Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie któ¬ re pozwala w sposób scisly okreslic z góry, ja¬ kie dla danego gatunku drewna, o odpowiedniej wilgotnosci i strukturze, nalezy zastosowac na¬ rzedzia tnace np. w celu przetarcia drewna na deski np. w traku, przy czym dane uzyskane w tym urzadzeniu pozwalaja tez wyznaczac wlasciwa predkosc ciecia i posuwu kloców, np. w traku bez narazania narzedzia na przed- wosesne* zuzycie lub samego drewna na nie¬ wlasciwe traktowanie.Urzadzenie wedlug wynalazku jest tak pomy¬ slane, ze posiada odpowiedni uchwyt ujmujacy wycinek pily, np. pily traka, przy czym uchwyt ten moze opadac wzdluz prowadnicy, a przy spa¬ daniu stlacza odpowiedni zderzak, osadzony najlepiej na sprezynie, wycinajac po drodze •) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórcami wy¬ nalazku sa mgr itnz. Romuald Dziewanowski i mgr Henryk Dziewanowski. wreb w wzorcowym klocku drewna. Stan stlo¬ czenia sprezyny zderzaka pozwala na wysnu¬ cie scislych wniosków, bowiem znajac wysokosc spadu uchwytu z wycinkiem pily, wysuniecie kloca w uchwycie, glebokosc wycietego wrebu^ kierunek przeciecia kloca i sitan" jego wilgotno¬ sci, mozna dobrac kila danego gatunku* i rodzaju drewna najodpowiedniejsze narzedzia tnage, przy równoczesnym okresleniu jak najkorzyst¬ niejszych predkosci ciecia.Urzadzenie wedlug wynalazku w celu doklad¬ nego zapisu stanu stloczenia sprezyny, pozwa¬ lajacego na .wyliczenie bilansu energetycznego, posiada odpowiednie urzadzenia rejestrujace, osadzone np. na wapormicy urzadzenia oraz na uchwycie ujmujacym wycinek pily np. tratoo- wej. Oczywiscie zamiast mechanicznych ua^;- dzen zapisujacych, stosowac moznaiby tez< i urzadzenia rejestrujace elektrycznie, fotoelefle*- tryczmie lub elektronicznie.Urzadzenie wedlug wynalazku przedstawiono przvkladoivo na rysunku, na którym fig. 1 przed- starai^Lifcenie w widpfei^z^boku^fig. 2 w wi- doku zVr4auy fig- M* fcczWolsT^oWrukcyjne' urzadzenia zapisujacego, iig. 4 zas — tlumik ha¬ mujacy bezwladnosciowe drgania sprezyny po¬ miarowej.Urzedzenie wedlug wynalazku posiada prowa¬ dnice 1, osadzona na podstawie 2. Do prowadni¬ cy tej na górnym koncu przytwierdzony jest po- moscik, do którego przymocowane sa dodatko¬ we prowadnice_4r 41, sluzace do prowadzenia wózka chwyttfego 5, unoszacego na dowolna po¬ zadana wysokosc wózek 6^ odczepialnie przywie¬ szony. Wózek 6 toczy sie wzdluz prowadnicy\t na kólkach 7, 71, osadzonych najlepiej "na lozy¬ skach kulkowych, w celu mozliwie jak najwiek¬ szego zmniejszania tarcia. Wózek 6 jest obciazo¬ ny ciezarami 8, 81 i moze byc dodatkowo jeszcze obciazany na przyklad krazkowymi, ciezarkami, nasadzanymi na drazki 9, 91, przytwierdzone do ciezarów 8, 8*. Wózek ten unosi uchwyt np. szczekowy 10, w którym osadza sie wycinek 11 pily, np. trakowej posiadajacy wedlug zalozen teoretycznych, najlepiej co najmniej 4 zeby.Na prowadnicy 1 jest zamocowana plyta 12, w której jest umieszczony w odpowiednich