Wynalazek dotyczy urzadzenia umozliwiajace¬ go zapalanie w danej kolejnosci na odleglosc kil¬ ku ladunków prochu lub innych materialów wy¬ buchowych, zwlaszcza zas urzadzenie do zapala¬ nia ladunków prochu wewnatrz otworów wiert¬ niczych w przyrzadach do pobierania prób.Wynalazek dotyczy w szczególnosci urzadzen, w których odpalenie jednego zapalnika powo¬ duje za pomoca srodków mechanicznych lub in¬ nych przygotowanie do zapalenia drugiego la¬ dunku, zwlaszcza zas urzadzen, w których zapa¬ lanie odbywa sie za pomoca elektrycznosci.W przyrzadach do pobierania prób, zaopatrzo¬ nych w znaczna liczbe pocisków majacyph wy¬ strzelic w pewnej kolejnosci, nalezy wiedziec, który pocisk w danej chwili zostal odpalony, w celu pobrania próbek na okreslonej pozada¬ nej glebokosci Jest wiec rzecza bardzo wazna, ty w zadnym przypadku nie spowodowac jed¬ noczesnego zapalenia ladunków wybuchowych nalezacych do kilku pocisków pobierajacych próbki. To jednoczesne odpalenie kilku pocisjfów powodowaloby poza tym koniecznosc jednoczes¬ nego wyrywania z gruntu przez pociagniecie lin¬ ki nosnej wiekszej liczby pocisków tkwiacycjj w gruncie i polaczonych z przyrzadem za pomo¬ ca swych linek zaczepowych, co mogloby spo¬ wodowac nadmierne obciazenie linki nosnej.Wiekszosc znanych urzadzen tego typu posia¬ da te wade, ze w przypadku nie zapalenia sie ladunku i nie wyrzucenia pocisku, dalsze pociski nie moga byc wystrzelone. Zachodzi wówczas koniecznosc wyciagniecia na powierzchnie calp- go urzadzenia umieszczonego wewnatrz otworu wiertniczego.Urzadzenie wedlug wynalazku usuwa calko¬ wicie lub przynajmniej czesciowo te niedogod¬ nosci i umozliwia odpalanie dalszych pociskóww przypadku niewypalenia jednego lub kilku z nich. Urzadzenie zabezpiecza równiez przed mozliwoscia jednoczesnego zapalenia kilku la¬ dunków.W tym celu przylacza sie poszczególne ladun¬ ki, które maja byc oddzielnie zapalane, do trzech lub wiekszej liczby oddzielnych obwodów elek¬ trycznych, zasilanych kazdy z osobna, i z któ¬ rych kazdy rozrzadza jedna seria ladunków, przy czym calosc jest tak urzadzona, ze w kazdej se¬ rii jednoczesnie tylko jeden ladunek jest przy¬ gotowany do odpalenia, a odpalenie ladunku jed¬ nej serii powoduje przygotowanie do odpalenia okreslonego ladunku w kazdej sposród innych serii o ile ten ladunek lub te okreslone ladunki nie zostaly juz przygotowane do odpalenia la¬ dunków poprzednich.Ponadto wedlug wynalazku zapalniki elek¬ tryczne ladunków jeszcze nie przygotowanych do odpalenia sa przylaczone obydwoma koncami do masy dla zabezpieczenia ich przed dzialaniem pradów bladzacych. Najkorzystniej jest przyla¬ czyc ladunki do trzech lub wiekszej liczby ob¬ wodów w taki sposób, ze np. w przypadku trzech obwodów, zawsze dwa ladunki nalezace do dwóch róznych obwodów sa przygotowane do odpalenia.Dzieki temu. ze dwa ladunki sa zawsze przy¬ gotowane do odpalenia, nawet w przypadku nie- odpalenia jednego ladunku, istnieje zawsze moz¬ liwosc przez odpalenie ladunku drugiego pro¬ wadzenia dalszego strzelania, gdyz odpalenie te¬ go drugiego ladunku powoduje lub zapewnia ze swej strony przygotowanie do odpalenia co naj¬ mniej dwóch dalszych ladunków itd. W przy¬ padku dwóch, trzech lub wiekszej liczby; nie¬ wypalów, mozna, dzieki odpowiedniemu lacze¬ niu ladunków w wieksza liczbe niz w podanym wyzej przypadku obwodów elektrycznych zasi¬ lanych oddzielnie, zapewnic wedlug wynalazku zapalenie dalszych ladunków.; Na rysunkach przedstawiono tytulem przykla¬ du, schematycznie, urzadzenie wedlug wynalaz¬ ku, w niczym nieograniczajacego samego wyna¬ lazku, przy czym fig. 1 przedstawia schemat trójobwodowego urzadzenia do zapalania elek¬ trycznego, np. ladunków przyrzadu do pobiera¬ nia prób za pomoca pocisków, fig. 2 — schemat