Wynalazek dotyczy sposobów wytwarzania magnetycznie anizotropowych magnesów trwa¬ lych ze stopów zelaza zawierajacych nikiel, alu¬ minium i kobalt jalko podstawowe skladniki, w których krysztaly w przewazajacej ilosci przez jednostronne, stosunkowo szybkie chlodzenie w zakresie wysokich temperatur zostaly zoriento¬ wane w okreslonym kierunku w ten sposób, aby ich kierunek (100) byl w zasadzie równolegly do uprzywilejowanego kierunku magnetycznego, któ¬ ry osiaga sie przez zastosowanie pola magnetycz¬ nego w czasie powolnego chlodzenia w zakresie nizszych temperatur (twardnienie magnetyczne), po czym stop moze byc poddawany procesowi starzenia przez wyzarzanie. Próbowano osiagnac stosunkowo szybkie chlodzenie w wysokich tem¬ peraturach (z reguly pozadane jest chlodzenie mozliwe jak najszybsze) oraz powolne chlodzenie w niskich temperaturach, zachodzace w istocie swej samorzutnie. Poniewaz temperatura stopu jest poczatkowo wysoka, a forma odlewnicza jest nadal zimna, przeto poczatkowa szybkosc chlo¬ dzenia jest stosunkowo duza. Gdy stop osiagnie nizsza temperature, srednia szybkosc chlodzenia zmniejsza sie wskutek stopniowego ogrzewania sie formy. Jezeli foirma posiada srodki zapewnia¬ jace pozadane jednostronne chlodzenie,, nip. w po¬ staci metalowej plyty chlodzacej w celu zorien¬ towania krysztalów podczas zestalania, srodki ie ogrzewaja sie równiez od stopu, co wplywa na predkosc chlodzenia.Pomimo czynienia wysilków wytworzenia for¬ my w ten sposób, aby zarówno szybkie jak i ipo¬ wolne chlodzenie odlewów, a zwlaszcza w celu uzyskania o ile moznosci najkorzystniejszej sred¬ niej szybkosci chlodzenia samorzutnie, okazalo sie to w (praktyce nieosiagalne. Wyniki byly takie, iz okazalo sie niezbedne wyjmowanie stopu z formy po skrzepnieciu po pozadanym zo¬ rientowaniu krysztalów przez jednostronne sto-£igpfcawo .szybkie chlodzenie oraz nastepne chlo¬ dzenie powolne, po czyni stop ogrzewano po¬ wyzej punktu Curie. Nastepnie w innym oto¬ czeniu chlodzi sie powoli z wlasciwa szybkoscia chlodzenia* w polu magnetycznym tak, aby osiag¬ nac wlasciwa dla optymalnych wyników szyb¬ kosci chlodzenia. Jednak sposób uzyty w tym ostatnim przypadku jest skomplikowany i z tej racji nieekonomiczny. Dalsza ujemna strona tego sposobu jest to, ze wskutek ponownego ogrzewa¬ nia do temperatury okolo 1275 — 1300° C poza forma, powierzchnia ulega utlenieniu i material staje sie sklonny do pekniec, przy czym pogar¬ szaja sie magnetyczne wlasciwosci i sposób sta¬ je sie mniej ekonomiczny.Przedmiotem wynalazku jest usuniecie wyzej wymienionych niedogodnosci.Sposób wedlug wynalazku dotyczy wytwarza¬ nia magnetycznie anizotropowych magnesów sta¬ lych ze stopów zelaznych zawierajacych nikiel, -aluminium i kobalt jako podstawowe skladniki.Krysztaly takiego stopu w przewazajacej ilo¬ sci, dzieki jednostronnemu stosunkowo szybkie¬ mu chlodzeniu w zakresie wysokich temperatur, zostaly zorientowane w okreslonym kierunku w ten sposób, aby ich kierunek (100) byl wzasa¬ dzie równolegly do uprzywilejowanego kierunku magnetycznego, uzyskanego