Wynalazek niniejszy dotyczy wielowarstwowej plyty do izolacji cieplnej wykonanej z szeregu ar¬ kuszy lub blon, przedzielonych warstwami powie¬ trza. Plyta taka utworzona jest z plaskich arku¬ szy zamocowanych w ramkach lub inaczej przy¬ trzymywanych w odpowiednim odstepie wzgle¬ dem siebie, albo tez z arkuszy marszczonych, wzajemnie na sobie nalozonych i najlepiej skle¬ jonych ze soba w punktach styku, przy czym kie¬ runki marszczenia poszczególnych arkuszy krzy¬ zuja sie wzajemnie.W celu zmniejszenia przewodnictwa ciepla przez promieniowanie zastosowano arkusze o du¬ zym wspólczynniku odbicia, np. wykonane z folii metalowej. Przy stosowaniu arkuszów takich z estru celulozy np. z acetocelulozy, która ze wzgledu na mala hygroskopijnosc jest do celów izolacyjnych bardzo odpowiednia, zmniejszano promieniowanie tej folii przez domieszke do jej tworzywa sproszkowanego innego metalu, np. aluminium. Taka domieszka jest jednak z pew¬ nych wzgledów niekorzystna. Acetoceluloza, która praktycznie biorac jest niezapalna, staje sie latwopalna przy domieszce sproszkowanego alu¬ minium, który jest latwo zapalny.Przy stosowaniu arkuszy o bardzo malym od¬ biciu promieniowania cieplnego mozna zwiekszyc wlasciwosci izolacyjne plyty przez wykonanie jej z stosunkowo duzej ilosci arkuszy oddzielonych wzajemnie grubymi warstwami powietrznymi.Nalezy jednak zauwazyc, ze przeplyw ciepla z jednego arkusza do drugiego wzrasta, gdy od¬ step pomiedzy nimi maleje. Ponadto zwiekszona ilosc warstw folii pociaga za soba wieksza ilosc materialu. Przy zastosowaniu np. arkuszy aceto¬ celulozy koszty materialu posiadaja duze zna¬ czenie.Przy wykonaniu takich plyt izolacyjnych z cien¬ kich arkuszy zmniejsza sie bezposrednio frtrzewo- dzenie ciepla przez styk, poniewaz potfzciegóine arkusze, ograniczajace przestrzenie powietrzne, stykaja sie z soba bezposrednio, zwttótofc przy plytach wykonanych z margzezofiych arku#zy fo¬ lii. Poza tym przy stosowafifU cienatyth arkuszymozna stosowac wieksza ilosc warstw izolacyj¬ nych przy tej samej ilosci materialu.Nie jest korzystne stosowanie bardzo cienkich arkuszy samego estnr celuloz^ bez (domieszki czynników zwiekszajacych odbijanie sie promie¬ niowania cieplnego.Plyta wfcdlug wynalazku wykonana jest z cien¬ kich arkuszy z estru celulozy stwierdzono przy tym, ze promieniowanie cieplne, szczególnie o wiekszej dlugosci fali, posiada pewna zdolnosc wnikania w cialo stale, czyli ze czesc nieodbitego promieniowania zostaje calkowicie pochlonieta dopiero na pewnej glebokosci pod powierzchnia ciala. Ponadto arkusze wykonane z estru celulozy o grubosci 0,01 — 0,1 mm nie sa wystarczajace do calkowitego pochlaniania ciepla. Fale cieplne np. o dlugosci/7—15 mikronów wystepujace przy zwy¬ czajnych temperaturach, zostaja calkowicie po¬ chloniete przez taki arkusz z aceto-celulozy do¬ piero wtedy, gdy grubosc jego jest wieksza niz 0,1 mm.Stopien wnikania promieniowania cieplnego na pewna glebokosc arkusza z acetocelulozy mozna okreslic przez pomiar promieniowania o róznej grubosci, umieszczonych na cylindrze metalowym arkuszy acetocelulozy o róznej grubosci umiesz¬ czonych na polerowanym cylindrze metalowym utrzymywanym w stalej temperaturze. Na zala¬ czonym rysunku na fig. 1 przedstawiono wyniki pomiarów przenikania promieni cieplnych do ar¬ kuszy z octanu celulozy i na fig. 2 widok perspek¬ tywiczny oddzielnej plyty. Promieniowanie mozna zmierzyc za pomoca termoelementu, który