Wynalazek dotyczy nowego sposobu i nowego urzadzenia! do ptfzet|w[arzania zwiazków, o charakterze weglowodorów, celem uzyskania lub wytwiorzeniai skladni¬ ków majacych zastosowanie w przemysle.Wynalazek dotyczy glównie przetwarza¬ nia weglowodorów, luib surowców, zawiera¬ jacych weglowodory, celem utworzenia innych pozadanych mieszaniin 'lub zwiaz¬ ków.Niniejszy wynalazek ma na celu wy- twlarzamie luib (uzyskiwanie z weglowodo¬ rów zwiazków w naijbardziej celowej po- sitafci, oraJz oddzielania kazdego pozada¬ nego prtoduktu, zwlaszcza jednak gazoli- ny lub paliwa silnikowego', Wedlug wyna- lazku ma sie tez otrzymywac lub przetwa¬ rzac odpowiednie skladniki gazów odloto^ wych lub innych gazów, zawierajacych we¬ glowodory, poczem te skladniki i produkty przemiany maija byc laczone z pozadana lub konieczna iloscia masy uzyskanej z in¬ nego mafcerjailu weglowodorowego np. z plynnych weglowodorów, aby w ten spo¬ sób uzyskac produkt handlowy, dajacy sie uzyc tajk, jak gazolina lub olej pedny dla silników.Wedlug niniejszego sposobu materjaly, zawierajace weglowodory, z których ma byc otrzymany pozadany produkt, podda¬ je sie celowo dzialaniu ciepla, najlepiej tak, zeby temperatura stopniowo wzrasta¬ la, az do osiagniecia, tej wysokosci, która wystarcza do rozklajdu drobin na mniejsze agregaty i poddac je dzialaniu cisnienia!, które powoduje mieszalnie sie powstaja¬ cych par, ajby uzyskac pozadany produkt chemicznie nasycony. Przy najbardziej ce- lowem wykonaniu tego sposobu usuwa sie pozadany produkt w obiegu wraz z nadmia-rem trwalego gazu w punkcie, w którym panuje najnizsza temperatura, a pozostala ilosc gazu, pary lub cieczy moze pozostac w obiegu i ulec pomowinej przeróbce. Naj¬ bardziej celowy sposób wykonania wyna¬ lazku polega na sposobie doprowadzania potrzebnego ciepla zapomoca par i gazów, powstajacych z ptrzetiwiatrzanych wegloiwo- dorów, oraz doprowadzalnia ciepla z ze¬ wnetrznego zródla; wówczas /wieksze, naj¬ latwiej rozpadajace sie^ drobiny ulegaja rozkladowii najpierw w punkcie, gdzie dziala na nie nizsza temperatura, natomiast trudniej rozpadajajoe sie dirobiny ulegaja rozkladowii w kodejtiosci, odipo|wiia|dajacej ich odpornosci przeciw dzialaniu ciepla, w czasie przejscia przez miejsce o najwyz¬ szej temperaturze obiegu. Taki sposób po¬ stepowania nie wywoluje gwaltownego roz¬ kladu i nile wytwarza nadmiaru wegla oraz gazów trwalych np, wodoru, lecz przeciw¬ ni-, wieksizy procent materjalów weglowo¬ dorowych przetwarza sie na pozadany pro¬ dukt, niz to jest mozliwe przy zastosowa¬ niu innych znanych siposoibów przeróbki.Przy wykonaniu; wynalazku utrzymuje sie celowo wewtnatrzi urzadzenia lub obie¬ gu roboczego zgóry oznaczone cisnienie ga¬ zów weglowodorowych i par, np, zapomo- ca urzadzenia zewnetrznego, jakiegos kom¬ presora lub t, p. Cisnienie to jest niezalez¬ ne od warunków temperatury. Pozadana temperature utrzymuje sie zapomoca^regu¬ latorów, niezaleznych od regulatorów ci¬ snienia. Wskutek tego moizna wytworzyc takie Wzgledne i absolutne warunki cisnie¬ nia i temperatury, ze z uzytych surowców otrzymuje sie wydatnie pozadany produkt o zadanych wlasnosciach, W Ipewinem iszpzeg|ólnem wykonaniu wynalazku wszystkie gazy i pary, opu¬ szczajace uklad, przeprowadza sie przez u- rzadzenie absorbcyjne, w którem weglo¬ wodory, wchodzace w uklad, dzialaja w przeciwnym kierunku, jako srodki absorb¬ cyjne dla pary i gazu, wskutek czego pary i czesc gazu ulegaja absorboji przez olej weglowodorowy i wtracajja do obiegu do dalszej przeróbki, tak ze praktycznie wy¬ chodzi z ukladti, l3^0 pjrodufct uboczny, tylko suchy, trwaly gaz, a pochloniete lek¬ kie pary, wracajac do ukladu lub obiegu roboczego, dzialajace nietylko, jako prze¬ nosnik ciepla, lecz wtraz z zawartemi tam trwalem! gazami sluza do (podtrzymywa¬ nia wewnatrz aparatu naijbardziej pozada¬ nej atmosfery. Sposób ten, wiedlug którego Wszystkie nieprzetworzona pary pozostaja wewnatrz ukladu, az wskutek warunków temperatury cisnoepia przemienia sie na pozadany produkt lub rozloza sie na gazy, nietylko powiieksza «naozmie ekonomje te¬ go procesu, lecz wplywa takze na jakosc produktu.Ekonomicznie wazna zaleta wynalalzku jest to, ze.wskutek kolowego przebiegu pracy cieplo odzyskuje sie i zachowuje, bo calkowita ilosc plynnych materjalów we¬ glowodorowych, majapa ujlec nozfcladowi i ponownemu polaczeniu, odbywa w kolo¬ wym obiegu ruch w kierunku przeciwnym do drogi ogrzanych gazów i P^Ti wskutek czego ogrzewa sie taki ze cieplo wraca znów do biegu, W wykonaniu wynalazku olej ltub Iplyn- ny materjjal weglowodorowy