Przedmiotem wynalazku jest sposób otrzymy¬ wania wysokogatunkowego syropu cukierkowego, wyrózniajacy sie tym, ze pozwala na stosowanie stosunkowo malowartosciowych surowców przy równoczesnym znacznym skróceniu przebiegu procesu technologicznego wytwarzania syropu.Znane dotad metody otrzymywania syropu cu¬ kierkowego sa technologicznie klopotliwe i kosz¬ towne oraz wymagaja stosowania surowców naj¬ wyzszych gatunków przy równoczesnym stosowa¬ niu stosunkowo malej ilosci domieszek surow¬ ców gatunków gorszych. Znanym jest fakt, ze przy wytwarzaniu skrobi powstaja znaczne ilosci szlamu skrobiowego, nie dajacego sie wykorzy¬ stac do innych celów poza scukrzaniem. Doda¬ wanie szlamu skrobiowego do surowca zasadni¬ czego w celu zuzytkowania go do wytwarzania syropu nie moglo przekraczac okreslonych niskich granic tak, ze przy przeprowadzaniu znanych pro- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca¬ mi wynalazku sa Stanislaw Jasek i mgr Roman Kaczmarek. cesów musiano stosowac do otrzymywania sy¬ ropu cukierkowego tak zwanego „eksportowego" znaczne ilosci maczki skrobiowej gatunku „Su¬ perior". Dodatki szlamu skrobiowego przekra¬ czajace 15 — 40% pogarszaly jakosc otrzymywa¬ nego syropu i utrudnialy proces jego klarowa¬ nia.Znane sa dwa zasadnicze sposoby otrzymywa¬ nia syropu cukierkowego. Sposób pierwszy po¬ lega na stosowaniu wegla kostnego, który do¬ daje sie do soku na filtrach gestych, po czym dodaje sie najczesciej do soku w wyparce, dwu¬ tlenku siarki w celu zupelnego odbarwienia. Pod¬ grzany sok przepuszcza sie przez prasy geste i filtry geste do warnika, gdzie pod zmniejszo¬ nym cisnieniem zageszcza sie go ostatecznie na syrop. Drugi sposób polega na stosowaniu wegla aktywowanego, zarówno do odbarwiania soków rzadkich, jak i do soków zageszczonych na pra¬ sach gestych. Sposób ten w porównaniu ze spo¬ sobem pierwszym posiada te niedogodnosc, ze wymaga stosowania bardziej czystego surowca wyjsciowego, podczas gdy w sposobie pierwszymmoznastosowac surowiec skradajacy sie z 60 — 60% czystej maczki skrobiowej i 40 — 50% szla¬ mów skrobiowych. W sposobie drugim koniecz¬ nym bylo stosowanie surowca skladajacego sie z czystej maczki skrobiowej gatunku „Superior" w ilosci okolo 80% i tylko z okolo 20% szlamów skrobiowych. Sposób ten wymagal kilkakrotnego dodawania wegla w rozmaitych fazach procesu, np. podczas zobojetniania soku w kadzi neutrali- zacyjnej, do soku na prasach rzadkich, oraz ii© soku zageszczanego w wyparce, przy czym doda¬ wano go bezposrednio do wyparki albo tez przed wprowadzaniem zageszczonego soku do pras. Za* biegi te mialy te niedogodnosc w porównaniu do sposobu stosujacego dwutlenek siarki, ze znacznie przedluzaly sam przebieg procesu i po¬ wodowaly caly szereg koniecznych dodatkowych zabiegów i znaczne zuzycie wegla aktywnego w ilosci okolo 10% surowca.Sposoby te wymagaly stosowania wysokoga¬ tunkowego surowca i nie pozwalaly zatem na eko¬ nomiczne zuzycie szlamów skrobiowych, przy czym w pierwszym sposobie stosowano jedynie wegiel kostny gruboziarnisty, o srednicy ziarna nie mniejszej od 1 mm, zas w sposobie eliminu¬ jacym przy odbarwianiu soków kwas siarkowy, stosowano jedynie wegiel aktywowany, gdyz uwazano, ze posiada on wieksza zdolnosc adsorb- cyjnai odbarwiajaca od wegla kostnego, dajac sie latwiej odfiltrowac anizeli drobna zawiesina wegla kostnego, ulegajacego czesto mechanicz¬ nemu rozdrobnieniu podczas przebiegu procesu.Wedlug wynalazku stwierdzono, ze w celu uzy¬ skania wysokogatunkowych syropów nie tylko mozna ale jest pozadane stosowanie znacznych ilosci szlamów skrobiowych w stosunku do czy¬ stej maczki skrobiowej w surowcu wyjsciowym, co bylo nie do przewidzenia przy przeprowadza¬ niu znanych sposobów.Stwierdzono, ze najlepiej stosowac surowiec wyjsciowy, zawierajacy stosunkowo znaczny nad¬ miar szlamów skrobiowych w stosunku do czy¬ stej maczki skrobiowej, przy czym w pierwszej fazie produkcyjnej stosuje sie wegiel kostny, a nastepnie do warnika dodaje sie wegla aktywo¬ wanego w stosunkowo malej ilosci wynoszacej do 1% wagi surowca wyjsciowego.Stwierdzono poza tym, ze najlepszy efekt od¬ barwiania soków rzadkich daje "wegiel kostny o mozliwie najmniejszej ziarnistosci. Im mniej¬ sza jest ziarnistosc wegla kostnego, tym lepszy jakosciowo otrzymuje sie sok rzadki. Rozdrob¬ nieniu wegla kostnego stawiaja jednak granice wymogi dalszego toku postepowania technologicz¬ nego, gdyz wegiel o zbyt drobnej ziarnistosci utrudnia filtrowanie na