Opublikowano dnia 15 pazdziernika 1955 r.?AT 4@L L BIBLIOTEKA. 4l Urzedu Parenfow-no ! PtlSklGiBZB5Zy*C32CKt^ L-^'i^-3i " POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LODOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 37174 KI. 42 h, 17/06 Zwiazek Branzowy Spóldzielni Metalowych, Drzewnych i Wytwórczosci Róznej *) Szczecin, Polska Kolorymetr Udzielano patentu z moca od dnia 19 maja 1953 r.Kolorymetr do oznaczen kolorymetrycznych metoda porównawcza pozwala na szybkie i do¬ kladne wykonanie seryjnych analiz technicz¬ nych co nie bylo mozliwym przy porównaw¬ czych analizach wykonywanych na aparatach dotychczas stosowanych, które w przewaznej ilosci daja moznosc do analiz pojedynczych, a w najbardziej doskonalych znanych aparatach seryjnosc doprowadza sie tylko do pewnej fs*zy, a wykonczenie analizy odbywa sie indywidual¬ nie.Praca na kolorymetrze jest mozliwa do wy¬ konania jako seryjna od poczatku analizy do otrzymania wyników, co pozwala na znaczne zmniejszenie czasu trwania pracy przy anali¬ zach prowadzonych w ilosciach masowych zmniejszajac przy tym zuzycie* dosc kosztow¬ nych odczynników chemicznych, a takze pozwa¬ la na doprowadzenie do minimum stopnia nie¬ bezpieczenstwa stluczenia probówek. Istotna ce- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórcami wy- nalagflrn sa in±. Rrandfzdk* Mia&owski i Jadwiga Sergandy. cha kolorymentu typ 25 umozliwiajaca seryjny tok pracy przy analizach jest zastosowanie beb¬ nów obrotowych na serie próbek z wzorcami do "analiz i wzorcami porównawczymi, oraz zmontowanie poszczególnych elementów sluza¬ cych do analiz w calosc tworzaca kompletny aparat wygodny do transportu wewnatrzlabo- ratoryjnego.Na rysunkach przedstawiono kolorymetr typ 25 oraz jego czesci skladowe: fig. 1 — przedstawia kolorymetr w widoku z przodu z uwidocznieniem pólprzekroju F-F, fig. 2 — widok z boku kolorymetraj fig. 3 — widok kolorymetra z góry. Fig. 4, fig. 5 i fig. 6 — przedstawiaja rzuty pionowy, boczny i poziomy stolu kolorymetra z uwidocznieniem pólprzekro- jów K-K, fig. 7 — pokazuje szczegól (c) polacze¬ nia drewnianej nogi stolu z rura stalowa, sta¬ nowiaca zakonczenie nogi i podstawe dolaczenia kól. Fig. 8, fig. 9 i fig. 10 — przedstawiaja glów¬ ne rzuty, w przekrojach A-A i B-B, kola stolu oraz jego polaczenie z noga stolu. Fig. 11 —rzut boczny bebna roboczego w przekroju pod¬ luznym, fig. 12 — widok bebna roboczego z góry.Fitf. |l3 4^fig. 14 — przekrój fedluzny i widok t 4$ gorr*bebna zapapjaea) iwplobówki o sred- $ rficy 18 nim. Firf.15 i fig. 16 IfJrzekrój podluzny i widok od góryUebna zapasowego na probów¬ ki o srednicy 35 mm. Fig. 17 — widok boczny osi bebna roboczego, z podkladkami usztywnia¬ jacymi i nakretka, fig. 18 — widok od dolu kul¬ ki lozyskowej bebna, fig. 19 — przekrój po¬ dluzny oprawki kulki lozyskowej bebna, fig 20 — przedstawia widok boczny osi bebna zapaso¬ wego z podkladkami i nakretka. Fig. 21 — wi¬ dok od przodu z pólprzekrojem i-i plytki bezod- blaskowej z jej zawieszeniem i umocowaniem.Fig. 22 — widok od góry na plytke bezodblasko- wa i jej