nie powinien byc bezposredinio narazony na dzialanie plomienia, ogrzewajacego sciane zbiornika lub inna czesc, stykajapa sie z olejem, tak ze unika sie nadmiernie wysokiej tempera¬ tury oleju, wskutek czego ma miejsce nie¬ pozadany rozpad oleju na koncowe pro¬ dukty np, wegiel, ciezka smole i lek¬ kie gazy. Jest to jedna z glównych wad dotychczasowych sposobowi przemiany i rozkladu takich cial, wiedlug których scia¬ ny zbiornika lub inne czesci, stykajace sie z olejem, musza byc nadtmiernie ogrzane dla uzyskania temperatury, potrzebnej do rozkladu glównej czes/ci oleju, tak ze olej, stykajacy sie ze sciana naczynia lub inna czescia, sipala sie, co powoidiuje. daleko ida- — 2 —cy rozklad na wegiel, smole i lekkie gazy.Przeciwnie, wedlug wynalazku, olej ogrze¬ wa sie bez bezposredniego opalania w ten sposób, ze konieczne cieplo doprowadza sie do oleju zajpomoca ogrzanych galzów i par. Te gazy i pary, dopjrowadzajace cie¬ plo, moga byc uzyskane w sawiym obdegu z oleju lub z plynnych weglowodorów lub moga to byc inne gazy, zawieraj ape weglo¬ wodory, np. gaz ziemny lub gazy wiezowe, uchodzace z otworów wiertniczych oleju, albo tez mieszaniny tych gazów. To umoz¬ liwia takze uzyskiwanie lekkich par z ga- ztf ziemnego lub wiertniczego, wzglednie ich przetwarzanie i mieszanie z produkta¬ mi, uzyiskiwanetmi z plynnych weglowodo¬ rów.Krótko mówiac, wynalazek polega na tern, ze gazy i pary, unoszace weglowodo¬ ry, celowo ogrzewa sile stopniowo w jed¬ nym punkcie obiegu, ze potem te gazy i pa¬ ry o najwyzszej temperaturze sluza do o- (grizewtaniia maiterjadów, weglowodorowych w innym punkcie obiegu, wskutek czego z plynnych wieglowodorów wydzielaja sie paryi przyczem caly uklald dziala w pew¬ nych warunkach cisnienia, które sa regulo- wane niezaleznie od wairunków temperajtu- ry, tak, ze w; oznaczonych warunkach tem¬ peratury i cisnienia powstaje z mieszaniny par i gazów pozadany produkt koncowy, który sie potem uzyskuje zapomoca stosow¬ nego oddzielenia' np, przez skraplanie.Dalsza czynnosc tego postepowania1 po¬ lega na tern, ze wszystkie wychodzajce ga¬ zy myje sie wchodzacemi plynnemi weglo¬ wodorami, tak ze wszystkie pary, zawarte w tych gazach, ulegaja albsortbcji i wracaja znowu w obieg do dalszej przeróbki Zalaczony rysunek przedstaiwia ptr^y- kliaid wykonania urzadzenia do przeprowa¬ dzenia sposobu, wedlug wynalazku, nalezy jednak podkreslic, ze przeprowaldzenie te¬ go sposobu nie ogranicza sile tylko do tego urzadzenia, lecz moze byc uskutecznione takze w innem, odpowiedniem urzadzeniu nie oddalajac sie od pomyslu i donioslosci wynalazku.Fig. 1 przedstawia czesctowo w prze¬ kroju calkowite urzadzenie do przeprowa¬ dzenia noiwegp sposobu.Fig. 2 przedstawia rzut poziomy czej- sciowio w poziomym przekroju urzadzenia ogrzewajacego dla gazu lub pary, unosza¬ cej weglowodory, stosowanego do ogrzewa¬ nia plynnych weglowodorów lub polaczen, celowo przez bezposrednie zetkniecie z te- mi ostaitniemdi.Fig. 3 jest pionowym przekrojem wzdluz 3 — J fig. 2.Fig. 4 jest szczególem czesci urzadze¬ nia ogrzewal)apego z fig. 2 i 3.Fig. 5 jest pionowym przekrojem po- dluznym przez srodek urzadzenia do wy¬ miany ciepla, przedstawiajacego wypar* nik, sluzacy dio ogrzewania plynnych we¬ glowodorów, zanim one poddane zostana w obiegu dzialaniu strefy najwyzszej tem¬ peratury.Fig. 6 jest przekrojem w wiekszej skali urzadzenia, uszcizelniajarego wewnetrzny beben wyparnikia od zewnetrznego.Fig. 7 jest przekrojem wzdluz 7— 7 Fig. 8 przedstawia przyrzad do i4Jtrzy- mrywamia niietzmilennego zwierciajdla cieczy w urzadzeniu.Fig. 9 jest pionowym przekrojem urza¬ dzenia na fig. 8.Fig. 10 jest pionowym przekrojem przez srodek urzadzenia na fig. 9 w plaszczyznie prostopadlej do rysunku.Fig. 11 przedstawia schematycznie nie¬ co odmienne wykonanie urzadzenia.Tym sposobem moze byc przerabiana nafta, aby z niej wytworzyc produkty o nizszym punkcie wrzenia, np. gazoline lub olej pedny dlaj silników, a w zwiazku z tern uzywa sie gazu ziemnego lub wiertni¬ czego, jako: srodka przenoszacego cieplo, celem dloprowadzenia nafcie ciepla, ko¬ niecznego do uwolnienia z niej tych pro- — 3 ~duktów, które same lub w polaczenia z weglowodorami w gazie stanowia pozada¬ ny produkt ostateczny. W tym celu plynne weglowodory np, nafte lub kerozen wpro¬ wadza sie pod cisnieniem z odpowiednie¬ go zbiornika rura 1 i rozpryskiwaiczem 2 do komory absorbcyjnej 3. Rozpryskiwacz znajduje sie w górnej /czesci tej komory;]wy¬ rzuca tusiz plynnych weglowodorów w taki spoisób, ze nafta przez duza powierzchnie z odpowiedniego