prasach i filtrach. Moz- naby stosowac mial wegla kostnego, jednakze przedluzaloby to czas filtrowania soków. Wegiel kostny nie nadajacy sie do produkcji wedlug dawnych sposobów, a wiec o ziarnistosci wyno¬ szacej ponizej 1 mm srednicy ziarna, stanowiacy zatem produkt odpadkowy w dawnych sposobach, stanowi najlepszy material do przeprowadzania sposobu wedlug wynalazku. Rozwiniecie powierz- * chni czynnej wegla kostnego okazalo sie w spo¬ sobie wedlug wynalazku nadzwyczaj korzystne, jednakze ze wzgledów praktycznych wskazane jest stosowac wegiel kostny o ziarnistosci wyno¬ szacej o ile moznosci srednio 0,5' mm srednicy ziarna.Wedlug wynalazku stwierdzono koniecznosc zobojetniania soku pochodzacego z konwertora do wartosci pH .= 5,3 — 5,7 w celu zapewnienia szybkosci saczenia i zabezpieczenia zdolnosci od¬ barwiania wegla kostnego. Równiez temperatura podczas przebiegu procesu technologicznego nie powinna przekraczac 65 °C.Wedlug wynalazku istnieje mozliwosc znacz¬ nego skrócenia procesu wytwórczego w porów¬ naniu do "znanych sposobów, przy czym sposób wedliug wynalazku pozwala, nminio tylko dwu¬ krotnego stosowania srodków odbarwiajacych, np. wegla kostnego a nastepnie aktywnego, na wy¬ eliminowanie odbarwiania kwasem siarkowym oraz wyeliminowanie podgrzewaczy pomocni¬ czych, koniecznych w znanych sposobach, zas w porównaniu do sposobu stosujacego wegiel ak¬ tywowany, na znaczne skrócenie postepowania, niezaleznie od mozliwosci stosowania gorszych gatunków surowców przy zapewnieniu mozliwo¬ sci uzyskania najwyzszych gatunków syropów „eksportowych".Sposób wedlug wynalazku przedstawia nizej przytoczony przyklad wykonania go, jednakze przyklad ten nie wyczerpuje ewentualnych moz¬ liwosci odmian bez wykraczania poza ramy wy¬ nalazku.Przyklad. Do dowolnego konwertora do¬ prowadza sie mleczko skrobiowe o gestosci 21 — 22° Be o nastepujacym skladzie: 40% maczki skrobiowej gatunku „Superior", 60% szlamów skrobiowych. Nastepnie dodaje sie do konwertora 500 liitlrów wody oraz 15 kg kwasu solnego 33 %-wego. Po zaladowaniu komweritoira ogirze- wa sie go az do osiagniecia nadcisnienia 0,5 atm.W tym stanie utrzymuje sie jego zawartosc przez okolo pól godziny, po czym podgrzewa sie silniej az do uzyskania nadcisnienia 1,5 atm. i pozosta¬ wia w tym stanie przez 40 — 55 minut. Po zakon¬ czonym procesie scukrzania, cisnienie obniza sie do nadcisnienia l atm i przesyla zawartosc do do¬ wolnej kadzi neutralizacyjnej. W czasie przesy- - 2 -lania zawartosci konwertora dodaje sie stopniowo roztworu sody o gestosci 8°Be jv ilosci ogólnej 90 litrów talk, by zobojetnic uzyty do hydrolizy kwas i uzyskac roztwór o wartosci pH = 5,4 — 5,6. Proces zobojetniania przeprowadza sie przez okolo 25 minut. Po zobojetnieniu soku, posiada¬ jacego gestosc 18 — 20 °Be (sok rzadki), przetlacza sie go z kadzi do pras, z których splywa do fil¬ trów do soków rzadkich, przeplywajac przez nie wlasnym ciezarem. Filtry te napelnia sie we¬ glem kostnym o rozdrobnieniu stanowiacym po¬ zostalosc na sicie nr 40, odpowiadajacemu sred¬ nicy ziarna okolo 0,5 mim. Oczyszczony sok po¬ chodzacy ze zbiornika pod filtrami przesyla sie nastepnie do wyparki, do której dodaje sie wegla aktywowanego w ilosci 0,3% surowca. W wy¬ parce tej sok zageszcza sie w temperaturze 60 °C i cisnieniu 72 mmHg do gestosci 32 —33 °Be (sok gesty). W wyparce równoczesnie z procesem za¬ geszczania zachodzi proces odbarwiania weglem aktywowanym. Po osiagnieciu pozadanego za¬ geszczania sok gesty przesyla sie bezposrednio ma prasy do soków gestych, gdzie tloczony sok oczyszcza sie od zawiesin stanowiacych zwlaszcza wegiel aktywowany i ewentualnie resztki wegla kostnego. Na prasach tych nastepuje dalsze oczyszczanie soku tak, ze otrzymuje sie po przej¬ sciu przez prasy zupelnie bezbarwny i pozba¬ wiony zapachu sok zageszczony, który mozna jesz¬ cze dalej zagescic w warnikach bez koniecznosci jakiegokolwiek dalszego filtrowania czy przesa¬ czania. W warnikach tych nastepuje ostateczne zageszczenie soku do gestosci 45 °Be, skad juz wytlacza sie go do zbiorników rozlewajacych, z iktórych rozlewa sie do beczek. Tak uzyskany syrop stanowi produkt o gatunku wymaganym dla syropu cukierkowego „eksportowego".Sposób wedlug wynalazku mozna równiez prze¬ prowadzic, stosujac inne proporcje maczki skro¬ biowej w stosunku do szlamów skrobiowych, jak równiez inne zageszczenia w poszczególnych fa¬ zach procesu oraz cisnienia i temperatury bez wykraczania poza ramy wynalazku. PL