Opublikowano dnia 30 czerwca 1956 r. dnia ou czerwca i¥dO r.POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Rr 36593 KI. 42 k. 23/04 Instytut Techniki Budowlanej *) (Warszawa, Polska) Przyrzad do badania twardosci mas plastycznych, zwlaszcza asfaltu Udzielano patentu z moca od dnia 28 sierpnia 1951 r.Przedmiotem wynalazku jest przyrzad do ba¬ dania twardosci mas plastycznych, zwlaszcza asfaltu, zwany penetrometrem.Dotychczas znane penetrometry posiadaja te niedogodnosc, ze przy ich uzyciu wystepuja nie uniknione bledy wskazan przy ustaleniu styku igly, za pomoca której bada sie twardosc danej masy, z powierzchnia badanej masy, jak rów¬ niez bledy przy zwalnianiu lub zatrzymywaniu tej igly z chwila uruchomienia lub zatrzymania sekundomierza, sluzacego do okreslania czasu pograzania sie tej igly w badanej masie. Niedo¬ godnosci te wystepuja zwlaszcza jaskrawo przy badaniu twardosci asfaltu, dokonywanym, jak wiadomo, po jego pograzeniu w wodzie.Niedogodnosci te usuwa penetrometr wedlug wynalazku, wyjasniony tytulem przykladu za po¬ moca rysunku, na którym fig. 1 przedstawia wi¬ dok z przodu tego penetrometru, fig. 2 — jego widok boczny, fig. 3 — przedstawia w nieco *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wynalazku jest inz. Wladyslaw Kula. twórca wiekszej skali igle do badania twardosci wraz z jej obsada i prowadnica, fig. 4 — elektroma¬ gnetyczny uchwyt tej igly i wreszcie fig. 5 — elektryczny uklald polaczen penetrometru.Powyzej wspomniane bledy w ustaleniu styku igly z badanym pod woda asfaltem nastepuja wskutek trudnosci okreslania prawidlowego ze¬ tkniecia igly z masa na skutek zalamania swietlnego, gdyz styk ten w dotychczas znanych penetrometrach uskutecznia sie na oko.W przeciwienstwie do dotychczasowego stanu techniki, luisttalenie tego styku odibywa sie w przyrzadzie wedlug wynalazku samoczynnie i psnzy (tym zawsze bezblednie, przy czym moment tego styku jest kontrolowany za pomoca elek¬ trycznego wskaznika, np. optycznego, czas zas pograzenia sie igly w masie, jej zatrzymywanie lub uruchomianie sa rozrzadzane elektromagne¬ tycznie.Istotna cecha penetrometru wedlug wynalazku jest z jednej strony zastosowanie specjalnej son¬ dy, przez która przetknieta jest igla i zaopatrze¬ nie tej sondy w pret kontaktowy, przeinaczony do stykania sie z pretem kontaktowym osadzo*ny*B w obaa^zie igly, z drugiej zas strony — szczel|civeje uchwytu nAtik#2^sQej f|&$ó*aa£9g£^znie.•Wmjsl wynalazku dolny kotniec igly 2, slu¬ zacej do badania twardosci masy plastycznej, jest osadzony z pewnym luzem w sondzie 2, wsku¬ tek czego igla ta z jednej strony jest prowa¬ dzona przez te sonde, z dirugiej zas strony moze sie swobodnie zaglebiac w badanej masie. Do sondy 2, posiadajacej postac stozkowatej tuiei, przymocowany jest pret kontaktowy 3, którego górny koniec jest przeznaczony do stykania sie z pretem kontaktowym 4 osadzonym przestaw¬ nie w obsadzie 5 igly 2. W celu ulatwienia styku pretów 3 i 4 jest rzecza korzystna... zaopatrzenie tego ostatniego w kontakt plytkowy 6. I$a 2 jest osadzona w otworze 7 utworzonym w szcze¬ kach uchwytu 8 (fig. 4), polaczonych ze soba przegubowo, przy czym sciskanie i rozwieranie tych soczek najlepiej jest uskuteczniac za pomo¬ ca elektromagnesu 9, aczkolwiek moze to byc dokonywane w dowolny sposób mechaniczny.Miedzy tymi szczekami korzystniej jest zastoso¬ wac