materjaiu bryl 4 saczy sie wdól.Bryly leza na ruszcie 5. Wchodzaca nafta zbiera sie na dnie komory absorb¬ cyjnej i odplywa rura 6 do stosownie zbu¬ dowanego jzibioirnika izapasowiego4 Rura 6 posiada regulowany cisnieniem zawór 8 i zawór 9 nastawialny recznie, który regulu- je przeplyw cieczy i którego dzialanie be¬ dzie ponizej szczególowo opisane.Zbiornik 7 moze byc zaopatrzony w ru¬ re zalsilajaca 10, której przeplyw regjuluje sie recznym zaworem 11 i przez która moz¬ na doprowadzac olej lub plynnej weglo¬ wodory z jakiegos zewnetrznego zródla, niezaleznie od doplywu do komory absorb¬ cyjnej. Zbiornik 7 posiada rure spustowa 12, która prowadzi do strony ssacej pom¬ py 13, której strona /tloczna zapomioca ru¬ ry 14 jest polaczona] z zamknieta komora cisnieniowa 15, w której powietrze lub' gaiz tworzy sprezysta poduszke. Z dolna cze¬ scia komory cisnieniowej jest polaczona rura spustowa 16, która przechodzi przez urzadzenie 17, regulujac wysokosc pozio¬ mu cieczy, i polaczona rura 18 z gprna czescia wypatmika lub wymieniacza ciepla 19. Wymieniacz ten jest u dolnego konca polaczony rura spustowa 20 z dolnym kon¬ cem drugiej komory, sluzacej do odparo¬ wania 21.Komora 21 jest piolaczonai u góry prze¬ wodem 22 z komora reakcyjna lub roz¬ dzielcza 23, która ma rurowe polaczenie 24 z ogrzewaczem lub grzejnikiem weglo¬ wodorowym 25. Opisane polaczenie dopro^ wadza plynne, weglowodory do komory reakcyjnej 23, gdzie na ciecz dziala cie¬ plo gazów lub par ogrzanych przedtem w ogrzewaczu 25. Ogrzane pary ii gazy prze- plywaija przez aparat w kierunku przeciw¬ nym, jak plynne, weglowodory i ponad o- raz stykajac sie z powierzchnia tych ostat¬ nich. Rura 26 dochodzi do odpowiedniego zródla gazu, np. gazu ziemnego lub wiertni¬ czego, zawierajacego pary lub zwiazjki we¬ glowodorów. Przeplyw w tej rurze regulu¬ je sie recznie zaworem 27. Rura 26 prowa¬ dzil do kompresora 28, któregp kanal wy- pustowy jest polaczony rura 29, zaopatrzo¬ na w zawór nastawczy 30 ze strona wpu¬ stowa ogrzewacza 25. Tutaij galz, doprowa¬ dzany rura 26 ogrzewa sie stopniowo tak wysoko, ze zawarte w nim weglowodory u- legaja rozkladowi i pochlaniaja tyle cie¬ pla, ze gdy rura 24 dojda do komory re¬ akcyjnej 23, to znajdujace sie w tej komo¬ rze plynne weglowodory paruja i oddzie¬ laja sie lub rozki^ajja. Wynik jest taki, ze agregaty oddane przez plynne weglo¬ wodory w komorze 23, pod wplywem ci¬ snienia i temperatury znowu reaguja i la- f cza sie z gazami' i parami, diochodzacemi rura 24, tak ze powstaje patfa lub prodlukt zlozony, zawierajacy to cialo, które ma byc otrzymane lub wytworzone.Pompa 13 uzyskuje ruch od stosowne¬ go silnika] 31, którego przewody pradu 32 przechodza przez stosowny lacznik 33 regulowany przez cisnienie. Lacznik ten posiada czesc ekspanzyjna, polaczona ru¬ ra 35 z przestrzenia powietrzna lulb galzo- wa komory 15. Urzadzenie jest takie, ze lacznik pradu, zaileznie od zmian cisnienia w komorze 15, nastawia lub odstawia sil¬ nik, aby w ten sposób utrzymywac wewnatrz komory 15 zapomoca pompy stosowtny za¬ pas i cisnienia oleju, Komora rozdzielcza lub reakcyjna 23 jest polaczona z odlotowa rura 36 dla pa¬ ry, koimuniikujaca z górnym koncem wy- parnikaJ 21 i laczaca sie w nim z rura 37, — 4 -Totwierajaca sie do cylindra 38, którego ko¬ mory glowicowe 39, 40 lacza sie z otwarte- mi fconcatmi pionowych, rur 41. Przez te ru¬ ry plynfe olej z rury 20 Wgóre do komory reakcyjnej 23. Cylinder 38 z komorami glowicowemi 39, 40 i rurami 41, przez któ¬ re przechodzi ciecz weglowodorowa,, jest bezposrednio! polaczony z rura parowa 36 i z rura wypustowa dla pary 45, lecz jest oddzielony pierscieniami uszczelniajacemi od przestrzeni oleju.w zewnetrznym cylin¬ drze. Pierscienia te sa przedstawione szczególowo na fig. 6. Olej przeplywa przez rury 41, a dalej przez przestrzen miedzy cylindrem 38 a sciana urzadzenia wymien¬ nego.Ogrzane pary z komory rozdzielczej 23 przechodza rurami) 36, 37 do przestrzeni cylindra 38 wokól rur 41, które sluza za¬ tem do podgrzania oleju, doplywajacego do komory reakcyjnej 23, tak ze duza czesc ciepla odplywaijacego z komory reakcyj¬ nej 23 odzyskuje sie zpowrotem. Z oleju wydzielaja sie pary. Kondensat par z ko¬ mory rozdzielczej, powstajacy wskutek od¬ dawania ciepla, zbfera sie na dnie cylin¬ dra 38 i pod dzialaniem ciezaru splywa ru¬ ra 53 do zbiornika 52, opisanego nizej. Wy- parnik 19 jest podobny do wyparnika 21, i odpowiednie czesci sa jednakowo ozna¬ czone.Przestrzenie parowe u górnych konców wypamików 19 i 21 ponad olejem maja wyloty przez rury 42 do rury 