zawieszenie. Fig. 23 — przekrój po¬ dluzny uchwytu mocujacego zawieszenie plytki do plyty stolu, fig. 24 — przekrój podluzny za¬ mocowania plytki bezodblaskowej na zawiesze¬ niu. Fig. 25 — widok teleskopu od przodu z pól¬ przekrojem mnm, fig. 26 — widok teleskopu od lewej strony z przekrojem w plaszczyznie n-n, fig. 27 — widok teleskopu z góry. Fig. 28, fig. 29 i fig. 30 — przedstawiaja widok z przodu, lewej strony i góry statywu z zawieszeniem i uchwy¬ tem teleskopu oraz prowadnicami na ramki ze szklami kolorowymi.Fig. 31 — przedstawia widok z boku ramki na szkla kolorowe, fig. 32 — widok z góry ramki na szkla kolorowe, fig. 33 — widok od lewej strony przekroju poprzecznego ramki na szkla kolorowe.Fig. 34 — widok od przodu szkla kolorowego do ramki, fig. 35 — widok od góry na szklo ko¬ lorowe.Kolorymetr przedstawiony na rysunkach skla¬ da sie ze: stolu drewnianego, z plyty (1), posia¬ dajacego pólke 22 z dykty w odstepie 605 mm od górnej plaszczyzny stolu.Wysokosc calkowita stolu 775 mm. Nogi stolu zakonczone sa rurowymi nasadkami 23, do któ¬ rych umocowano kola stolu 24. W srodku plyty stolu 2 wykonany jest prostokatny otwór pod którym do plyty 2 na zawieszeniu ruchomym 2 umocowana ruchoma plytka bezodiblaskowa (ka¬ flowa) 3, osadzona czterostronnie w cewniku.Plytka bezodiblaskowa 3 sluzy do równomierne¬ go rzucania swiatla naturalnego lub elektrycz¬ nego na probówki z wzorcami umieszczonymi w bebnach roboczych. Zarówka elektryczna 4 o szkle mlecznym i mocy 100 W zawieszona jest ruchomo pod otworem w plycie 2 stolu nad plytka 3 i sluzy jako zródlo oswietlenia przy niewystarczajacym oswietleniu naturalnym. Za¬ rówke zapala sie wylacznikiem 20. Osie 5 beb- Kr patentu37174 — \ nów roboczych za pomoca nakretki M i pod¬ kladek usztywniajacych 6 i 7, zamocowane sa na plycie stolu. Na osie robocze 5 nasadzone sa dwa cylindryczne bebny robocze 8 skladaja¬ ce sie z górnej czesci 25 i dolnej podstawy 26 z dykty zas powierzchnia cylindryczna 27 wy¬ konana jest z okleiny o grubosci 2 mm. Po¬ wierzchnie bebnów roboczych 8 i zapasowych 18 i 19 pokryte sa od strony zewnetrznej lakierem nitro-bialym, a od strony wewnetrznej podwój¬ na warstwa lakieru czarnego emaliowo-spirytu¬ sowego. Górna czesc 25 i podstawa (dno) 26 beb¬ nów posiadaja w srodku otwory, w które wci¬ snieto tuleje mosiezne 11 i 12, które sluza jako lozyska bebnów. Pasowanie tulejek do osi wy¬ konano w klasie pasowan H9/e9. W odstepie 113 mm od pionowej osi symetrii bebna, górna czesc posiada 20 szt. otworów, a dno bebna od strony wewnetrznej zaopatrzone jest w odpo¬ wiednie wglebienie. Pod wglebieniami w dnie bebna wykonano otwory o srednicy 9 mm.W otwory górnej czesci bebna i wglebienia w jego dnie wklada sie probówki 21 z wzorca¬ mi do analizy i z wzorcami porównawczymi.Do dna bebnów od strony zewnetrznej przy¬ twierdzone sa za pomoca wkretów w rów¬ nych odstepach trzy ulozyskowane w stalo¬ wych oprawkach kulki stalowe 9 sluzace do zmniejszenia tarcia, mjedzy bebnems a plyta stolu, przy obracaniu bebna, oraz nadania im równowagi pionowej. Na statywie 13, wyko¬ nanym z rury