zasila pradem elektrycznym galwanometr. Wychylenie galwanometru jest wiec miara promieniowania.Wykres na fig. 1 przedstawia wyniki takich prób przeprowadzonych z arkuszami z acetocelulozy o róznej grubosci, umieszczonymi na polerowa¬ nym cylindrze mosieznym. Zgodnie z wykresem wslMtzanie galwanometru zwieksza sie az do gru¬ bosci arkusza 0,1 mm, z czego (nalezy wnosic, ze gdy grubosc arkusza jest mniejsza niz 0,1 mm po¬ wierzchnia metalowa pod danym arkuszem wply¬ wa na promieniowanie cieplne. Znaczy to, ze przy '' danych dlugosciach fal, które w omawianych pró¬ bach odpowiadaly temperaturze 62,2 °C, aceto- celuloza przepuszcza promieniowanie na glebo¬ kosc okolo 0,1 mm. Jak na wykresie przedsta¬ wiono, przenikliwosc arkuszy z acetocelulozy dla promieniowania cieplnego jest powyzej tej gru¬ bosci bardzo mala. Przenikanie jednak wzrasta bardzo silnie, gdy grubosc arkuszy maleje. Zgod¬ nie z wykresem, przy arkuszach o grubosci 0,02 mm pochlanianie ciepla przez arkusz wynosi 15^20%.Przedstawione próby wykazuja, ze przy wyro¬ bie plyt izolacyjnych z arkuszy z estru celulozy nalezy dobrac zadana grubosc tych arkuszy od¬ powiadajaca warunkom calkowitej absorbcji.Inaczej bowiem moze wystepowac zmniejszenie promieniowania, wystepujace nie tylko pomiedzy arkuszami wzajemnie przylegajacymi, lecz i bar¬ dziej oddalonymi.Stwierdzono obecnie, ze przez dodanie do two¬ rzywa arkuszy czynników pochlaniajacych pro¬ mieniowanie cieplne mozna uzyskac calkowita absorbcje, nawet" przy mniejszych grubosciach arkusza, niz jest to konieczne do uzyskania calko¬ witej absorbcji ciepla przy stosowaniu arkuszy z czystego tworzywa. Cienka warstwa takiego materialu posiada wiec te same wlasciwosci izo¬ lacyjne w stosunku do promieniowania cieplnego, co i gruba warstwa estru celulozy, bez domieszki czynnika pochlaniajacego promieniowanie. Zgod¬ nie z wynalazkiem stosuje sie nadzwyczaj cien¬ kie arkusze wykonane calkowicie lub przewaznie z estru celulozy, np. o grubosci do 0,1 mm naj¬ lepiej nie przekraczajacej 0,06 mm, która w nor¬ malnych warunkach bylaby przenikliwa dla pro¬ mieni cieplnych. Calkowita nieprzenikliwosc dla promieniowania cieplnego arkuszy osiaga sie przez domieszanie do ich tworzywa drobno sprosz¬ kowanego metalicznego i zasadniczo nie odbijaja¬ cego promieniowanie materialu, zapobiegajacego promieniowaniu cieplnemu w ilosci od 2 do 25% wagowych. Ten sproszkowany material wyrów¬ nuje przenikliwosc arkuszy przez pochloniecie pozostalych czesci promieniowania cieplnego, które mogloby przejsc przez taki arkusz, wyko¬ nany bez domieszek.Plyta wedlug wynalazku sklada sie z trzech marszczonych arkuszy 11, 12 i 13, których faldy krzyzuja sie wzajemnie. Kat skrzyzowania wy¬ nosi na przedstawionym przykladzie 90°. Kat ten i ilosc zmarszczonych arkuszy plyty sa jednak dowolne.Arkusze te w miejscach wzajemnego zetkniecia sie 14, 16, 18 i 15, 17, 19 sa z soba polaczone przez sklejenie w dowolny znany sposób.Grubosc poszczególnych arkuszy plyty wynosi mniej niz 0,1 mm, a sa one wykonane z jakiego¬ kolwiek materialu plastycznego np. z estru celu¬ lozy, zwlaszcza acetocelulozy zawierajacej sprosz¬ kowany material niemetaliczny w celu nadania arkuszom równomiernego zabarwienia. Szczegól¬ nie odpowiednim materialem sproszkowanym okazal sie proszek grafitowy, którego przenikli¬ wosc dla promieni cieplnych równa sie, praktycz¬ nie biorac, zeru. Mozna stosowac równiez sprosz¬ kowane dodatki