43, która jest wprost polaczona z wyzej opisana rura 29, wskutek czegoi wszystkie pary, wydzielone w wyparnikach z cieczy, wchodza do rury 29, a z niej do komory 25, w której sie o- grzewaja lub rozkladaja. Z komory roz¬ dzielczej 23 pary przechodza przeplynaw¬ szy iprzez dno wyparnika 21, do rury 44, która jest polaczona z dolna glowica tego cylindra, a stad rura 45 do podobnej rury 44 cylindra 39 w wyparniku 19. Te gazy i pary przechodza cylindrem 38 wyparnika 19 wgóre i wchodza do rury parowej 46\ prowadzacej do górnego konca kondensatora 47, napelnionego materjalem odbiorczym 47a, a spoczywajacym na ruszcie 48. W górnym koncu kondensatora 47 znajduje sie rozpryskiwacz wody 49, zasilany rura 49a. Rozpryskiwacz 49 wtryskuje wode we wchodzaca pare ogrzana i wydziela z par weglowodorowych, przez skrajplanie, ciez¬ kie skladniki, które maja byc z pary usu¬ niete, tak ze tylko lekkie pary i gazy ida dalej. Polaczenia, prowaidza|ce z wypami¬ ków 19 i 21 do rury 45, sa lacznikami 53 polaczone równiez z rura 51, tak ze db tej ostatniej wchodza ciezkie kondensatory, stracone w cylindrach 38 wyparników. Ru¬ ra 51 jest zaopatrzona celowo w zamknie- cile dla cieczy 51a, aby zapobiec przecho¬ dzeniu par z kondensatora 47 do rury 51.Zbiornik 52 jest polaczony rura 54 z pom¬ pa 55, która tloczy olej przez rure 56 i od¬ galezienia 571 57 do dolnych czesci Wypar¬ ników 19 i 21, aby ciezkie kondensatory wiprowadzic znowu w obieg do dalszej prze¬ róbki. Wspomniana rura 50 jest w pewnem miejscu miedzy komora 47 a zamkniecfiem dla cieczy 51a polaczona z rura 58, ucho¬ dzaca do wezownicy 59 w kondensatorze 60, wypelnionym woda. Spust tej wezowni¬ cy laczy sie z rura 6/, która prowadzi do zMornika lub naczynia 62 dlai pozadanego skroplonego produktu.Rura 61 jest zaopatrzona w dwa zawo¬ ry 63, 64 i lezace miedzy niemi zamkniecie dla cieczy 65. Miedzy zaworem 63 a za- mkniecijem 65 jest polaczony z rura 61 przewód 66, lapzacy sie drugim koncem z komora absorbcyjna 3 pod rusztem 5.Rura ta wprowadza gazy i nieskroplone pary pod ruszt komory absorbcyjnej, tak ze cne podnosza sie w komorze absorbcyj¬ nej wgóre i ulegaja absorbcyjnemu dziala¬ niu plynnych weglowodorów, doprowadza¬ nych zapomoca rozpryskiiwacza 2. Wsku¬ tek tego ta ciecz weglowodorowa zbiera — 5 ¦ —produkty lotne z odplywajacej pary i gazu* W rurze 66 znajduje sie zaiwór regulujacy cisnienie 67, który utrzymuje w ukladzie zadane cisnienie np. 16fl5 atm, tak ze za¬ wór otwiera sie i pozostaje otwarty, gdy cisnienie te granice przekroczy, lecz zamy¬ ka sie, gdy cisnienie jest nizsze. Gdiy gazy przeszly przez prad olejów, splywajacych w.komorze absorbcyjnej 3, to sulchy gaz pozostaly moze byc przeprowadzony rura 68 i przez zawór 69 do rury 70, która do- prowadza sie go do zbiornika lub db miej¬ sca spozytkowania. Dolny koniec rury 68 jest polaczony rura 71 z rura 66, a polacze¬ nie to posikdfei zawór 72, który, gdy Jest o- twarty, to gazy, plynace rura 62, mozna skierowac do rury 70 zamiast db komory absorbcyjnej* W górnej czesci komory 3 umieszczony jest ponad rozpryskiwaczem oleju 2 ruszt 4at zasypany lamanym ma- terjalem 4b, który zabiera z gazu mecha¬ nicznie unoszone czastki) oleju i zatrzymu¬ je je w komorze absorbcyjnej, tak ze tylko suchy gaz moze przejsc do rury wylotowej 68. Górny koniec komory absorbcyjnej jest polaczony rura 73 z rura 26 i lacznik ten posiada zawór 74. Zamykajac zawory 69 i 27, a otworzywszy zawór 74, mozna suchy gaz pozostaly wprowadzic znowu w obieg roboczy zapomoca kompresora 28, tak ze gaz ten sluzy, jako przenosnik ciepla, za¬ miast gaizu ziemnego lub wiertniczego, jak wyzej opisano.Powyzej opisano wykonanie urzadze¬ nia, nadajace sie do przeprowadzenia no¬ wego sposobu, a teraz podaje sie szczegó¬ lowy opis postepowania, jakie sie stosuje w tern urzadzeniu do wyrobu gazaliny lub lekkfcch produktów z ciezkich1. Zaklada sie, ze rozlozona ma byc nafta, a gaz wiert¬ niczy ma byc uzyty db ogrzewania ciezsze¬ go oleju, przyczem ilosc przenosnika cie¬ pla celowo, leiciz niekoniecznie, powieksza sie o gazy, wydzielone z oleju w wyparni- kach. Nalezy jeszcze zauwazyc, ze jako plynnych weglowodorów mozna tez uzyc olejów ciezszych lub lzejsizych od nafty i ze jakosc ostatecznego produktu moze byc zmieniona zaleznie od zmfiany cisnienia i temperatury wewnatrz obiegu roboczego.Najprzód nastawia sie w ukladzie po¬ zadane cisnienie w ten sposób, ze zgeszcza sie w calym ukladzie gaz ziemny lub wiert¬ niczy zapomoca kompresora 28* a zawór 67 reguluje zadane cisnienie i przyplyw gazu. Jak wspomniano, w czasie wyrobu