duraluminiowej osadzony jest uchwyt 24' teleskopu 25 wykonany z dwóch katowników 14 i plaskownika 28 do podtrzyma¬ nia teleskopu 15, który mozna na statywie przesuwac i przymocowywac na potrzebnej wy¬ sokosci za pomoca sruby motylkowej 29. Sta¬ tyw przymocowany jest prostopadle do plyty 1 stolu. Plaskowniki (fig. 28, 29, 30), teleskopu 15 posiada dwa otwory o srednicy 16 mm rozmie¬ szczone symetrycznie do poprzecznej osi syme¬ trii plaskownika. Centra otworów winny byc od siebie odlegle o 51 mm. Do plaskownika 28 uchwytu 29 teleskopu od jego dolnej strony (fig. 28) przylutowano z katowników dwie pro¬ wadnice 16 na ramke przesuwna 17 (fig. 31, 32, 33) ze szklami kolorowymi (fig. 34). Ramka prze¬ suwna 27 na szkla kolorowe wykonana z dwóch plaskowników posiada 5 otworów i 5 przedzia¬ lek na szkla kolorowe. Teleskop 25 (fig. 1, 2, 25, 26 i 27) przytwierdzony gest do plaskownika uchwytu za pomoca dwóch srub.Teleskop znanej budowy sklada sie z obudo¬ wy teleskopu 30 tulejki do umocnienia obiektu 3l, wziernika obiektywu 32 z 2 mm otworem, przesuwnej tulei obiektywu 33, obiektywu 34o srednicy lacznika obiektywu 35, pryzmy 36, umocnienia pryzmy 37, szybki szklanej 38, srub¬ ki nastawnej 39 do pryzmy i podstawy telesko¬ pu 40.Praca na kplorymetrze przedstawia sie w na¬ stepujacy sposób: do wlozonych w beben robo¬ czy seryj probówek nalewamy potrzebna ilosc analizowanych plynów i z kolei zadajemy ich odczynnikami. Przy tym biuretka-automat mo¬ ze znajdowac sie w polozeniu nieruchomym pod która podstawiamy probówki przez odpo¬ wiedni obrót bebna roboczego. Gdy zachodza potrzeba dozowania kilku odczynnikami wów¬ czas kolorymetr przesuwamy na kulkach pod nastepne dozatory. Po zakonczeniu operacji do¬ zowania, celem wymieszania odczynników z ply¬ nem, wprawiamy beben z napelnionymi pro¬ bówkami w ruch obrotowy. Po ukonczeniu ope¬ racji wymieszania wkladamy na stól, umiesz¬ czajac na drugiej osi beben z uprzednio przy^ gotowanymi wzorcami porównawczymi, ustala¬ my odpowiednio plytke bezodblaskowa, tak by swiatlo odbite od plytki bylo skierowane pod probówki i równomiernie naswietlalo przez nie pola pryzmatu teleskopu, który ustalamy w po¬ lozenie robocze nad probówkami. Gdy swiatlo dzienne nie jest wystarczajace zapalamy zarów¬ ke elektryczna i przystepujemy do analizy po¬ równawczej.Probówke ^ analiza przez obrót bebna usta¬ wia-sie pod pryzmatem i zaobserwuje barwe, po czym beben z probówkami napelnionymi wzorcami porównawczymi przekreca sie tak by uzyskac w polach pryzmatu barwy zblizone.Dla kontroli bebcn z wzorcami porównawczymi obraca sie na cylindry z barwa kolejno wyzsza' i nizsza. Po ustaleniu skali barwy odczyt od¬ notowuje sie, i na tym praca na aparacie nad zawartoscia pierwszej probówki jest ukonczona.Nastepnie przystepuje sie do kolejnych ana¬ liz dwudziestu wzorców znajdujacych sie w bebnie.Przedstawiona (na fig. 31, 32 i 33) ramka ze szklami (fig. 34, 35) kolorowymi moze sluzyc w pracy do uzytku jako skala barw porównaw¬ czych, wzglednie moze byc wykorzystana do ob¬ serwacji plynów w swietle monochromatycz¬ nym. PL