Wynalazek dotyczy nowego sposobu i urzadzenia) do mierzenia przedmiotów ksztaltu rur lub pretów i ma na celu ula¬ twienie i przyspieszenie mierzenia.Do wyrobu lamp elektrycznych stoso¬ wane bywaja czesto przedmioty masowej produkcji w ksztalcie rur lub pretów. Rur¬ ki stosuje sie do wywolywania prózni, do nózek szklanych, a preciki do wspierania nitek zarowych. Podczas wyrabiania jest waiznem, zeby powyzsze przedmioty w po- stafci rur i precików posiadaly srednice, która) moze zmieniac sie tylko w waskich granicach. Wobec tego konieczne jest sorto¬ wanie tych przedmiotów zapomoca spraw¬ dzianów, co uskutecznia sie przed przycina¬ niem rurek lub pretów. Posiadaja one zwy¬ kle handlowa dlugosc 1 m. Poniewaz nao- gól obaj konce rurki szklanej nie maja tej sa¬ mej srednicy, nalezy mierzyc siprawdzia- nem obydwal konce rurki. Przytem zdarza sie czesto, ze rurka jednym koncem wcho¬ dzi do kalibru, np. 9 mm, podczas gdy drugi koniec mozna wlozyc jeszcze do kalibru, np. 8 lub 7 mm. W tych wypadkaich nlalezy rurke przeciac w srodku, a obydwa kawalki sortowac ponownie. Jezeli jeden koniec rurki posiada srednice 9,01 mm, a drugi koniec srednice 8,99 mm, nalezy minUo tak malej róznicy iprzeciac rurke. Sprawdzia¬ nem mozna bowiem tylko stwierdzic rózni¬ ce, lecz nie mozna okreslic wielkosci tej róznicy. Wobec tego sposób powyzszy pro¬ wadzi oczywiscie do niepotrzebnych strat w szkle i niepotrzebnej roboty.Wynalazek dazy do zaoszczedzeniapracy zapomoca równoczesnego nuLerzenfa fjSbydw&ch koncójit oraiz usuniecia zbytecz¬ nego rozpalania mrfyk luib pretów, dzieki te¬ mu, ze oba mierzenia zostaja oznaczone w okreslony sposób i mechanicznie porówna¬ ne ze soba.W tym celu,, w mysl sposobu niniejsze¬ go, srednice przedmiotów zostaja mierzone na obydwóch koncach i rezultaty obydtoróch pomiarów przeniesione samoczynnie na przyrzad wskaznikowy, tak, ze przyrzad wskazuje i sume i róznice w sredmicalch.Nowy sposób daje szereg korzysci: Pomiary uskutecznione zostaja o wiele szybciej, niz zwykle.Zamiast dwóch pomiarów, których re¬ zultaty porównywuje robotniki wystarcza dla kazdego mierzonego przedmiotu tylko jeden pomiar, gdyz na przyrzadzie wskaz¬ nikowym odczytac mozna i róznice w srednicach i sume ich bezposmMo, otrzy¬ mujac miare do sredniej arytmetycznej obu srednic.Proste to mierzenie wskazuje, do której klasy srednicowej przedmiot nalezy, przy- czem równoczesnie zostaje stwierdzone, czy róznica srednic przekracza dozwolona gra¬ nice czy nie.Naogól ilosc przecinanych przedmiotów zostaje wobec tego powaznie zmniejszona.Wynalazek dotyczy nastepnie urzadze¬ nia pomiarowego w zastosowaniu do sposo¬ bu niniejszego. Przyrzad pomiarowy posia¬ da ponizej podane nowe znamiona. Przy¬ rzad zaopatrzony jest w dfwie ruchome dzwignie ze stalym punktem zerowym do mierzenia srednic obydwóch konców przedmiotu. Ich obroty, uzaleznione od wymierzanych srednic, zostaja przeniesione odpowiednio na dwa punkty czesci rucho¬ mej, w ten sposób, ze punkty te podlczas mierzenia przesuwaja sie w róznym kierun¬ ku, przyczem ruch punktu w srodku miedzy obydwoma powyzej okreslonemi punktami i w danym razie odchylenie katowe czesci ruchomej, zachodzace przy nierównem przesunieciu pierwszych dwóch punktów, zostaja przeniesione kazdy osobno na przy¬ rzad wskaznikowy. Urzadzenie, wedlug wynalazku, moze byc takze zaopatrzone w dwie dzwignie naciskowe, wspólpracujace z dzwigniami pomiarowemi ii doprowadza¬ ne przy kazdym pomiarze w okreslone po¬ lozenie koncowe zapomoca dwóch stalych oporków, wobec czego, gdy dzwignie naci¬ skowe znajduja sie w polozeniu koncowem, dzwflgnie pomiarowe znajduja sie w poloze¬ niu zerowem, podczas gdy w stanie spo^ czynku obydwóch par dzwigni obie temi dzwigniami1 utworzone szczeki pomiarowe sa