gazoliny z nafty cisnienie to moze wynosic okolo 16,5 atm. Nafta wchodzi Sb ukladu przewodem / i saczy sie po duzej po¬ wierzchni bryl 4 komory absorbcyjnej 3, z której potem przez posrednie przyrzady przechodzi do* pierwszego wyparnika 19.Stad przechodzi rura 20 do komory 21, w której olej podgrzewa sie goracemi gaza¬ mi z komory reakcyjnej Z3. W takiem u- rzadzeniu olej ogrzewa sie najprzód w wy- parniku 19 przy pomocy par i gaizówf któ¬ re wychodza z komory 21, a potem w ko¬ morze 21 ogrzewa sie dalej zapomoca go¬ retszych par i gazów z komory reakcyjnej 23. Goracy olej plynie potem do komory 23 i tu jest wystawiony na dzialanie gora¬ cych gazów i par, plynacych z ogrzewacza 25. Wskutek tego olej ogrzewa sie stop¬ niowo' od stosunkowo nfekiej temperatury do coraz to wyzszej, az wreszcie wchodzi do komory rozdzielczej 23.W ten sposób ma sie moznosc stopnio¬ wego do(xrowadzania ciepla do oleju, tak ze ciezsze drobiny, ulegajace najlatwiej rozkladowi, zaczynaja sie rozpadac w miej¬ scu o niskiej temperaturze, natomiast dro¬ biny, rozkladajace sie trudntej, ulegaja dzialaniu coraz to wyzszej temperatury i rozkladaja sie odpowiednio do swej odpor¬ nosci na dzialanie ciepla! w miare, jak do¬ plywaja do strefy najwyzszej temperatury wewnatrz komory reakcyjnej 23. Ten spo¬ sób postepowania nie dopuszcza do nagle¬ go niszczacego rozkladu, tak ze wegiel, — 6 —smola i trwale gazy, np, wodór, tworza sie tylko w malych ilosciach, S w tych warun¬ kach temperatury i cisnienia zamienia sie na pozadany produkt wiekszy procent we¬ glowodorów, niz to bylo mozliwe zapomoca innych, znanych sposobów* Gazy wype¬ dzone z wyparników 19\ 21 przechodza rurami 42, 43 do rury 29 i mieszaja sie z gazem ziemnym, przenoszacym cieplo, zwiekszajac jego ilosc, Zaipcmotca tego po¬ stepowania pary, pochloniete przez olej w komorze absorbcyjnej, uwalniaja sie w znacznej mierze w wyparniku 19, a pozo¬ staly c'ezki olej wchodzi do goretszego wyparnika 21, gdzie czesc samego oleju wyparowuje. Pary w obu wyparnikach zbieraja sie w ich kopulach i ped dzialaniem wlasnego cisnienia; przechodza rurami 42s 43 do rury 29 a stad dlo ogrzewacza 25, gdzie dzialaja na nie stopniowo rosnace temperatury, dzieki którym kolejno od¬ dzielaja sie skladniki pary, przyczem sklad¬ niki te rozkladaja sie w odwrotnym po¬ rzadku do swoich odpornosci na dzialanie ciepla, tak ze unika sie wydatnego wytwa¬ rzania sie wegla i innych niepozadanych produktów.Nalezy podkreslic, ze do utworzenia o- statecznie pozadanego produktu musza byc zachowane pewne warunki cisnienia wyzej opdisame. Takze pewna naijwyizsza tempera¬ tura reakcji musi byc zachowana; jezeli temperature te przekroczy sie, to nastepu¬ je destrukcyjny rozklad. Fig. 3 przedstawia dobrze znane urzadzenie w polaczeniu z ogrzewaczem weglowodorowym lub paro¬ wym, które to urzadzenie reguluje doplyw gazu i powietrza do palników w komorze opalowej, pirometrycznie z komory reak¬ cyjnej 23 zapomoca meprzedstawionej na rysunku pary pirometrów: gdy najwyzsza pozadana temperatura w komorze reak¬ cyjnej 23 zostanie przekroczona, to piro- metryczne urzadzenie przymyka nieco sa¬ moczynnie doplyw gazu i powietrza Óo pal¬ ników; gdy temperatura opadnie za nisko, to doprowadza sie do palników wiecej ga¬ zu i powietrza. Celowo uzywa sie takiej sa¬ moczynnej regulacji temperatury, dzieki której utrzymuje sie równomierna tempe¬ ratura, oprócz równomiernego cisnienia i to przy pomocy urzadzenia niezaleznego od temperatury.Okazalo sie, ze cisnienie okolo 16,5 atm jest najkorzystniejsze, jezeli sie uzy¬ wa nafty, jako plynnego weglowodoru, który ma byc zamienibny na gazoline lub pedny olej silnikowy,, i ze temperatura w komorze rozdzielczej lub reakcyjnej 23 po¬ winna byc utrzymywana na wysokosci o- kolo 530°C, Aby w komorze reakcyjnej o- trzymac 530°C nalezy naogól podwyzszyc temperature gazów i par, przenoszacych cieplo, opuszczajacych ogrzewacz w tem¬ peraturze okolo 70Ó°C, tak ze jest dosc nadwyzki! temperatury dla doprowadzenia tej energji cieplnej, która jest potrzebna dla wyparowania i przetworzenia plynnych we¬ glowodorów. Rozklad plynnych weglowo¬ dorów odbywa sie w wyparnikach,, jako tez w komorze reakcyjnej, a duza czesc produk¬ tów rozkladu przechodzi przez ogrzewacz weglowodorowy, jako para i rozpada sie przytem na mniejsze agregaty drobinowe; lecz wieksza czesc pracy przetwórczej i kombinacyjnej do wytworzenia gazoliny od¬ bywa sie w komorze reakcyjnej 23, w któ¬ rej Weglowodory, unoszace cieplo z ogrze¬ wacza 25, stykaja sie z plynnemi weglowo¬ dorami i mieszaja sie z powstalemi