ulozenia i stosunko¬ wo mniejsza mase. Scislosc ulozenia i mase obliczono dla róznych sum cieciw wg nastepu¬ jacych wzorów: I.II.III.WK = a : 1,41 WK = wykladnik scislosci ulozenia a = suma cieciw . x - a : 1,13 x = ilosc metrów przestrzennych (mp) Y = x . 0,8 Y = m* (ilosc m») Przy pomocy tych wzorów oblicza sie tabelke, która uzyto do wykreslenia skali pomiarowej cyrkla 24 (fig. 1). Tabale ta; pomimo, ze obli¬ czona jest tylko dla stosu o wymiarach 1 m X 1 m X 1 m (I mp) jest wystarczajaca do doko¬ nania pomiarów stosów o róznych wymiarach przestrzennych — nalezy tylko zastosowac tzw. pomiar próbny — okreslony scisle w Normach Polskich Nr P.N.-D-95003. Skale pomiarowa wy¬ kreslono nastepujaco: od punktu zerowego od¬ mierzono 1,13 m i ten odcinek podzielono na 100 równych czesci — w ten sposób dokonywac mozna odczytu z dokladnoscia do 1/100 mp.Nad ta skala wykonano druga podzialke, dzie¬ lac 1,13 m (ten sam odcinek) na 80 równych cze¬ sci. Górna skala sluzy do dokonywania odczy¬ tów scislosci ulozenia i masy szesciennej z do¬ kladnoscia do 1/100 m*. Tak sporzadzona skale pomiarowa 24 zmniejszono w zaleznosci kól ze¬ batych 13 i 17 (fig. 2) od stosunku przykladni cyrkla pomiarowego i wstawiono do korpusu cyrkla. Cyrkiel stanowi przyrzad, który sumuje mierzone cieciwy szczap lub walków — w wy¬ niku czego wskazówka cyrkla pozwala odczytac na skali pomiarowej objetosc, mase w m? oraz wspólczynnik scislosci ulozenia danego stosu.Na fig. 1 przedstawiony jest widok z przodu cyrkla pomiarowego oraz skala, a na fig. 2 — przekrój glowicy cyrkla. Przed przystapieniem do wlasciwego pomiaru nalezy na czole stosu drewna wykreslic przy pomocy laty linie prze¬ katni, odpowiadajacej 1 mf powierzchni, na czo¬ lach poszczególnych szczap lub walków, przez które ta przekatnia przechodza. Tak zaznaczone cieciwy na walkach lub szczapach odmierza sie kolejno cyrklem. Strzalke cyrkla 3 (fig. 1) przed pomiarem wprowadza sie pokretka 18 do pu-iktu zerowego, a nastepnie dokonuje sie pomiaru pierwszej cieciwy, ustawiajac prawe ramie i cyrkla na jednym koncu cieciwy walka lub szczapy, a lewe ramie rozwierajac do drugiego konca cieciwy. Na skutek przenosni kól zeba¬ tych 17 i 13 strzalka 3 posunie sie na skali o pe¬ wien odcinek. Celem pomiaru drugiej cieciwy nalezy zewrzec ramiona cyrkla 12 i 8, lecz przed tym nacisnac przycisk 4, który uniezalezni* ruch ramion cyrkla 12 i 8 od ruchu strzalk* 3.Po zwarciu ramion cyrkla 12 i 8 strzalka 3 po¬ zostaje na poprzednim miejscu, wskazujac wy¬ miar pierwszej cieciwy. Przy pomiarze drugiej cieicwy postepujemy tak samo, tzn. ramie prawe $ cyrkla przykladamy do jednego konca drugiej cieciwy, a lewe ramie 12 rozwieramy tak, aby siegnelo drugiego konca drugiej ciaciwy: wte¬ dy strzalka 3 przesunie sie o nastepny zmniej¬ szony przez przekladnie kól zebatych 13 i 17 od¬ cinek i strzalka 3 odchyli sie po drugim pomia¬ rze o odcinek odpowiadajacy dlugosci pierwszej i drugiej cieciwy. Przed trzecim pomiarem na¬ lezy znowu uniezaleznic przez nacisn?ec*c przy* cisku 4 ruch ramienia 12 cyrkla od ruchu wska¬ zówki 3 i przystapic do trzeciego pomiaru trze¬ ciej cieciwy, jak poprzednio. Po skonczonym pomiarze wszystkich cieciw strzalka 3 wskazuje na dplnei skali rzeczywista ilosc metrów orze- strzennych, a na górnel skali ¦— scislosc uloze¬ nia i rzeczywista ilosc metrów szesciennych drewna mierzonego stosu o objetosci 1 mp.Jezeli jest to pomiar próbny I mp stosu, który posiada np. 4 mp, mnozymy odczytany wynik na skali cyrkla przez 4 i tak otrzymamy rzeczy¬ wista mase przestrzenna i szescienna calego stosu. . ! ¦ Na skutek rozwierania ramion cyrkla 8 1 12 sila rozwierajaca przenoszona jest na trzpien gestozkiem 21, który razem x-ramieniem cyrkla « obraca sie i powoduje na skutek tarcia obrót ko¬ la zebatego 13, a to obraca kolo zebate 17, Do kola tego 17 przymocowana Jest strzalka 3, wska¬ zujaca odczyt na skali 24.Celem uniezaleznienia ruchu ramion cyrkla 12 i 8 od ruchu strzalki 3 i kól zebatych 13 i 17 uzywamy przycisk pierscieniowy 4, po nacisnie¬ ciu którego dzialamy na pierscien przyciskowy 19, który na jednym swym koncu umocowany jest na nicie 6, zas drugi koniea dziala pierscie¬ niem na kolo zebate 13 — sciskajac sprezyne 14 i zwalniajac sprzeglo miedzy kolem zebatym 13, a trzpieniem ze stozkiem 21, unieruchamiajac w ten sposób system kól zebatych 17 i 13 oraz strzalke 3. Celem sprowadzenia strzalki do pun¬ ktu zerowego nalezy nakretke 18 obracac w le¬ wo, przyciskajac równoczesnie przycisk pierscie¬ niowy 4.Przez obrót nakretki 18 w lewo, obracamy ko¬ lo zebate 17, które powoduje uniezaleznienie te¬ go kola od ruchu ramion cyrkla 12 i 8 przy rów¬ noczesnym przycisnieciu przycisku pierscienio¬ wego 4. PL