od¬ stepach szereg wysuwanych zderzaków 13, któ¬ re powoduja odczepienie sie wózka 6 od wózka chwytnego 5 na pozadanej wysokosci, wskazanej na wycechowanej tablicy plyty 12. Wysuwane opory 13 umieszczone jedne nad drugimi sa nor¬ malnie schowane wewnatrz plyty, a wysuwa sie ten z oporów na pozadanej wysokosci, który ma spowodowac odczepienie sie wózka 6 przez opo¬ rowe oddzialywanie na odpowiednio uksztalto¬ wany zaczep 14 wózka chwytnego 5.Zaczep 14 wózka chwytnego 5 moze posiadac wystajacy w postaci dzwigni jezyczek 15, któ¬ ry przy wciaganiu wózka 6 uderza o wysuniety zderzak 13, powodujac wychylenie zaczepu 14 wokolo osi 16 wózka chwytnego 5, i rozlaczenie kola 17 z zaczepem 18 wózka 6.Wózek chwytny 5 jest zawieszony na przesu¬ wanej linie 19, osadzonej na kirazka i nawijanej na 'bejben 21, Irtóry obraca sie kor¬ ba 22. Beben ten, jak to uwidoczniono na fig. 3, najlepiej zaopatrzyc w odpowiedni uklad zapad¬ kowy 23, 24.Na podstawie 2 oprócz prowadnicy 1 osadzony jest cokól 25, na którym spoczywa zderzak 26, sluzacy jako element pomiarowy do wyliczenia energii spadajacego wózka, po dokonaniu ciecia.Zderzak 26 moze byc wykonany w postaci tale¬ rza, osadzonego na drazku 27 i unoszonego spre¬ zyna srubowa 28, umieszczona na odpowiednim wsporniku 29, który moze byc wykonany w po¬ staci hamulca tlumiacego rozprezanie siprezyiny srubowej 28 iw celu uchronienia zapisów pomia¬ rowych przed znieksztalceniem.Na fig. 4 przedstawiono szczegól wspornika 29 z urzadzeniem hamujacym. Wspornik ten, jest przytwierdzony do cokolu 25 za pomoca wkreco¬ nej w ten cokól podstawy 30, ujmujacej w na¬ kreconej nasadzie 31 srubowa sprezyne napina¬ jaca 32 oraz slizgowo osadzone stozkowe chwy¬ taki 33. Przez silne dokrecenie wspornika 29 po¬ woduje sie stloczenie kapturka 34 i przesuniecie chwytaków.33, wskutek czego drazek 27 moze sie swobodnie poruszac w jednym i w drugim kierunku nie doznajac hamowania. Odkrecajac wspornikj29 zwalriia sie chwytaki 33, które pod wplywem dzialania sprezyny napinajacej' 32, wywoluja przy ruchu drazka 27 do góry efekt hamujacy na ten drazek 27, wypychany nie uwi¬ doczniona na fig. 4 sprezyna 28.Na podstawie 2 jest osadzony oprócz tego stól 35 ewentualnie podparty wspornikami 36, 361 (fig. 1, 2). Na stole tym jest przytwierdzony uchwyt 37 do zamocowania badanego klocka drewnianego 38, utrzymywanego silnie przez do¬ cisk np. sruba 39. Uchwyt 37 jest osadzony na wychylnej podstawie 40, umieszczonej najlepiej na wycechowanym stoliku obrotowym 41, co pozwala na dokonywanie rzezów równolegle i poprzecznie do biegu wlókien drewna. Uchwyt 37 wraz z klockiem 38 moze byc przesuwany w podstawie wychylnej 40 za pomoca kólka recz¬ nego 42, Obracajacego odpowiednia srube, przy czym przesuniecie uchwytu 37, a tym samym klocka 38 mierzyc mozna na tarczy 43 przez wy¬ chylenie wskazówki 44, przytwierdzonej np. do kólka 42. Na fig. 2 jest przedstawiona tylko czesc tarczy 43 i kólka 42 w celu uwidocznienia