Znane sa sposoby wytwarzania estrów z obie¬ gowym usuwaniem wody, przy których unika sie stosowania srodków pochlaniajacych wode.Polegaja one na równoczesnym przeprowadza¬ niu estryfikacji i odpedzaniu wody powstalej w reakcji przy wspóludziale cieczy organicznej tworzacej z woda azeotrop i stanowiacej czyn¬ nik obiegowy.W znanych urzadzeniach do przeprowadzania tych sposobów pary z naczynia reakcyjnego odprowadza sie do chlodnicy, w której nastepu¬ je zarówno skroplenie jak i dalsze schlodzenie skroplin. Schlodzone skroplmy rozdzielaja sie w odstojniku na dwie warstwy. Wode usuwa sie, a ciekly organiczny skladnik azeotropu pro¬ wadzi sie z powrotem bezposrednio do naczynia reakcyjnego.Przeprowadzanie estryfikacji z obiegowym odwadnianiem w znanych urzadzeniach nastre¬ cza liczne trudnosci. Do masy reakcyjnej wraz z organicznym skladnikiem azeotropu powraca czesc wody rozpuszczonej w nim lub porwanej *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wyna¬ lazku j-est lnz. mgr Bogdan Wolff. przez niego mechanicznie. Powoduje to nieko¬ rzystny stan równowagi w naczyniu reakcyj¬ nym. W znanych urzadzeniach posiadajacych do skraplania i do ochladzania skroplin tylko jedna wspólna chlodnice nie jest rzecza mozli¬ wa osiagniecie subtelnej regulacji ilosci skrop¬ lin. Ilosc ta winna byc starannie indywidualnie dobrana do osiagniecia jak najlepszych warun¬ ków, przy wytwarzaniu róznych estrów.Nie jest tez rzecza tnetliwa równoczesne re¬ gulowanie stopnia schlodzenia cieczy, co jest wazne do dokladnego i szybkiego oddzielania wody. Skroplenie zbyt malej ilosci oparów moze pociagnac za soba niedostateczne odprowadzenie wody. Skroplenie zbyt duzej ilosci par wiaze sie z reguly ze zlym ochlodzeniem skroplin, co po¬ woduje niedostateczne wydzielenie wody z tych skroplin. Jedno i drugie powoduje przedluzenie czasu estryfikacji. Ponadto przy wytwarzaniu róznych estrów pary przeznaczone do skrapla¬ nia maja rózna temperature i rózna zawartosc ciepla, co tym bardziej utrudnia regulacje ilos¬ ci skroplin i stopnia ich ochlodzenia za pomo¬ ca jednej tylko chlodnicy. Zastosowanie innego /cisnienia niz atmosferyczne zwieksza wymie¬ nione trudnosci. Z tego wzgledu urzadzenia z obiegowym wydzielaniem wody stosowane sa dotychczas jedypie do pracy przy cisnieniu atmosferycznym, jakkolwiek specyficzne wa¬ runki otrzymywania licznych estrów sklaniaja do stosowania cisnienia nizszego, a zwlaszcza cisnienia wyzszego niz atmosferyczne.Urzadzenie wedlug wynalazku przede wszy¬ stkim rózni sie od urzadzen znanych tym, ze posiada dwie odrebne chlodnice, z których jed¬ na sluzy do skraplania par, a druga do ochla¬ dzania skroplin, Pierwsza -z nich w dalszym ciagu opisu nazywa sie skraplaczem, a druga chlodnica cieczy. Chlodnica cieczy w urzadze¬ niu wedlug wynalazku jest stale zapelniona ciecza dzieki temu, te odplyw z niej lub odplyw poprzez inne elementy zespolu jest umieszczony na poziomie wyzszym niz szczyt chlodnicy.Uklad ten stanowiacy równiez istotna ceche urzadzenia wedlug wynalazku zapewnia, ze pary nie moga dostac sie do chlodnicy cieczy, a zatem skraplanie ich zachodzi wylacznie tylko w skraplaczu. Umozliwia to niezalezna i subtel¬ na regulacje odbioru ciepla zarówno w skrap¬ laczu jak i w chlodnicy cieczy droga regulacji ilosci czynnika chlodzacego, na przyklad wody chlodzacej, doprowadzonego do kazdej z tych dwóch chlodnic.Urzadzenie wedlug wynalazku