niepalne, np. glinke kaolinowa, - 2 -gips, biel cynkowa i czern platynowa. Przy arku¬ szach acetocelulozowych mozna korzystnie zasto¬ sowac pewne barwiki rozpuszczalne w acetonie.Mozna równiez domieszac materialy wytwarza¬ jace pary o wlasciwosciach gaszacych ogien. Moz¬ na równiez zastosowac do wyrobu plyt materialy absorbcyjne bezbarwne i przezroczyste, dzieki czemu uzyskuje sie zgodne z wynalazkiem plyty izolacyjne calkowicie przezroczyste.Dzieki temu, ze arkusze plyty wedlug wyna¬ lazku sa znacznie ciensze niz stosowane dotych¬ czas, przeto wykazuje ona znaczne korzysci w sto¬ sunku do arkuszy wykonanych z samego estru celulozy, posiadajacych te sama przenikliwosc dla promieniowania cieplnego.Poza tym plyta wedlug wynalazku posiada te zalete, ze do wyrobu jej mozna \izyc dodatków tanszych i trudniej palnych oraz korzystniejszych ze wzgledu na sam wyrób. Jezeli jako domieszke do tworzywa arkuszy stosuje sie proszek meta¬ lowy, to nie jest istotne, czy on byl bardzo dro¬ bno zmielony. Natomiast dodatki takie winny byc drobno sproszkowane, co znacznie zwieksza je¬ dnorodnosc tworzywa arkuszy. Poza tym ilosc materialu, która nalezy dodac do podstawowego tworzywa arkuszy w celu uzyskania pozadanego zwiekszenia absorbcji cieplnej jest nieduza. Ma¬ terial mozna dodawac w postaci czastek o wy¬ miarach koloidalnych.W znanych plytach izolacyjnych z estru celu¬ lozy z domieszka sproszkowanego aluminium, przecietny odstep pomiedzy poszczególnymi ar¬ kuszami wynosi na ogól 5—7 mm. Okazalo sie, ze korzystne jest zarówno ze wzgledów technicz¬ nych, jak i ekonomicznych zastosowanie tych od¬ stepów o wielkosci przecietnie 2,5 — 6 mm i dla dobrych plyt izolacyjnych nie powinien przekra¬ czac 10 mm. Z drugiej zas strony zmniejszenie tego odstepu ponizej 2,5 mm nie daje zadnych korzysci, albowiem zarówno ilosc materialu jak i bezposrednie przewodzenie przez tworzywo ar¬ kuszy wzrasta wraz z iloscia tych arkuszy na okreslona grubosc plyty. Ze wzgledów ekonomicz¬ nych i bezposredniego przewodzenia ciepla gru¬ bosc arkuszy powinna byc mozliwie najmniejsza; w praktyce okazalo sie jednak, ze arkusze nie powinny posiadac grubosc mniejsza niz 0,01 mm.Stwierdzono, ze najkorzystniejsze grubosci arku¬ szy wynosza okolo 0,04 mm. Takie arkusze sa do¬ statecznie elastyczne i wytrzymale, a wykonane z nich plyty izolacyjne sa lekkie i trwale. Ciezar takiego arkusza wynosi okolo 50 g/m2, a wykona¬ nej z niej plyty izolacyjnej o srednim odstepie pomiedzy arkuszami, wynoszacych np. 6 mm wy¬ nosi okolo 12—14 kg/m8. Cena arkuszy plyty izo¬ lacyjnej jest, praktycznie biorac wprost propor¬ cjonalna do jej grubosci, z czego jasno wynika, ze plyty izolacyjne wykonane z grubszych arku¬ szy sa drozsze i równoczesnie ciezsze. Ciezar plyt izolacyjnych posiada duze znaczenie szczególnie przy stosowaniu ich na statkach, w taborze kole¬ jowym, samochodach, samolotach itd. W tych przypadkach gdy pozadane sa szczególnie lekkie plyty, a wytrzymalosc ich nie posiada wiekszego znaczenia, moze byc pozadane zastosowanie arku¬ szy o malej grubosci az do 0,01 mm.Ilosc czynnika pochlaniajacego cieplo, doda¬ nego do tworzywa arkusza zalezy od przenikli¬ wosci cieplnej rozszerzalnosci ciezaru wlasciwego itd. danego materialu. Ilosc materialu pochlania¬ jacego cieplo w stosunku do calkowitej ilosci two¬ rzywa arkusza nie powinna wynosic mniej niz 2%, i na ogól nie powinna wynosic wiecej niz 20% wagowo. Plyta izolacyjna wykonana z arku¬ szy acetocelulozowych o grubosci okolo 0,04 mm, bez domieszki dodatków wedlug wynalazku i o przecietnym odstepie pomiedzy arkuszami okolo 6 mm posiada zdolnosc izolacyjna odpowia¬ dajaca wspólczynnikowi przewodnosci cieplnej ; = 0,055 g ca— ¦. Doswiadczenia przeprowa- m°C.godz. dzone przez zglaszajacego wykazaly, ze po do¬ mieszaniu odpowiedniej ilosci proszku grafito¬ wego do podstawowego tworzywa arkuszy i przy scisle jednakowym wykonaniu plyty izolacyjnej utworzonej z arkuszy tej samej grubosci i o tym samym srednim odstepie, uzyskuje sie polepsze¬ nie dzialania izolujacego plyty z dodatkiem prosz¬ ku grafitowego, gdyz wspólczynnik przewodnosci kfi cal cieplnej wynosi wtedy X 0,040 -—— m°C.godz, Przy wspomnianym przykladzie ilosc domieszki wynosila 18 g drobno zmielonego grafitu na 100 g suchej acetocelulozy. Arkusz zawieral ponadto okolo 20 g srodka zmiekczajacego, np. fosforanu trójkrezolowego i fosforanu trójfenylowego, przez co zawartosc proszku grafitowego wynosila okolo 13% wagowych. Poniewaz ciezar arkusza wynosi okolo 50 g/m2, przeto okazala sie wystarczajaca zawartosc 6,5 g grafitu na m2 arkusza o wyzej wspomnianej grubosci do uzyskania stwierdzo¬ nego polepszenia wlasciwosci izolacyjnych. Doko¬ nane pomiary wykazaly, ze arkusz z przezroczy¬ stej acetocelulozy o wyzej wspomnianej grubosci 0,04 mm przepuszcza okolo 8% ciemnego promie¬ niowania cieplnego w temperaturach pokojowych.Dodatek 6,5 g grafitu na m2 arkusza spowodowal zmniejszenie przenikliwosci promieni cieplnych w przyblizeniu do 1% a uzyskane przez ten do¬ datek polepszenie wlasciwosci izolacyjnych ply- - 3 -tek wykonanych w wyzej wspomniany sposób wynosi* rtie mniej niz okolo 25%. Oczywiscie przfez dodatek wiekszej ilosci grafitu niz we wspoifttfiainych przykladach mozna calkowicie za¬ pobiec wnikaniu ciemnego promieniowania ciepl- riega do cierikich arkuszy, lecz praktycznie biorac, uzyskuje sie zadawalajace wyniki jezeli przeni¬ kliwosc te mozna zmniejszyc do 1% albo mniej.Ilosc grafitu moze byc mniejsza albo wieksza niz w wyzej wspomnianym przykladzie, zaleznie od grubosci stosowanych arkuszy. Przy stosowaniu bardzo cienkich arkuszy, np. o grubosci okolo 0,01—0,02 mm zawartosc grafitu powinna wy¬ nosic w przyblizeniu 25%, podczas gdy w arku¬ szach o grubosci okolo 0,07 —0,1 mm zawartosc 5^10% grafitu jest wystarczajaca. Uzyty mate¬ rial wypelniajacy powinien byc nadzwyczaj dro¬ bno zmielony, nie tylko w celu uzyskania jak- n&jlepszego rozdzialu, lecz równiez, aby umozli¬ wic wyrób takich arkuszy np. przez odlewanie.Najlepiej jest, gdy dodatki takie stosuje sie w Stanie nadzwyczaj drobno sproszkowanym, np. starannie zmielony w mlynie kulowym przy roz¬ mieszaniu go z odpowiednim czynnikiem zmiek¬ czajacym np. fosforanem trójkrezolowym.W literaturze technicznej podane sa rózne ma¬ terialy zmniejszajace palnosc acetocelulozy. Nie¬ które z nich nadaja sie bardzo dobrze do zastoso¬ wania przy wyrobie plyt wedlug wynalazku.W celu zwiekszenia stopnia pochlaniania ciepla przy równoczesnym zmniejszeniu palnosci, plyty moga zawierac sole drobno zmielone, np. kwas borny, boran sodu, siarczan amonu, sole anty¬ monowe, siarczek wapnia, szczawian eeru, fluo¬ rek glinu, fosforan glinu, winian wapnia, winian magnezu i azotan magnezu.Szczególnie odpowiednimi domieszkami sa zwiazki o duzej zdolnosci pochlaniania, rozpusz¬ czalne w acetonie wzglednie innych rozpuszczal¬ nikach dla omawianych estrów celulozy. PL PL