urzadzenia jak na fig. 1 uwidoczniajacy stan urzadzenia po odpaleniu pierwszego pocisku, fig. 3 — taki sam schemat pokazujacy stan urza¬ dzenia po odpaleniu drugiego pocisku, fig. 4 — w widoku z boku czesc przyrzadu do pobierania prób za pomoca pocisków, zaopatrzonego w urza¬ dzenie do zapalania wedlug wynalazku, a fig. 5 — przekrój wzdluz linii V — V na fig. 4.Urzadzenie wedlug wynalazku uwidocznione na rysunku sklada sie z trzech grup zapalników wlaczonych oddzielnie do trzech obwodów elek¬ trycznych, przy czym odpalenie kazdego zapal¬ nika jednego z obwodów powoduje odbezpiecze¬ nie dwóch nastepnych zapalników nalezacych do innych obwodów.Na fig. 1 zapalniki przedstawiono schematycz¬ nie za pomoca oporów elektrycznych R, utwo¬ rzonych z1 drucików i powodujacych zapalenie ladunku na skutek rozzarzenia sie drutu do bia¬ losci przy przepuszczaniu przez niego pradu.Opory, których w danym zespole przedstawio¬ no dziewiec, moga byc stosowane w znacznie wiekszej liczbie, przy czym w praktyce mozna z latwoscia przewidziec kolejne i niezalezne od siebie zapalanie trzydziestu lub wiecej ladun¬ ków.Jak juz wspomniano wyzej, zapalniki sa po¬ dzielone na trzy grupy, zapalane przez trzy róz¬ ne obwody elektryczne, przy czym zapalniki pierwszej grupy sa oznaczone litera Ki, zapal¬ niki grupy drugiej R2 a zapalniki grupy trzeciej Rb.Trzy grupy zapalników sa zasilane oddzielnie za pomoca trzech przewodów elektrycznych 1, 2, 3, poprowadzonych od przyrzadu umieszczo¬ nego wewnatrz otworu wiertniczego na powierz¬ chnie ziemi, gdzie kazdy z nich jest przylaczony osobno i kolejno za posrednictwem np. rozdzie¬ lacza do zródla pradu i do nie pokazanego na rysunku przerywacza, którego przeciwny biegun jest uziemiony.Poszczególne zapalniki nalezace do kazdej grupy sa przylaczone z jednej strony do odpo¬ wiadajacego im przewodnika a z drugiej strony do ziemi, która stanowi masa przyrzadu ozna¬ czona litera Z, przy czym wlaczenie w obwód odbywa sie w sposób opisany nizej.Dwa dolne zapalniki Rj—i i R2—1 sa. wlaczone bezposrednio przed spuszczeniem przyrzadu dp otworu wiertniczego miedzy przewody 1 i £ a mase Z i odbezpieczone jeszcze przed rozpo¬ czeciem pracy. Pozostale zas zapalniki poczatko¬ wo nie sa odbezpieczone, gdyz ich obydwie kon¬ cówki sa uziemione. Odbezpieczenie bedzie po¬ legalo na odcieciu jednej koncówki drucika od ziemi i przylaczeniu jej do odpowiedniego prze¬ wodnika.Urzadzenie wedlug wynalazku pracuje w na¬ stepujacy sposób: Pierwszy ladunek zapala sie, przepuszczajac prad przewodem 1 do odbezpieczonego zapal¬ nika R/_j. Ladunek wybucha, powodujac odbez¬ pieczenie pierwszego od dolu zapalnika grupy trzeciej CR^—ih wskutek czego calosc przedsta- — 2 —wia sie jak na fig. 2, to znaczy, ze tylko dwa ostatnie zapalniki Rg^ i R$_j sa odbezpieczone.Wówczas przepuszcza sie prad przez przewód 2 a odpalenie zapalnika R2—; powoduje odbezpie¬ czenie drugiego zapalnika grupy pierwszej1 (R1—2), przy czym urzadzenie wyglada jak na fig. 3. Mozna wtedy zapalic pierwszy zapalnik grupy trzeciej (R3_1) przepuszczajac prad przez przewód 3 a odpalenie tego zapalnika spowoduje odbezpieczenie drugiego zapalnika (R2—2) itd.Jak widac z powyzszego dzieki temu ukladowi, stale dwa zapalniki sa przygotowane do odpale¬ nia, przy; czym jednak za pomoca jednego tylko zródla pradu przylaczanego kolejno do kazdego przewodu mozna naraz powodowac tylko jeden strzal.W przypadku zaistnienia z jakiegokolwiek badz powodu niewypalu, np. przy niewypale zapal¬ nika Rs—j, mozna przepuscic prad przez prze¬ wód 1 i zapalic zapalnik Rz_2 (fi& 3). Odpalenie tego zapalnika spowoduje w tym przypadku jed¬ noczesne odbezpieczenie zapalników R2—3 i R3—2' Od tej chwili przepuszczajac kolejno prad przez przewody 2 i 3 spowoduje