posiada ko¬ lumne rektyfikacyjna dowolnej konstrukcji, umieszczona nad naczyniem reakcyjnym, przez która przechodza pary. Do górnej czesci tej kolumny ponizej poziomu splywu skroplin ze skraplacza doprowadza sie ciecz powrotna, która ulega w kolumnie ostatecznemu odwod¬ nieniu w zetknieciu z parami i scieka do na¬ czynia reakcyjnego w stanie bezwodnym.Okazalo sie rzecza pozyteczna zastosowanie podgrzewacza do podgrzewania cieczy powrot¬ nej przed jej wejsciem do kolumny rektyfika¬ cyjnej, w celu wytworzenia lepszych warunków rektyfikacji w tej kolumnie..Ze wzgledu na ekonomie ciepla, mozna w urzadzeniu wedlug wynalazku zastosowac wy¬ miane ciepla miedzy goracymi skroplinami a otocza powrotna. W tym celu ustawia sie wy¬ miennik ciepla pomiedzy skraplaczem a chlod¬ nica cieczy.Urzadzenie wedlug wynalazku nadaje sie do estryflkacji roznych alkoholi róznymi kwasami i pozwala w kazdym przypadku na osiagniecie optymalnych warunków, w celu prowadzenia estryflkacji w jak najkrótszym czasie z najwyz¬ sza wydajnoscia.Urzadzenie wedlug wynalazku nadaje sie do pracy pod dowolnym cisnieniem. Przy zastoso¬ waniu cisnienia nizszego, niz atmosferyczne, wymaga ono polaczenia miedzy skraplaczem a rurociagiem prózniowym poprzez dodatkowa chlodnice. Prowadzenie estryfikacji pod cisnie¬ niem wyzszym niz atmosferyczne, osiaga sie przez szczelne zamkniecie calego urzadzenia.Pozadane cisnienie ustala sie przez doprowa¬ dzenie okreslonej ilosci ciepla do naczynia re¬ akcyjnego oraz przez odbiór okreslonej ilosci ciepla w skraplaczu.Nalezy tu nadmienic, ze praca pod cisnieniem zwiekszonym jest korzystna przy wytwarzaniu wiekszosci estrów o znaczeniu handlowym.Urzadzenie wedlug wynalazku moze pracowac zarówno w sposób okresowy jak iw sposób . ciagly. W przypadku wytwarzania estrów, przy których stan równowagi osiaga sie dostatecz¬ nie szybko, mozna odprowadzac z naczynia re¬ akcyjnego ester wysoko procentowy doprowa¬ dzajac w sposób ciagly alkohol i kwas do gór- nfej czesci kolumny. Zarówno przy pracy w sposób okresowy jak i w sposób ciagly nieza¬ leznie od cisnienia, przy którym sie pracuje, organiczny skladnik azeotropowy powraca sa¬ moczynnie do naczynia reakcyjnego.Rysunek przedstawia schematycznie i przyk¬ ladowo urzadzenie wedlug wynalazku. Naczy¬ nie reakcyjne 1, zaopatrzone w wezownice grzejna 2 posiada kolumne rektyfikacyjna 3 ze skraplaczem 4. Skropliny ze skraplacza sa skie¬ rowane przez wymiennik ciepla 5 do chlodnicy wodnej 6, a nastepnie do odstajnika 7, w któ¬ rym nastepuje rozdzial cieczy przez rozdziele¬ nie na warstwy. Dolna warstwe wodna odpro¬ wadza sie z urzadzenia, a zbierajaca sie górna warstwa organicznego skladnika azeotropowego powraca do kolumny rektyfikacyjnej przez wy¬ miennik ciepla 5 i przez dodatkowy podgrze¬ wacz parowy 8. Doplyw organicznego skladnika azeotropowego jest umieszczony w górnej czesci kolumny rektyfikacyjnej 3 ponizej miejsca splywu.skroplin ze skraplacza 4, jednakze po¬ wyzej chlodnicy wodnej 6, która dzieki temu jest stale zalana ciecza.^ Równiez wymiennik ciepla 5 oraz podgrzewacz 8 leza ponizej tego punktu doplywu. Gotowy ester odprowadza sie z naczynia reakcyjnego I za pomoca krócca 9 skladniki zas reakcji wprowadza sie na szczyt kolumny za pomoca pompy zasilajacej 10.Chlodnica II sluzy w przypadku laczenia urza¬ dzenia z rurociagiem prózniowym do pracy pod cisnieniem nizszym niz atmosferycznym. — 2 — PL