sprezyne rozpierajaca 10.W celu prawidlowego ustalenia styku igly 2 z powierzchnia badanej substancji stolik U z umieszczona na nim plytka szklana podnosi sie w góre dotad, az ostrze igly 1 dotknie powierzchni szkla. Po uzyskaniu tego styku podniesiona uprzednio w góre sonde 2 opuszcza sie w dól az do oparcia sie jej dolnego konca równiez o po¬ wierzchnie tej szklanej plytki. W tym opuszczo¬ nym polozeniu sondy 2 doliny jej koniec lezy scisle w tej samej plaszczyznie poziomej co i dol¬ ny koniec igly 2. Po takim ustaleniu polozenia igly 2 pret kontaktowy 4 opuszcza sie w obsa¬ dzie 5 igly w dól az do zetkniecia sie jego plytki Hontaktowej 6 z pretem kontaktowym 3 przy¬ mocowanym do sondy 2. Zetkniecie sie pretów 3 i 4 sygnalizuje dowolnego rodzaju wskaznik, np. elektryczna lampka kontrolna 12, wlaczona w obwód pradu zamykany przez te prety.Nastepnie pret kontaktowy 4 mocuje sie w ob¬ sadzie 5 przez dokrecenie srubki, sonde 2 zas opuszcza sie, po czym na stoliku 11 ustawia sie naczynko 14 z woda, w której jest pograzony asfalt, którego twardosc ma byc badana i opusz¬ cza igle 1 oraz ustawia na tym asfalcie takze sonde 2 nastawia naprzeciw siebie prety kon¬ taktowe 3 i 4, a nastepnie podnosi sie stolik 21 w góre powoli az do zetkniecia sie tych dwóch pretów ze soba, co jest sygnalizowane zapala¬ niem sie lampki kontrolnej 12.PO uzyskaniu styku igly 1 z powierzchnia asfaltu przedstawia sie polozenie przelacznika 1$, co kontroluje sie zapalaniem lampki 16, wlaczo¬ nej do drugiego obwodu pradu, mianowicie do obwodu sondy 2 i igly 1. Nastepnie uruchamia sie przekaznik 17, którego czas wlaczania i wy¬ laczania jest odpowiednio nastawiony. Przekaz¬ nik 17 uruchamia polaczony z nim sekundomierz, powodujac samoczypne przerwanie obwodu, a tym samym i wylaczenie elektromagnesu 9, sta¬ nowiacego czesc uchwytu utrzymujacego igle 2.Przy wylaczeniu elektromagnesu szczeki uchwy¬ tu 8, rozwieraja sie i igla 2 zaczyna zaglebiac sie w asfalt, co sygnalizowane jest przez lamp¬ ke kontrolna 22. Przekaznik 17 uruchamia se- kunJdomierz sprezynowy lulb inny. Wlaczenie zas sekundomierza powoduje automatycznie prze¬ rwanie obwodu pradu, a co za tym idzie wspom¬ niane wylaczenie elektromagnesu 9.W zaleznosci od nastawiania przekaznika 27, np. po uplywie 5 sekund, sekundomierz zamyka obwód pradu, nastepuje wlaczenie elektromagne¬ su 9, szczeki uchwytu 8 zawieraja sie i zaciskaja igle 2 w otworze 7. Moment ten sygnalizowany jest zapaleniem sie lampki kontrolnej.Jest rzecza zrozumiala, ze zamiast elektro¬ magnetycznego uchwytu igly mozna stosowac uchwyt uruchomiany mechanicznie.Na fig, 5 przedstawiony jest uklad polaczen elektrycznej czesci penetrometru wedlug wyna¬ lazku, wyjasniajacy blizej dzialanie urzadzenia do zwalniania i zatrzymywania igly h W ukladzie tym linia pojedyncza zaznaczony jest obwód igly 2 i sondy 2, linia zas podwójna — obwód uchwytu tej igly. Obsada 5 igly 2 jest polaczona szeregowo z elektromagnesem 9, któ¬ rego drugi koniec jest polaczony poprzez lamp¬ ke kontrolna 26 z jednym biegunem przelaczni¬ ka 25. Drugi biegun przelacznika jest polaczony poprzez lampke kontrolna 12 z pretem 3 sondy 2.Przelacznik 15 jest polaczony z jednym zacis¬ kiem przekaznika 17y którego drugi zacisk jest polaczony z biegunem ujemnym zródla pradu, np. akumulatora 18. Biegun dodatni akumula¬ tora jest polaczony z obsada 5 igly 2. PL