BIBLIOTEKA Urzedu Patentowego I Polskiej ZzgczynKpslitel Mowel Opublikowano dnia 1 lutego 1996 r. 4 tobohMlto POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 36900 KI. 63 c, 8/40 Zbrojovka Brno, n&rodnik podnik (Brno, Czechoslowacja) Urzadzenie do wlaczania przekladni biegów w pojazdach mechanicznych, zwlaszcza w ciagnikach zielono patentu z moca od dnia 27 wrzesnia 1951 r.Wynalazek dotyczy urzadzenia do wlaczania przekladni biegów w pojazdach mechanicznych, zwlaszcza w ciagnikach.Znane i uzywane urzadzeniadowlaczania prze- kjadni biegów w pojazdach mechanicznych, zwlaszcza w ciagnikach, posiadaja powazne nie¬ dogodnosci Najwazniejsze z nich polegaja na tym, ze zeby dzwigni wlaczajacej, zabierane przez widelki, sa zwykle umieszczane powyzej wlasci¬ wej obudowy przekladni biegów ewentualnie po¬ wyzej kól przekladniowych. Wskutek tego w ogól¬ nym ukladzie pojazdu, zwlaszcza ciagnika, drazek wlaczajacy wraz z lozyskiem kulkowym i jego osadzeniem w pokrywie przekladni biegów jest umieszczany przewaznie miedzy nogami siedza¬ cego kierowcy lub obok jego nóg, np. w ciagniku Jest umieszczony w przestrzeni miedzy zbiorni¬ kiem paliwa, ewentualnie miedzy kierownica a siedzeniem kierowcy/ Przyklad ten pokazany jest na rysunku w za¬ stosowaniu do ciagnika, przy czym polozenie dzwigni wlaczajacej i jego lozyska jest zaznaczo¬ ne liniami kreskowymi.Bura kierownicy jest umieszczona stosunkowo blisko siedzenia, wskutek czego przez takie roz¬ mieszczenie przestrzen ponizej kola kierownicy jest rozdzielana i wchodzenie z obu stron na sie- dzienie jest tym samym utrudnione (ma to miej¬ sce i w tym przypadku, gdy dzwignia wlaczajace zostanie czesciowo przesunieta z plaszczyzny osi podluznej ciagnika).Ta trudnosc jeszcze sie zwieksza, gdy kierowca nosi zimowe ubranie i jest bardzo powazna w przypadku niebezpieczenstwa, poniewaz unie¬ mozliwia kierowcy pojazdu, w danym przypadku kierowcy ciagnika, szybkie opuszczenie pojazdu.Polozenie urzadzenia tego rodzaju utrudnia przesuwanie kól zebatych przekladni biegów.Dzwignia, przedstawiona linia kreskowa, zostaje mianowicie przy wlaczaniu biegu przesunieta po¬ przecznie do pojazdu ewentualnnie ciagnika, przy wlasciwym zas przesuwaniu kól zebatych — w plaszczyznie podluznej pojazdu lub ciagnika.Jezeli wlaczanie ma odbywac sie lekko, pozadane zas polozenie dzwigni wlaczajacej ma byc latwe do uzyskania, dzwignia musi byc stosunkowo dluga, przy czym jednak w swoich poszczególnych polozeniach zajmuje duzo miejsca. Krótsza dzwi¬ gnia jest mniej dostepna, zmusza kierowce do pochylania sie naprzód i przy poruszaniu pogar¬ sza widocznosc jezdni, wymaga duzej sily przy wlasciwym przelaczaniu i ogólnie biorac zarówno widocznosc, jak i wybór polozenia dzwigni sa utrudnione przy malych ruchach.Podane trudnosci zostaja usuniete przez zasto¬ sowanie urzadzenia wlaczajacego wedlug wyna- lazku, które dla uproszczenia zostalo zastosowane do ciagnika.Przyklad wykonania przedmiotu wynalazku jest uwidoczniony na rysunku, przy czym fig. 1 przed¬ stawia widok boczny ciagnika z urzadzeniem przelaczajacym w przekroju, a fig. 2 — przekrój poprzeczny urzadzenia wlaczajacego wzdluz linii A — B na fig. 1.Wedlug wynalazku oswobodzenie przestrzeni ponizej kola kierownicy osiaga sie przez przedlu¬ zenie drazka przelacznikowego 1 na tyle w kie¬ runku do przodu (ewentualnie do tylu), aby lezal on po za przestrzenia, w której znajduja sie nogi kierowcy.W przedstawionym przykladzie drazek przelacz¬ nikowy 1 jest osadzony w pokrywie przekladni biegów, która jest przedluzona az pod zbiornik paliwa.Dzwignia przelaczajaca 2 jest osadzona obro¬ towo w cylindrycznym czopie 3 w celu przesuwa¬ nia kól zebatych dokola jej osi. Ten czop 3 moze byc wraz z dzwignia wlaczajaca wychylany do¬ kola jego osi. W tym przypadku os tego czopa lezy w plaszczyznie pionowej, przebiegajacej rów¬ nolegle do pianowej podluznej plaszczyzny osi ciagnika i jest pochylona do podluznej osi tego ciagnika. Przy wychyleniu czopa 3 dzwignia wla¬ czajaca 2 zajmuje poszczególne polozenia, odpo¬ wiadajace dobranym szybkosciom a oznaczone w przekroju A — B oznaczeniami I—Z, II—III i IV—V.Dla wywolania wlasciwego ruchu wlaczajacego dzwignia wlaczajaca 2 jest zaopatrzona na obu koncach w korby i mianowicie na górnym koncu w korbe 4 o dlugim ramieniu, zaopatrzonym w galke do urochamiania recznego, natomiast na dolnym koncu dzwigni wlaczajacej zastosowana jest mniejsza korba 5 z galka, wchodzaca w rowki nasadek drazka przelaczajacego.Przy wlaczaniu, przez odpowiedni nacisk na galke korby 4 w kierunku 6 — 6 poprzecznie do osi pojazdu, najpierw dobiera sie bieg, natomiast wlasciwe przelaczanie odpowiedniego kola zeba¬ tego i przynaleznego drazka przelaczajacego 1 na¬ stepuje przez obrót dzwigni 2 dokola jej osi, tj. przez nacisk na galke wlaczajaca, w danym przypadku w kierunku podluznej osi pojazdu lub wstecz, mianowicie w kierunku 7 — 7.Zastosowanie prostego urzadzenia wedlug wy¬ nalazku pozwala na calkowite oswobodzenie prze¬ strzeni dla kierowcy i pomocnika, latwy dobór biegów, calkowita widocznosc jezdni, duza prze¬ kladnie przelaczaniu i proste uruchomianie, przy czym kierowca nie jest zmuszony do nachylania sie i rozpraszania swej uwagi z jezdni. Dzieki urzadzeniu wedlug wynalazku przestrzen, po¬ trzebna do przechylania dzwigni wlaczajacej w rózne jej polozenia, staje sie bardzo mala, po¬ niewaz przestrzen ta w rozpatrywanym przypadku jest ograniczona tylko do plaszczyzny poprzecznej, przebiegajacej poprzecznie do osi ciagnika, biorac zas ogólnie, jest ona ograniczona do poszczegól¬ nych wychylen tej dzwigni w jednej i tej samej plaszczyznie, zaleznie od konstrukcji. m PL