Przyrzad wg wynalazku dotyczy specjalnej po¬ staci swiatlomierza przystosowanego do pomia¬ ru przepuszczalnosci swietlnej koron drzew.W przyrzadzie tym w sposób prosty polegaja¬ cy na przeliczeniu swiecacych oczek oblicza sie ilosc punktów jasnych i ciemnych (niebieskich i zielonych), na podstawie których ustala sie przepuszczalnosc swietlna koron drzew.Przyrzad wg wynalazku jest przedstawiony na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia widok ogólny przyrzadu, fig. 2 — jego przekrój po¬ przeczny, a fig. 3, 4 i 5 — czesci skladowe.Swiatlomierz opisywany sklada sie (fig. 2) z podstawy a, tarczy b, zwierciadel c, oslony d, wziernika e, oraz poziomicy f. Podczas pracy spoczywa na trójnogu (fig. 1). Podsitawa a (fig. 2 i 3) posiada od spodu zgrubienie z wraz z otwo¬ rem dla wkretki trójnoga Je, z wierzchu zas na obwodzie 8 miseczek m dla zapadki tarczy. Mi¬ seczki dziela obwód podstawy na 8 róznych cze- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wy¬ nalazku jest mgr inz. Stanislawa Matusza. sci. Tarcza swiatlomierza b (fig. 2 i 4), zwiaza¬ na jest z podstawa wkretka glówna i, przecho¬ dzaca przez srodek. Wkretka ta jest równoczes¬ nie osia obrotu tarczy, a wbudowana od spodu zapadka zaskakujac w poszczególne miseczki podstawy, umozliwia ustalenie tarczy b w 8-miu polozeniach, rózniacych sie o 45* kat.We wglebieniu tarczy spoczywaja wymienne, wypukle zwierciadla c (fig. 2), przytrzymywane przez trzy wkretki zwierciadlowe h (fig. 2 i 4) z przycietym obwodem, umozliwiajacym przy odpowiednim polozeniu wkretki wyjecie lub za¬ lozenie zwierciadla.Metalowe zwierciadla c (fig. 2) sa osadzone we wglebieniu tarczy. Lacznie jest ich trzy, wszystkie sa wypukle i kazde wybrzuszone wg innego promienia krzywizny. W zaleznosci od te¬ go promienia i wysokosci drzewostanu odbijaja one korony drzew mniejszej lub wiekszej po¬ wierzchni drzewostanu.Przy drzewostanie np. o wysokosci okolo 20 m, zwierciadlo o promieniu krzywizny najbardziej,Wy^kle,jBDJMB^iefo^ mniej wypukle okolo l/J ha, najbardziej zas plaskie sluzy do badania przepuszczalnosci koron grup (kilku) drzew w drzewostanie.Oslona d (fig. 2 i 5) w postaci czaszy sporza¬ dzona jest z blachy powleczonej obustronnie ma¬ towa czernia, dla unikniecia odbijania promieni swietlnych, ósma czesc tej (czaszy) oslony jest wycieta, a w to miejsce zalozono wymienny wy¬ cinek z sotami g. Oczka na wycinku sa rozmiesz¬ czone w grupach po 10 sztuk i ulozone w sita o zarysie trójkata i (fig. 5). Wycinek z sitami zaklada sie zastrzaskowo na czasze, z która two¬ rzy w czasie pomiaru jedna calosc. Na wycinku znajduje sie 12,5 takich trójkatów. Przez obrót tarczy, na której spoczywa oslona d (fig. 1, 2), mozna wycinek z sitami, ustawic kolejno w 8-miu kierunkach, które ustala polozenie 8 zapadkowych miseczek podstawy. Podczas obro¬ tu tarczy zapadka zaskakuje kolejno w misecz¬ ki m. (fig. 3) i umozliwa scisle zachowanie kie¬ runku nastawy przyrzadu.Po przeciwnej stronie wycinka jest umiesz¬ czony wziernik z soczewka c (fig. 2 i 5), umozli¬ wiajacy odczytanie obrazu na zierciadle c (fig. 2).Na wierzcholku oslony znajduje sie malo czula poziomica pudelkowa do poziomowania przyrza¬ du na trójnogu. Przytwierdzenie swiatlomierza do trójnogu moze*byc stale za pomoca wkretki trójnoga