otwarte w celu wlozenia przedmiilotu mie¬ rzonego.Ruchoma czesc moze byc polaczona z dwoma obracajacemi sie wycinkami zebate- mi, z których kazdy zaopatrzony Jest w przyrzad wskaznikowy, w ten sposób, ze odchylenia katowe wycinków uzaleznione sa od przesuniecia, wzglednie odchylenia czesci ruchomej.Odchylenie katowe ruchomej czesci mozna przeniesc najlepiej zapomoca rów- noleglóboku dzwigniowego bezposrednio lub z pomoca przekladni z kól zebatych lub t. p. urzadzenia odpowiednio na jeden z przy¬ rzadów wskaznikowych.W rysunkach podano dla przykladu jedno wykonanie urzadzenia pomiarowego wedlug wynalazku.Fig. 1 rysunku/przedstawia urzadzenie w widoku zprzodu, fig. 2—w widoku zgóry, fig. 3—widok srodkowej czesci urzadzenia, czesciowo w przekroju i w powiekszeniu, fig. 4—widok zgóry czesci, wedlug fig. 3; fig. 5—przekrój po kresce A—B—C—2?— E—F fig. 3; fig. 6—w powliekszeniu widok zgóry obydwóch konców urzadzenia pomia¬ rowego, przyczem oznaczono, jak mozna wlozyc przedmiot mierzony do urzadzenia; fig. 7 i 8—wykresy do objasniania zasady, na której wynalazek jest oparty.Na belce / (fig. 1 i 2) znajduja sie uszka 2, 62, 3, 63, 4, 64 i 5, 65. Dzwignie pomia- — 2 —rowe 8, 9 sa przymocowane przegubowo Ho uszek 2, 62 i 4, 64 z pomoca czopów 6, 7.Dzwignie naciskowe 10, 11 przyczepione sa przegubowo z pomoca czopów 12, 13 do uch 3, 63 i 5, 65. Azeby ulatwic wkladanie rurek lub pretów mierzonych, dzwignie na¬ ciskowi 10, 11 zostaja odchylone w stanie spoczynku z pomoca sprezyn 14, wzglednie 15 (fig. 6), przymocowanych d!o ramion 18, 19\ i polaczonych z dzwigniami 10,11, przy- czem ramiona 18, 19 opieraja sie o stale o- porki 66, 61. Dzwignie naciskowe 10, 11 mozna wbrew dzialaniu sprezyn 14, 15 (fig. 6) przycisnac z pomoca lancuchów lub drutów 16, 17,"przymocowanych do rataiion 18, 19, równoczesnie do stalych oporków 23, 24. Lancuchy 16, 17 prowadzone sa po rolkach 20, 21 (fig. 3, 4, 5) i moga byc po¬ ruszane równoczesnie, np. zapomoca peda¬ lu. Wtedy dzwignie naciskowe 10, 11 prze- suwaja za posrednictwem wlozonej rurki szklanej lub preta 25 (fig. 6) zpowrotem dzwignie pomiarowe 8,-9—o pewna miare, zalezna od srednicy przedmiotu szklanego.Dzwignie pomiarowe 8, 9 odchylaja sie o pewfen kat wokolo czopów 6, 7. Dwal czopy lacznikowe 26, 27 na ramionach 28, 29 po¬ laczone na stale z dzwigniami pomiarowe- mi 8, 9 przechodza w polozenie, okreslone srednica przedmiotu 25 w punktach pomia¬ rowych 30, 31. Gdy pomiarów sie nie prze¬ prowadza, ramie 28 przylega do oporka 32, a ramie 29 do oporka 33. Ramiona 28, 29 przycisniete sa sprezynami 56, 57 do swo¬ ich oporków (fig. 6). Dzwignie pomiarowe 8, 9 sa równej dlugosci, a takze odleglosci punktu obrotowego od punktu zaczepienia na ramionach 28, 29 sa równiez równe.Drazki lacznikowe 34, 35 lacza punkty za¬ czepiania 26, 27 z punktami ohrotowemi 36, 37 ruchomej czesci1 38 ksztaltu trapezu (fig. 3). Ruchoma czesc przymocowana jest przegubowo w punkcie 39 w posrodku mie¬ dzy punktami 36, 37 do wycinka uzebione¬ go 40. Wycinek moze obraicac sie wokolo walka 41,azi$yy jeigol zaizebiaja sie z kolem zebatem 42, obracajacem sie na czopie 43 (fi^ 5). Do kola zebatego 42 przyczepiona jest wskazówka 44.W punkcie 45 czesci 38, lezacym na prostej przepoiawiajacej pionowio odle¬ glosc 36—37, przymocowany jest przegu¬ bowo drazek 46. Drugi koniec drazka moze obracac sie w punkcie 47 rm ramieniu 48 wycinka uzebionego 49, lezacego za wycin¬ kiem 40 i obracajacego sie takze luzno na walku 41 (fig. 5). Dlugosc dirazka 46 mie¬ dzy punktami 45 i 47 równaj sie odleglosci punktów 39, 41 wycinka 40. Odleglosc punktów 39 i 45 równa sie takze odleglosci punktów 41 i 47. Zeby wycinka 49 zazebia¬ ja sie z kolem 50, obracaljacem sie na czo¬ pach 51 i 60. Kólko 50 