Wylacznik odsrodkowy sluzy do wylaczania i wlaczania maszyn elektrycznych. Przy prze¬ kroczeniu liczby obrotów lacznik dana maszyne wylacza i chroni ja przed uszkodzeniem wskutek sily odsrodkowej. Przy napedach tasmowych sluzy wylacznik do wlaczania czyli do samo¬ czynnego zdalnego sterowania przenosników we¬ dlug ustalonej kolejnosci i to bez kabli sterowni¬ czych, przy czym zaryglowuje uruchomienie da¬ nego przenosnika przy postoju poprzedniego.Jezeli wylacznik ma zabudowany mostek kon¬ taktowy 9, wówczas podczas postoju i przy nor¬ malnych obrotach danej maszyny prad zostaje wlaczony, przy przekroczeniu zas normalnych obrotów kontakt przerywa i wylacza prad.Jezeli zostanie zabudowany mostek kontakto¬ wy 10, wówczas lacznik dziala odwrotnie. Pod- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl ze twórcami wynalazku sa Antoni Piernikarczyk, Wilhelm Panek i Pawel Losa. czas postoju kontakt jest otwarty i dopiero $rzy normalnych obrotach danej maszyna kontakt sie zwiera i wlacza prad.Na rysunku figury przedstawiaja: Fig. 1 — wylacznik w widoku z boku, fig. 2 — w widdku z góry, fig. 3— w widoku z przodu, fig. 4. — w widoku z boku mostek wylacznika, fig. 5 — w widoku z góry mostek wylacznika, fig. 6 — schemat samoczynnego sterowania przenosni¬ ków.Na rysunkach uwidoczniono: 1 wal napedowy, 2 lozyska toczne, 3 pierscien obrotowy, 4 swo- rzen, 5 lacznik, 0 sworzen ruchomy, 7 popychacz, S sprezyne, 9 mostek kontaktowy do wylaczania, 10 mostek kontaktowy do wlaczania, U nakretke regulujaca nacisk sprezyny, 12 nakretke bloku¬ jaca, 13 pokrywe, 14 przenosnik, 15 przenosnik, 16 silnik, 17 silnik, 18 wylacznik odsrodkowy, 19 kontakt, 20 wlacznik silnika.Wylacznik odsrodkowy moze byc celowo za¬ stosowany w nastepujacych przypadkach: przysilnikach wyciagowych narazonych na rozbie- - ganie sie przy'opuszczaniu ciezaru w dól, do sygnalizowania ruchu obrotowego maszyn, np. * w iorflfcwniacih, btykfetowAach i mlynowniach, * do sarooczynipegó^dalnegjjr ^terowania przenos¬ ników, wedlug ustalonej kolejnosci, jak to wi¬ dac na fig. G. Dzialanie wylacznika odsrodko¬ wego jest nastepujace; wal napedowy 1 pola¬ czony jest elastycznie z walem silnika. Na wale 1 nasadzony jest pierscien 3 przy pomocy sworz¬ nia 4. Pierscien 3 polaczony jest z lacznikiem 5 i sworzniem 6 naciskajacym na popychacz 7.Sprezyna 8 naciska na sworzen €f co powoduje skosne ulozenie sie pierscienia 3. Gdy wal 2 obraca sie, pierscien 3 prostuje sie wskutek sil odsrodkowych, przeciwdzialajac tym samym sprezynie 8. Gdy wal 1 przekroczy dopuszczalna liczbe obrotów, popychacz 7 powoduje przy wy- laczniku otwarcie, a przy wlaczniku zwarcie mostka kontaktowego 9 a w drugim przypadku 10. Obwód pradu zostal wiec przerwany wzgle¬ dnie zwarty. Zakres regulacji dzialania wylacz¬ nika odsrodkowego jest bardzo szeroki dzieki spre¬ zynie 8, której nacisk moze byc regulowany na¬ kretka 11. Uchwyt mostka kontaktowego jest w dodatku przesuwny. Zdalne sterowanie prze¬ nosników moze odbywac sie nastepujaco. W przy¬ padku wypadniecia z ruchu jednego z przenos¬ ników np. oznaczonego 14 na fig. 6 nastepuje rozlaczenie przez wylacznik odsrodkowy 18 kon¬ taktu 19; i wylaczenie przez to silnika 17 nape¬ dzajacego poprzedni przenosnik 15. Zatrzymanie tego przenosnika powoduje z kolei zatrzymanie poprzedniego i tak dalej az do poczatku linii W podobny sposób uruchomienie stojacego w da¬ nej chwili przenosnika 14 spowoduje kolejne uruchamianie przenosników poprzednich. PL