czesci za nimi polozonych.Na boku lub bokach prowadnicy 1 mozna umiescic np. tasmy zapisujace 45 przetkniete przez szczeliny 45" i 45" i oparte na sprezy¬ nujacej podkladce 45'. Tasma ta moze byc na¬ winieta na waleczek 46, 47, przy czym w celu utrzymania jej na zewnatrz w stanie napietym, waleczki sa dociskane np. sprezynami piórowymi 48 i 49. W celu unieruchomienia tasmy podczas zapisu tasme nadziewa sie na kolec 50, który unieruchamia ja i równoczesnie wyznacza od ra¬ zu granice kolejnego zapisu. Po dokonaniu po¬ miarów, tasme przesuwa sie, nawijajac ja na waleczek 47 korbka 51. Przyrzad zapisujacy po¬ winien byc osadzony na wózku 6, np. przy pod¬ stawie ujmujacej kólka toczne wózika, w postaci np. dowolnego grafionu, który przy opuszcza¬ niu sie wózka kresli na wystajacej nieco poza powierzchnie boczna prowadnicy 1 tasmie pa¬ pieru odpowiednia linie, wskazujaca najwieksze Nr patentu 37270 — 2 —ngtecte zderzaka 2te worew ocwzutfywaatu spre¬ zyny srubowej 2$.W cela przeprowadzenia toada& hm urzadzeniu wedlug wynalazku, próbke drewna badanego, w postaci klocka, o okreslonych wymiarach, o- sadza sie w uchwycie 37, przymocowujac go w przepisowy sposób sruba 39. Nastepnie klocek ustawia sie dokladnie poziomo wedlug jednej z krawedzi dzieki urzadzeniu 40, 41 i podsuwa w kierunku prowadnic 1, przez pokrecanie kól¬ kiem 42, notujac kazdorazowe polozenie strzal¬ ki 44 na tarczy 43, po czym zawieszajac wózek 6 na haku 17 wychylnego zaczepu 14 wózka chiwytnego 5 wysuwa sie na tarczy 12 na po¬ zadanej wysokosci odpowiedni oporek, lip. 13, i krecac korbka 22 wciaga sie na odpowiednia wysokosc wózek 6 z osadzonym w szczekach 10 wycinkiem 11 pily, np. trakowej. Przy uderze¬ niu odnosnego zderzaka 13 o dzwigienke 15 za¬ czepu 14 nastepuje wyzwolenie wózka 6 obcia¬ zonego ewentualnie dodatkowymi ciezarami 9, 9', który na skutek sily ciazenia spada na dól, toczac sie na kólkach wzdluz prowadnicy 1, przy czym powoduje wyciecie zebami pily odpo¬ wiedniego wykroju w klocku 38, i spadajac da¬ lej uderza o zderzak 26, stlaczajac sprezyne 28 do odpowiedniej wysokosci, która okresla gra¬ fion na tasmie 45. Z odczytu stloczenia sjprezymy przy znanych danych aparatury, obliczyc mozna z latwoscia ilosc wolnej energii, po dokonaniu naciecia, która oblicza sie z równania Ej^EfErz-Estrat gdzie Ex oznacza energie wolna mierzona, Et— energie teoretyczna, Erz — energie potrzebna na dokonanie naciecia, a Estrat — energie stracona wskutek strat tarcia wózka po prowadnicy, tar¬ cia grafionu itd. Z odpowinedniej wielkosci Ex na podstawie obliczen które mozna ujac graficz¬ nie lub zestawic w tabele, wyciaga sie scisle wnioski w postaci danych liczbowych co do wlasciwosci materialu tartego i co do najodpo¬ wiedniejszego narzedzia przecierajacego, np. do¬ boru najwlasciwszej pily trakowej i szybkosci przetarcia. Dane te sa scisle i pozwalaja na do¬ kladne ustalenie warunków pracy np. traka przy danym gatunku i rodzaju drewna. PL