sie odpalenie zapal¬ ników K2—% i R$—2 które z kolei odbezpieczaja zapalniki Rj^3 i R2—3 itd- Niewypal jednego za¬ palnika nie uniemozliwia wiec oddania nastep¬ nego strzalu.Fig. 4 i 5 przedstawiaja widok z boku i prze¬ krój wzdluz linii V — V na fig. 4 czesci przy¬ rzadu do pobierania prób za pomoca pocisków, zaopatrzonego w urzadzenie do zapalania wedlug wynalazku.Przyrzady takie skladaja sie z cylindrycznego wydluzonego korpusu, w którym sa wykonane poprzeczne wydrazenia stanowiace armatki (przyrzad do pobierania prób za pomoca pocis¬ ków moze np. zawierac trzydziesci lub wiecej armatek rozmieszczonych na calej jego dlugosci).Na rysunku przedstawiono jedynie czesc przy¬ rzadu zawierajacego trzy armatki. Wewnatrz ar¬ matek sa umieszczone pociski do pobierania prób, które maja ksztalt rury wbijanej w grunt pod wplywem wybuchu ladunku prochu, przy czym pociski te sa polaczone z kadlubem przyrza¬ du za pomoca linek tak, ze mozna je wyciagac na powierzchnie wraz z kadlubem przyrzadu. Pociski takie zostaly zreszta opisane w patencie nr, 26252.Na rysunku kadlub przyrzadu oznaczony licz¬ ba 5 zawiera wydrazenia stanowiace wybucho¬ we komory 6 (6lf 62, 63). Nad komorami wybu¬ chowymi mieszcza sie pociski 7 (7lf 72, 73) pola¬ czone z kadlubem przyrzadu za pomoca linek 8 (8Jt 82, 83). Urzadzenia zapalajace komór 6P 62, 63 sa odpowiednio polaczone, jak to zostanie opi¬ sane nizej, z przewodami 1, 2, 3 (na fig. 5 uwi¬ doczniono jedynie przewód 3) i sa wyjkonane w nastepujacy sposób. Na koncu uziemionej me¬ talowej wydrazonej iglicy 9 osadzony jest dru¬ cik R3 wchodzacy do komory wybuchowej i przy¬ laczony z jednej strony do iglicy 9, a wiec do ziemi, z drugiej zas za posrednictwem izolowa¬ nego przewodu 15 umieszczonego wewnatrz igli¬ cy, do plytki 10, przymocowanego do sprezyny U3. Przed oddaniem strzalu plytka 103 (fig. 5, czesc odnoszaca sie do zapalnika R3) opiera sie o uziemiony drut metalowy 123, który utrzymuje ja w pewnej odleglosci od izolowanego przewo¬ du 13$ stanowiacego przedluzenie przewodu 3.Metalowy drut 123 jednoczesnie laczy plytke z ziemia. Drut 123 odpowiadajacy pociskowi 73 (fig. 4) jest przymocowany do linki 82 laczacej ladunek 72 z kadlubem.Na fig. 5 pokazano odbezpieczony zapalnik Rj i zabezpieczony zapalnik R3.W polozeniu odpowiadajacym odbezpieczeniu drut 12 jest usuniety a plytka 102 pod wplywem sprezyny 11 dociskana jest do przewodu 132. Za¬ palnik R2 jest wlaczony miedzy mase i odpowia¬ dajacy mu przewód 2 (niewidoczny na rysunku).Przyjmijmy teraz, ze zapalnik R2 jest odbez¬ pieczony i ze przystepuje sie do odpowiedniego odpalenia. Pocisk 7t zostaje wyrzucony naze- wnatrz, pociagajac za soba linke 82 i drut 123 przymocowany do niej. Drut 123 zostaje wyrwa¬ ny a plytka 133 stykajac sie z przewodem 133 odbezpiecza zapalnik R3. Przypuscmy teraz, ze zapalnik R2 nie zapalil sie 1 pocisk 7t pozostal na miejscu. Poniewaz zapalnik R2 byl odbezpie¬ czony, przepuszczajac prad przewodem 2 do tego zapalnika spowoduje sie wyrzucenie pocisku 72 a linka 82 rozwijajac sie, wyrywa ten drut Jg$ wskutek czego zapalnik R3 zostanie odbezpie¬ czony. Jednoczesnie linka 82 bedac sama przy¬ czepiona do konca drutu 12 (nie pokazanego na rysunku) przytykajacego do zapalnika nastepne¬ go R4 (równiez nie pokazanym na rysunku) po¬ woduje w podobny sposób odbezpieczenie tego zapalnika w chwili wyrzucenia pocisku 72 tak, ze w kazdym przypadku po wystrzeleniu pocis-» ku dwa zapalniki beda przygotowane do odpa¬ lenia.Jasne jest, ze w ramach wynalazku mozna wprowadzic wiele zmian do opisanego urzadze¬ nia, jak równiez mozna przygotowac do odpale¬ nia wiecej niz dwa zapalniki, by mozna bylo dalej prowadzic strzelanie nawet w przypadku zaistnienia niewypalów dwóch kolejnych zapal¬ ników. PL