z nicK parami, tak ze nastepuje wzajemne mifesza- nie sie w najkorzystniejszych warunkach temperatury i cisnienia.Jak wyzej opisano, gazy te i! pary prze¬ prowadza sie potem przez komory wypar- nikowe 79, 21 i one sluza do podgrzewania, znajdujacego sie tam oleju oraz do rozdzie¬ lania, poczem wchodza do posredniego kondensatora 47, gdz:'e ciezkie kondensa¬ ty, niepozadane w koncowym produkcie, — 7 —skraplaja sie, osadzaja pod dzialaniem na¬ trysku wodnego; natomiast gazy i pary, za¬ wierajace pozadane produkty, mianowicie gazoline, wprowadza sie do kondensatora 60. Ciezsze kondensaty z wymieniacza cie¬ pla i z posredniego kondensatora 47 plyna do zbiornika goracego oleju 52, a pompa obiegowa 55 wprowadza je znowu do wy- parników 19, 21 do nowej przeróbki. Jak widac, plynny olej, który ma byc rozdzie¬ lony nie jest nigdzie narazony na zweglaja¬ ce dzialanie bezposrednie plomienia lub innego zródla ciepla, dzialajacego wprost na sciany komór,, lecz styka sie tylko z go- racemi produktami rozpadu z ogrzewacza 25 i ze stopniowo stygnalem! produktami z komory reakcyjnej 23.Gazy i pary, zawierajace gazoline, przechodza przez kondensator 60 ii chwy¬ ta sie je w naczyniu lub zbiontiku gazoliny 62, natomiast lzejsze gazy i pary przecho¬ dza z rury 66 do komory absorbcyjnej 3, gdzie ich lzejsze pary pochlaniaja wchodza¬ ce tam plynne weglowodory i wprowadza¬ ja je zpowrotem w obieg, a reszta ich zo¬ staje doprowadzona do miejsca spozytko¬ wania lub do miejsca zbiorczego, albo tez moze byc znowu wprowadzona w otieg dla przenoszenia ciepla i dalszego powiek¬ szenia ilosci pozadanego produktu.Dalsza zaleta tego sposobu jest to, ze mozna praktycznie wszystkie pary, zawar¬ te w gazie ziemnym, spozytkowac do Wy¬ robu pozadanego produktu, np. gazoliny.Dotyczy to nietylko tych par, które w zwy¬ klych warunkach tworza gazoline, lecz tak¬ ze tych par, które sa lzejsze od par gazo¬ liny, lecz moga sie mieszac z para ciez¬ szych weglowodorów dajacych prpdukt, zawierajacy gazoline. Osiaga sie to w ten sposób, ze pary, pozostale po ostatecznej kondensacji, stykaja sie z wychodlzacemi plynnemi weglowodorami i po absoribcji wchodza ponownie w uklad, aby poddac sie dzialaniu panujacych tam warunków temperatury i cisnienia. Wprowadzone w ten sposób w obieg lzejsze pary musza sie laczyc z imnemi produktami rozkladu, aby wytworzyc pozadany produkt, albo tez roz¬ kladaja sie na gazy trwale, które ostatecz¬ nie opuszczaja obieg, jako cenne produkty uboczne. Reguluje sie cisnienie i tempera¬ ture w kierunku najkorzystniejszych wa¬ runków, celem uzyskania maiksymum roz¬ padu i ponownego zespolenia i aby miec takze pewnosc wydatnej przeróbki lzej¬ szych par, które najwiecej nastreczaja trudnosci przy rozdzielaniu i ponownem laczeniu, na pozadany produkt.Wyraz „rozklad" nie musi koniecznie o- znaczac zupelne rozbicie drobin na mniej¬ sze drobiny i nienasycone fragmenty dro¬ bin, lecz takze stan swobody atomów,, uzy¬ skany zapomoca wysokiej temperatury, tak ze polaczenie moze nastapic w nizszych temperaturach.Cieplo uzyte dla przemiany par i ole¬ jów wewnatrz urzadzenia doprowadza sie celoWo do rur i naczyn urzadzenia zapo¬ moca ogrzanych gazów i par weglowodo¬ rowych, jezeli; jednak chce sie uzywac gazu wiertniczego lub ziemnego, albo tez zaden z nflcih niema byc uzyty, to przez odpowied¬ nie nastawienie zaworów mozna tak ure¬ gulowac polaczenie ogrzewacza 25 z ko¬ mora absorbcyjna, ze wytworzone ze¬ wnatrz aparatu lekkie gazy i pary, po przejsciu ostatniego kondensatora, wpro¬ wadza sie znowu w obieg, aby sluzyly do przenoszenia ciepla.Wyrazenia ,,gaz" uzywano powyzej w znaczeniu stalego lub trwalego gazu, a wy¬ razenie „para" okresla cialo lotne dajace sie skroplic, natomiast wyrazenia „gafcy i pary" lub „gaz i para" oznaczaja dalo, które moze sJe skladac i prawdbpodobnie sklada sie z mieszaniny trwalych gazów i cial, skraplajacych sie. W opisanym ukla¬ dzie, niezaleznie od tego, czy z kompresora 28 doprowadza sie gaz ziemny, czy wiert- — 8 —lSfcfcy, atmosfera sklada sie z trwalych ga- fciStf, fcfbó giafców i par, aibo z par lotnych, skraplajacych sie weglowodorów w zmien¬ nym stosunku, az do komory absorfocyjnej 3, gdzie przewaznie wszystkie pozostajace ciahi lotne lub pary ulegaja absotrbcji lub pochlonieciu przez plynne weglowodory-, a suchy, trwaly gaz, tak zwany gaz wolny od par, Wprowadza tsrie zpowrotem w uklad rtira 73 lub usuwa sie go rurami 68 i 70.O ile chodzi o ten sposób, to ogrzewascz 25 moze miec kazda dowolna konstrukcje, dajaca pozadany wynik, ze wzgledu na wprowadzany tam