zabpatrzone jest w strzalke 52.Urzadzenie zostaje tak nastawione,, ze jezeli niema przedmiotu mierzonego mie¬ dzy dzwigniami nalciskowemi i pomiarowe- mi, dzwignie pomiarowe przylegaja do swo¬ ich oporków, wobec czego miedzy dzwignia¬ mi najciskowtemi i pomiarowemi niema wol¬ nego miejsca, gdy dzwignie naciskowe z pomoca pedalu zostaja przycisniete do od¬ powiednich oporków. Wskajzówka 44 wska¬ zuje na podzialce 53 zero, podobnie, jak wskazówka 52 na podzialbe 54. Jezeli rurr ke lub pret wlozy sie miedzy dzwignie po¬ miarowe i naciskowe i naicisnie na pedali przyciskajac dzwignie naciskowe 10, 11 do odpowiednich oporków 23, 24, dzwignie po¬ miarowe 8, 9 odchylalja sie o pewien okre¬ slony kat. Wskutek tego ramiona 28, 29 zajma pewne polozenie, w stosunku db po^ lozenia zerowego (fig. 2) wiecej na lewo.Gdy przedmiot szklainy posiada grubosc po lewej stronie x mm, a po prawej y mm, punkty 2*6, 27 w przyblizeniu zostaja prze¬ suniete na lewo o odleglosc nx, wzglednie ny mm, jezeli n jest stosunkiem dlugtosci ral- mion 8 i 28, wzglednie 9 i 29. Punkty 36 i 37 (fig. 3) zostaja takze przesuniete o nx, wzglednie ny mm, a punkt 39, lezacy W srod¬ ku miedzy punktami 36, 37, zostaje przesu- — 3 —niety o odleglosc, równajaca sie sredniej arytmetycznej miedzy noc ny, czyli o od¬ leglosc —^~ mm, Punkt 39 przymoco¬ wany na wyesoku 40 moze opisywac tylko kola wokolo punktu 41. Wycinek 40 obra¬ ca sie wiec o kat (fig. 7), którego sinus rów¬ na sie: (/l'r.+ /ry) (odleglosc 39 dó 41).Powyzszy kat odchylenia zostaje z po¬ moca kólka 42 przeniesiony na wskazówke 44, która przesuwa sie na podzialce o odle¬ glosc proporcjonalnie do odchylenia kata wycinka. Przestawienie wskazówki 44 jest i . * - i - u / ¦ nx-\-nv wiec zajezne jedynie od wielkosci ^ czyli od sumy obydwóch srednic mierzo¬ nych, Zapomoca wymierzajnia mozna wy¬ znaczyc wlasciwa podzialke dla wska¬ zówki 44.Poniewaiz punkty 36 i 37 sa przesuniete na lewo o nierówne drogi, linja laczaca 36—-37 nie pozostala równolegla do siebie, lecz odchylila sie o pewien kat. Z fig. 8 wy¬ nika wyraznie, ze sinus tego kata równa sie fttx—ny): (odleglosc 36 — 37/ Linja 39—45 odchylona; zostala o ten sam kat, ai ze 39—45—47—41 jest rólwnole- gloDoldem, takze prosta 41—47 odchylila sie o ten sam kat, al tern samem takze wyci¬ nek 49, Obrót wycinka 49 przenosi kólko 50 na wskazówke 52. Przesuniecie wskazówki 52 po podzialce 54 jest wiec proporqonalne do odchylenia wycinku 49 i jest jedynie u- zalezniione od wielkosci y—x, czyli od róz¬ nicy srednic na obydwóch koncach mie¬ rzonego przedmiotu i niezalezne od samych srednic. I tu mozna zapomoca wymierzania ustanowic wlasciwa podzialke dla wska¬ zówki.Wskutek wlasciwego doboru dlugosci dzwigni pomiarowych 8, 9 ramion 28, 29, odleglosci punktów 36, 37, stosunku pro¬ mieni wycinkówi kólek oraz dlugosci wska¬ zówek mozna uzyskac podzialke stosowana w praktyce. Chcac, zeby podzialka sredni¬ cowa 53 nie zaczynala sie od lewa, mozna postarac sie O to, ze przy najmniejszej sred¬ nicy, która zamierza sie mierzyc, wska¬ zówka, oznaczajaca srednia grubosc, znaj¬ dowala sie na poczatku podzialki, przy- czem oporkom dzwigni pomiarowych 8, 9 nada sie takie polozenie, ze przy wlozeniu przedmiotu o najmniejszej srednicy mie¬ dzy dzwignie pomiarowe i naciskowe, wla¬ snie dzwignie pomiarowe zostaja odsuniete od oporków.W celu wyjasnienia nadmienia sie, ze podzialka srednicowa 53 zaczyna sie z lewa i rozposciera sie przez cale pole. Polozenie zerowe wskazówki 52, podajace} róznice srednic, musi lezec w posrodku, poniewaz odchyla sie ona ajlbo w prawo albo vr tewtf, w zaleznosci od tego, po które} stronie znaj¬ duje sie grubszy koniec.Oczywiscie przyrzadem opisanym moz¬ na mierzyc takze rury lub prety z innych materialów. PL