przez zadzialanie nan polem magnetycznym w czasie powolnego chlo¬ dzenia w formie odlewniczej w zakresie niz¬ szych temperatur (twardnienie magnetyczne).Nastepnie stop moze byc poddawany procesowi starzenia (wyzarzaniu); wyróznia sie taki stop tym, ze podczas chlodzenia stopu w formie w za¬ kresie nizszych temperatur jednostronne chlodze, nie zmniejsza sie do tego stopnia,, aby osiagnac mala szybkosc chlodzenia dla magnetycznego twardnienia pozadana do osiagniecia magnetycz¬ nego kierunku uprzywilejowanego (od chwili, gdy zostanie zastosowane pole magnetyczne).Szybkosc chlodzenia krzepniecia magnetycznego jest z reguly rzedu 0,5 — 1,5°C na sekunde i winna byc utrzymywana co najmniej w zakre¬ sie temperatur okolo 150°C powyzej punktu Cu¬ rie i okolo 50°C ponizej punktu Curie.W przeciwienstwie do znanych prób osiagnie¬ cia samorzutnie podobnych wyników przez pozo¬ stawienie odlewów w formie wedlug wynalazku stosuje sie dodatkowe srodki w celu zmniejsze¬ nia szybkosci chlodzehlia w czasie krzepniecia magnetycznego.Moze byc pozatUule calkowite wstrzymanie jednostronnego chlodzenia, gdy mala szybkosc chlodzenia okaze sie jeszcze za wysoka. Wedlug jednej odmiany wynalazku jednostronne chlodze¬ nie przy uzyciu metalowej plyty chlodzacej zosta¬ je zmniejszone lub calkowicie powstrzymane przez odizolowanie odlewu od tej plyty-, np. przez wsuniecie plytki azbestowej miedzy odlew a ply¬ te, gdy ta ostatnia stanowi luzne dno lub pokry¬ wy. Inna odmiana sposobu polega na tym, ze metalowa plyta chlodzaca moze byc odsuwana, np. na pare milimetrów. Dalsza odmiana polega na calkowitym usuwaniu plyty.Gdy stosuje sie metalowa .plyte chlodzaca, chlodzona dodatkowymi srodkami, np. ciecza chlodzaca, moze wystarczyc zmniejszenie lub zupelne powstrzymanie chlodzenia tej plyty.Jeszcze inna odmiana polega na tym, ze meta¬ lowa .plyte chlodzaca ogrzewa sie dodatkowymi srodkami, np. palnikiem lub grzejnikiem elek¬ trycznym w celu zmniejszenia szybkosci chlodze¬ nia stopu.Opisany sposób umozliwia zarówno uzyskanie zadanej orientacji krysztalów, jak i osiagniecie uprzywilejowanego kierunku w polu magnetycz¬ nym w formie odlewniczej w warunkach regulo¬ wanych (pod wzgledem racjonalnej szybkosci chlodzenia).Wynalazek jest blizej wyjasniony na rysunku.Forma piaskowa 1 jest przykryta metalowa plyta chlodzaca 2, zaopatrzona w ucho 3. Po wlaniu stopu do formy i wstepnym skrzepnieciu oraz po obnizce temperatury do okolo 150°C ponizej punktu Curie, plyte 2 podnosi sie nieznacznie oraz wsuwa sie pod plytke azbestowa 5 w kie¬ runku strzalki miedzy odlew i plyte 2, po czym plytke azbestowa przyciska sie plyta 2, w celu osiagniecia pozadanej szybkosci chlodzenia, wy¬ noszaca okolo 0,5 — 1,5°C na sekunde przy osta¬ tecznym krzepnieciu odlewu.W przypadku wyrobu magnesu ze stopu zelaz¬ nego zawierajacego 8% Al, 13% Ni, 24% Co i 3% Cu sposób wedlug wynalazku, bez podda¬ wania magnesu specjalnej obróce cieplnej, w wysokich temperaturach poza forma, pozwala na otrzymanie magnesu, który po wyzarzeniu wykazuje wartosc (BH) max = 7 200 000. • PL