materjal gazowy lub w postaci par. Celowo uzywa sie nastepuja¬ cej konstrukcji (porównaj fig. 2, 3 i 4): w prostokatnej komorze opalowej 75 z bocz- nemi scianami 76 i czolowemi 77, 78 znaj- duja sie wewnetrzne scilany poprzeczne lub odbojowe 79, oraz sciana tworzaca próg ogniowy 80, wskutek czego komora jest po¬ dzielona na wieksza liczbe przestrzeni o- palowych 81 i na wlasciwa komore opa¬ lowa 82.W komorze 82 znajduje sie stosowne u- rzadzenie opalowe 83 i dostosowane celo¬ wo do plynnego lub gazowego paliwa.Próg 80 posiada otwory 84, przez które gorace gazy z komory 82 moga wchodzic do róznych, nastepujacych po sobie komór 84. Pierwsza sciana 79 posiada w górnej czesci otwór 79u, druga sciana posiada w srodku otwór 79b, a trzecia sciafoa^-w gór¬ nej czesci otwór 79c, tak ze ogrzane gazy ida kreta droga przez komore 75. Tylna sciana 78 posiada wpoblizu srodkowej cze¬ sci otwór, który prowadzi do gardzieli 85, polaczonej z kominem 86. W kazdej z ko¬ mór 84 jest zamknieta grupa pionowych rur lacznikowych 87, przez które przecho¬ dza przerabiane gazy, celem ogrzania sie i rozkladu zanim przez kanaly 24 przejda do komory reakcyjnej 23. W kazdej z ko¬ mór wyparnika 21 znajduje sie ponad dnem pozioma murowana sciana 8la, która od¬ dziela czesc komory, sluzaca i niedopuszcza do uchodzenia ogrzanych gazów, doplywajacych z komory 82. U .gó¬ ry kazda z komór jest (podobnie zamknie¬ ta powala 81b, przesz która przechodza górne czesci rur 87. W górnej czesci ogrze¬ wacza znajduje sie poprzeczna rura czolo¬ wa 88, z która jest polaczona rura wpu¬ stowa89, do której wchodiza — jak wyzej opisano — przez rure 29 pary lub gazy z kompresora 28 i rury 43. Z tej rury czolo¬ wej 88 wprowadza sie gaz do szeregu 90 jednej grupy rur 87, które u dolu sa pola¬ czone z komora 91, lezaca ponad dnem po- srediniem 81a. Dla kazdej z tych rur jest przewidziana oddzielna komora. Z temi komorami sa polaczone dolne konce rur nastepnego szeregu grupy rur, których górne konce sa polaczone z górna komora glowicowa 92 lezaca pod powala 81b. Kaz¬ da z komór glowicowych jest polaczona z górnym koncem jednej rury nastepnego szeregu grupy, której dolny koniec jest zno¬ wu polaczony z dolna komora glowicowa.W ten sposób powstaje zygzakowata, wgó- re i wdól, droga dla par i gazów, przecho¬ dzacych przez szereg rur. Górne konce o- statniego szeregu rur sa polaczone z czo¬ lowa rura 93 ponad1 powala 81b, która po- przecznem polaczeniem 94 komunikuje z rura wpustowa 95, z która sie laczy na¬ stepny szereg lub grupa rur. Wsizystkie grupy rur moga byc tak samo urzadzone, wiec powtórzenie opisu jest zbyteczne.Konce rur 91 u góry i na dole sa celo¬ wo polaczone oddzielonemil od siebie ko¬ modami czolowemi, aby utworzyc martwe konce 91a, 9Ib, które wchodza w obieg i sa zamkniete w 96 czopami. Te martwe konce leza poza droga gazów opalowych, tak ize pozostaja chlodne i sa latwo dostep¬ ne, gdy chce sie wprowadzic do rury skrobaczki do czyszczenia; kazda rure wiec mozna wygodnie czyscic.Taka komora glowicowa jest pfzedsta- — 9 ¦ —wiona oddzielnffe na fig. 4, Boczne otwory x w rurach, oznaczone punktaimi, lacza ru¬ ry ze soba. W ten sposób, doprowadzany rura 89 materjal parowy lub gaizowy prze¬ plywa zygzakowata droga od najchlodniej¬ szej do najgoretszej czesci ogrzewacza tak, ze pary lub gazy stopniowo sie ogrzewaja i nie sa narazone na nagle wysokie ogrza¬ nie, któreby spowodowalo zupelny roz¬ klad i osiadanie smoly oraz innych mate- rjalów, zatykajacych rury.Po lewej stronie fig, 3 jest przedstawio¬ ny regulator temperatury, który w ten sposób wplywa na doplyw gazu i powietrza do ogrzewacza 83, ze w ogrzewaczu utrzy¬ muje sie równomierna temperatura. Urza¬ dzeniem sluzacem do tego celu jest elek¬ tryczny termostat znanego typu, które¬ go przewody 98 sa polaczone z termoele- mentem przedstawionym na Eg. 1 tylko dla komory 23. Wskutek dzialania temperatu¬ ry w komorze 23 na termoelement urucha¬ mia sie regulator ciepla i reguluje sie do¬ plyw gazu i powtetrza do palników 83.W wykonaniu wynalazku wedlug; fig. 1 jest jeszcze regulujacy termostat 49c^ wy¬ stawiony na dzialanie temperatur gazu w rurze 58 i sluzy on do kierowania zaworu 49b, który reguluje doplyw wody do roz- pryskilwacza 49 w taki sposób, ze ilosc do¬ plywajacej wody okresla temperatura wy¬ chodzacych gazów. Takze i ta termo¬ statyczna regulacja moze miec stosowna postac. Urzadzenie 17 do utrzymywania stalosci zwierciadla cieczy w wypamikach 19, 21 i w komorze reakcyjnej 23 moze miec równiez dowolna forme, Celowem jest uzywanie takiej, jak przedstawiaja