k (fig. 1) lub tez oparte na wahliwej za¬ ciskowej galce.Sposób poslugiwania sie przyrzadem wg wy¬ nalazku jest opisany ponizej.Ustawiamy trójnóg i przytwierdzamy do nie¬ go swiatlomierz za pomoca wkretki trójnoga, która wchodzi w zgrubienie podstawy. Ujmuje¬ my oburacz swiatlomierz i nadajemy mu po¬ lozenie poziome zgrywajac poziomice przez od¬ powiednie naciskanie rekami. Jedna reka przy¬ trzymujemy podstawe, druga zas, trzymajac na oslonie, obracamy tarcze, az zapadika zaskoczy w jedna z miseczek. Tak ustawiony przyrzad jest juz przystosowany do dokonywania spo¬ strzezen.Patrzac przez wziernik widzimy w lustrze obraz wycinka z trójkatnymi sitami. Sit jest 13, z tego jedno o zmniejszonej do polowy ilosci oczek. Mamy zatem 12 sit kazde po 16 oczek i jedno z 5 oczkami, a wiec 12,5 sit dziesiecio- oczfeowych. Na obserwowanym stanowisku wy¬ konujemy osiem „odczytów" (wg 8-miu zapa¬ dek).Pomiar wykonujemy w sposób nastepujacy: pc ustawieniu przyrzadu wg poziomicy, wzier¬ nik zwracamy w ten sposób by pierwszy odczyt zostal dokonany od strony pólnocnej. Zaczyna¬ jac od pólnocnego kierunku patrzymy przez wziernik na powieierzchnie lustra, liczac ilosc swiecacych na lustrze oczek (o barwie jasnego blekitu nieba). Nie liczymy oczek zielonych przy¬ slonietych zielenia lisci, szpilek lub galazek.Po zliczeniu i zapisaniu liczby swiecacych oczek, obracamy wziernik w ten sposób by po¬ krywa przesunela sie o kat 45° do nastepnej za¬ padki. Po dokonanym obrocie o 45° ponownie li¬ czymy jasne, swiecace oczka, których liczbe zno¬ wu zapisujemy. W ten sposób dokonujemy ko¬ lejno 8 odczytów w osmiu polozeniach zapadki i zapisujemy swiecace oczka w odpowiednim raptularzu.Ponizszy przyklad przedstawia sposób zapisy¬ wania dokonanych odczytów: 36 swiecacych oczek • 16 . 21 .41 „ • 62 • 31 • 16 . 9 polozenie 1. 2. 3. 4. 5. . 6. 7. 8.Pn PnW W PLW PL PlZ Z .PnZ Razem: 232 swiecacych oczek.Razem 8 odczytów o 232 swiecacych oczkach.W ten sposób zliczono wszystkie oczka jasne swiecace na calej powierzchni widnokregu obej¬ mujace w naszym przykladzie 232 oczek. Za podstawowa jednostke pomiarowa przyjeto tzw. punkt swietlny. Pod pojeciem tego punktu ro¬ zumiemy 10 oczek jasnych. Zebrane sa one w po. szczególne grupy i ulozone w ksztalcie trójkat¬ nych sit. Uklad trójkatny ulatwia szybkie licze¬ nie swiecacych oczek, a ponadto daje dobre ich rozmieszczenie przystosowane do szybkiego li¬ czenia.Wracajac do przykladu podanego powyzej po¬ wiemy, ze w naszym przypadku ilosc 232 swie¬ cacych oczek podzielone przez 10 daje 23,2 punk¬ tu swietlnego tj. okraglo 23 swietlnych punktów.W ten sposób otrzymano procentowe uchwyce¬ nie powierzchni jasnej nie zaslonietej koronami drzew, do powierzchni ciemnej zajetej pulapem dachu lesnego. Na 100 (bowiem mozliwych punk¬ tów swietlnych otrzymano w naszym przykladzie 23 punktów swietlnych, na które to zlozyly sie 282 swiecacych oczek. Daje to procentowe okre¬ slenie powierzchni przyslonietej, do otwartej.Nalezy równiez podkreslic i to, ze zapisy w rap¬ tularzu, wskazuja, która strona badanego obiek¬ tu (stanowiska) otrzymuje najwiekszy doplyw Nr patentu 37283swiatla. — Cyfry bowiem zwiazane z odpowied¬ nia strona swiata orientuja rozklad tych punk¬ tów swietlnych na poszczególnych wycinkach niebosklonu. PL