fig. 8, 9 i 10, gdzie w oslonie 99, zamknietej zgóry glowfca 100, a zdolu glowica 101 i po¬ laczonej odgalezieniem 102 z rura 18, znaj¬ duje sie zawór tlokowy 103, którego wrze¬ ciono jest polaczone kolankowo z poprzecz- nica 105. Przeciwne konce tej przecz¬ nicy sa polaozione lacznikami 106 z dzwi¬ gniami 107, obrotowemi na drazkach 108, które sa osadzone obrotowo w lozyskach 109 na nieruchomych wspornikach 110 o- slony 99. Przeciwne konce tych dzwigni sa polaczone zapomoca sworzni i szczelin 111 z górnemi koncami plywaka 112, któ¬ ry podnosi sile i opada, gdy zmienia sie zwierciadlo oleju wewnatrz oslony 99.Wskutek takiego urzadzenia,, ruch wgóre lub wdól plywaka1 powoduje przeciwny ruch tloka w zaworze 103 i reguluje ilosc oleju, doprowadzanego do komory rura 16* Rura 16 moze posiadac wpust 16a dokola urzadzenia sterowego, aby to ostatnie moz¬ na wylaczyc, a wtedy olej wplywa wprost do komory otworem 113.Odmienne wykonanie urzadzenia przed¬ stawia fig. 11, gdzie przewidziane jest u- rzadzenie, umozlflwiajace przeprowadzenie par z wyparników 19, 21 wprost db wpu¬ stu komory reakcyjnej 23, zamiast przez ogrzewacz weglowodorowy 25. Zastosowa¬ ne jest urzadzenie do odprowadzania po¬ zostalych gazów z kondensatora 60 wprost do otworu wpustowego komory reakcyjnej 23, tak ze unika sie przejscia przez komo¬ re absorbcyjna 3. Przewidziane jest urza¬ dzenie kompresorowe 84, aby gaz dostar¬ czany z zewnetrznego zródla zgeszczac i utrzymywac wewnatrz ukladu cisnienie zadanej wysokosci.W opisanym sposobie zródlem dostar- czajacem cfeplo sa nietylko pozostale ga¬ zy i lekkie pary z koncowego kondensato¬ ra, lecz takze i ciezsze pary, wytwarzane w wyparniikach i rozpadajace sie jedno¬ czesnie wtedy, gdy przechodza przez o- grzewacz weglowodorowy. W tym odmien¬ nym sposobte postepowania uzywa sie do przenoszenia ciepla glównie pozostalych gazów i lekkifch par z koncowego konden¬ satora, podczas gdy pary z wypairników wprowadza sie wprost do wpustowego lub goracego konca komory reakcyjnej, gdzie sie ogrzewaja ii rozdzielaja, mieszajac sie — 10 -z goraoemi gazami, pochodizacemi z ogrze¬ wacza weglowodorowego. Jest to z tego wzgledu bardzo celowe* ze ciezkie pary z wyparników nie przechodza wzdluz bar¬ dzo goracych powierzchni! rurowych, lecz momentalnie uzyskuja zadana temperatu¬ re rozdzialu w komorze reakcyjnej. Aby to osiagnac wlacza sie w rurze parowej 43 zawór 77, a rura parowa 75 prowadzi do wpustu komory reakcyjnej 23 od punktu bliskiego wypustu wyparników 19, 21. Ru¬ ra ta posflada zawór 76, którym mozna prad pary otwierac, zamykac lub regulo¬ wac. Najbardziej celowe postepowanie po¬ lega na tern, ze zamyka sie zaiwór 77 w ru¬ rze 43, tak ze pary nie moga wejsc do o- grzewacza weglowodorowego-, natomiast otwiera sie zawór 76, tak ze wszystkie pa¬ ry, wywazane w wyparnikach, wchodza bezposrednio do komory reakcyjnej 23.Dalsza zmiana polega na istnieniu ru¬ ry 78, idacej bezposrednio od wypustu koncowego kondensatora 60 do kompreso¬ ra 28 z pamjnieiciem komory absombcyjnej 3. W zwyklych warunkach mozna przytem komory absombcyjnej nie stosowac. Osiaga sie to w ten sposób, ze w przewody pozo¬ stajacych gazów 68, 81 wlacza sie zawór 80. Gdy ten ostatni i zawór 74 w rurze 73 sa zamkniete, a zawór 79 otwarty, to ko¬ mora absorbcyjna jest wylaczona:. Aby w razfe przekroczenia dopuszczalnego cisnie¬ nia gazy mogly uchodzic, urzadzony jest obciazony zawór bezpieczenstwa 83 dola¬ czony zapomoca rury spustowej 82 W czasie tej pracy bez komory absomb¬ cyjnej doprowadza sie olej do ukladu w zadanem miejscu np. rura 10 i przez za¬ wór 11, bez przejscia przez komore ab- sorbcyjna. Dalsza zmiana w urzadzeniu wedlug fig. 11 jest zastosowanie kompre¬ sora 84, którego tloczaca strona ma pola¬ czenie z glówna rura gazowa 29, która kompresor 28 laczy z ogrzewaczem weglo¬ wodorowym 25, Zawory 85 i 86 sa urza¬ dzone u wpustu i wypustu kompresora 84* Gaz zgeszczany w kompresorze, celem u- zyskania w ukladzie stalego cisnienia, jest celowo gazem pozostalym, który przez ru¬ re 82 i zawór wsteczny 83 uchodzi z ukla¬ du. Najbardziej celowe postepowanie po¬ lega na tern, ze gaz weglowodorowy, ucho¬ dzacy z zaworu 83, prowadzi sie do zapa¬ sowego zbiornika np. do gazomierza, skad potrzebna ilosc gazu odbiera kompresor 84.W takiem przeprowadzeniu sposobu, naturalne gazy weglowodorowi i lekkie pary, utworzone przez rozklad wewnatrz ukladti, sluza jako srodek do przenoszenia ciepla, a gaz weglowodorowy, który sluzy do podtrzymywania ukladu cisnienia nie¬ zaleznie od temperatury, ma te same wla¬ snosci. PL