Wynalazek dotyczy sposobu stereofonicznego przekazywania drgan dzwiekowych, które dopro¬ wadza sie do przestrzennie rozdzielonych urzadzen odtwarzajacych poprzez przynajmniej czesciowo odrebne tory odbiorcze.Przy przekazywaniu stereofonicznie chwytanych drgan dzwiekowych powinno sie miec do dyspo¬ zycji przynajmniej dwa tory nadawcze. Przeka¬ zywanie moze sie odbywac na przyklad w ten sposób, ze oboma schwytanymi dzwiekami modu¬ luje sie rózne fale nosne i nadaje. Jezeli w celu stereofonicznego nadawania nie rozporzadza sie dwoma róznymi falami nosnymi, to jako tory na¬ dawcze mozna uzyc obie wstegi boczne zmodulo¬ wanej jednej fali nosnej. Zasadniczo mozna obo¬ ma sposobami uzyskac zadowalajace stereofonicz¬ ne przekazywanie.Zazwyczaj jednak wzmocnienie kanalów od¬ biorczych, które mozna okreslic jako stosunek po¬ miedzy moca sygnalu przy odbiorze a moca sy¬ gnalu przy nadawaniu go, jest jednak ze wzgledu na zanik na ogól rózne dla obu dzwieków.Jezeli wzmocnienie to nie jest jednakowe dla obu nagran to ostateczny dzwiek jest znieksztal¬ cony.Wynalazek oparty jest na zrozumieniu tego, ze normalna samoczynna regulacja mocy w torach odbiorczych jest nie wystarczajaca do zapobieze¬ nia tym znieksztalceniom.Zgodnie z wynalazkiem, nadaje sie równocze¬ snie z kazdym z schwytanych dzwieków drgania sterujace, a wzmocnienie przynajmniej w jednym z kanalów odbiorczych jest regulowane samo¬ czynnie odpowiednio do róznic amplitudy drgan sterujacych w ten sposób, ze wplyw róznego prze¬ noszenia obu nagran na ostatecznie odtworzony dzwiek znosi sie calkowicie lub przynajmniej w znacznej mierze.Jezeli nadawanie obu dzwieków odbywa sie za posrednictwem róznych fal nosnych, to kazda z tych fal moze sluzyc jednoczesnie jako drgania sterujace. Jezeli natomiast do nadania stosuje sie obie wstegi boczne jednej zmodulowanej fali no¬ snej, to jako drgania sterujace nalezy nadawacdrgania pezyhsjtrintej jednej czestotliwosci. N»J- lepiej nadaje sie w. tym przypadku dwa drgania sterujace o czestotliwosciach, rozlozonych syme¬ trycznie ponizej i powyzej czestotliwosci fali no¬ snej.Odbiornik powinien byc tak zbudowany, by kazdy z kanalów odbiorczych byl regulowany w wyzej podany sposób. Poza tym poleca sie, by wzmocnienie przynajmniej w jednym kanale od* biorczym odbiornika bylo regulowane równiez odpowiednio do amplitudy odbieranych odpowie¬ dnich drgan sterujacych.Doskonale wyniki osiaga sie gdy przynajmniej w jednym kanale odbiorczym wzmocnienie jedne¬ go albo wiecej stopni jest regulowane zaUzftie od amplitudy z jaka dochodza dane drgania steru¬ jace, natomiast wzmocnienie w jednym albo w kilku nastepujacych stopni jest regulowane od¬ powiednio do róznic nasilenia drgan sterujacych w obu kanalach.Zamiast regulacji zaleznej od amplitudy odbie¬ ranych odpowiednich drgan sterujacych, mofeia wzmocnienie przynajmniej w jednym kanak od¬ biorczym regulowac takze samoczynnie, zaleznie od poziomów srednich mocy nadchodzacych drgan sterujacych dla obu kanalów.Najlepiej regulowac w tym pisypadku wzmoc¬ nienie przynajmniej w Jednym kanale odbiorczym jednego albo kilku stopni odpowiednio do sre¬ dniej mocy nadchodzacych drgan sterujacych je¬ dnoczesnie regulujac wzmocnienie jednego albo kilku nastepujacych po sobie stopni, odpowiednio do róznic srednich mocy drgan sterujacych w obu kanalach.Bardzo prosty odbiornik mozna uzyskac, gdy oba odebrane i wzmocnione drgania sterujace wyprostowuje sie jednym prostownikiem po Czym wyprostowane drgania sterujace laczy sie z soba w ten sposób, ze uzyskuje sie przynajmniej dwa, odpowiednie do samoczynnej regulacji napiecia regulujace. Wielkosc jednego z tych napiec re¬ gulujacych nalaly przy tym od róznic amplitud obu drgan sterujacych, podczas gdy drugie napie¬ cie regulujace zalezne jest od sredniej amplitudy, z jaka drgania sterujace sa odbierana.Na rysunku przedstawiono dwa przyklady wy¬ konania wynalazku, przy czym fig. 1 i z przed, stawiaja dwa rózne odbiorniki, pracujace sposo¬ bem wedlug wynalazku, fig. 3 zas przedstawia uklad polaczen odbiornika wedlug fig. 2.Na fig. 1 przedstawiony jest schematycznie od¬ biornik wedlug wynalazku. Odbiornik jest zbu¬ dowany dla odbioru nadawanych fal, za pomoca których przenosi sie dwa stereofoniczne schwy¬ tane drgania dzwiekowe. Przenoszenie ich odby¬ wa sie oddzielnie. Odbiornik posiada dwa kanaly odbiorcze, z których kazdy wzmacnia i utwarza jeden dzwiek. Oba dzwieki nadaje sie przy tym na róznych falach nosnych, sluzacych równo¬ czesnie jako drgania sterujace do samoczynnej regulacji wzmocnienia. Drgania, odebrane przez anttpe sa wpierw wzmacniane w wzmacniaczach wielkiej czestotliwosci 10, 20. W stopniach mie- ltajacych 11, 21 odbywa sie przemiana czestotli¬ wosci, po czym zostaja wzmocnione powtórnie na dzwieki namodulowane na fale czestotliwosci po¬ srednich we wzmacniaczach czestotliwosci posre¬ dniej 12, U i 11, 23.Nastepnie drgania sa poddawane defekcji w prostownikach f4 H, wzmocnione we wzmac- ittacsach niskiej czestotliwosci 15, 25, i odtwo¬ rzone w glosnikach 16, 26.Drgania o czestotliwosci posredniej, wzmocnio¬ ne w wzmacniaczach posredniej czestotliwosci 12, 22, sa prostowane w prostownikach 17, 27. Za pomoca tych wyprostowanych napiec, które ta proporcjonalne do odbieranych amplitud odpo- wkdnich fal nosnych reguluje sie wzmocnienie wzmacniaczy 10 i 12 ewentualnie 20 i 22, jak to oznaczono na fig. 1 strzalkami. Z prostowników 14 i 24 pobiera sie napiecie regulujace, które jest miara róznicy w^mocy odfcioru obu fal npsnjich. Za pomoca tagb napiecia w^ujaei#o wplywa sie na wzmocnienie wzmacniacza posredniej czestotliwo¬ sci 12, 23 w ten sposób, ze wzmocnienie kanalu o mniejszej amplitudzie fali nosnej zostaje zwiek¬ szone, a wzmocnienie drugiego kanalu zmniejszo¬ ne. Przy tym nie jest konieczne wytwarzanie z obu wyprostowanych sygnalów napiecia regulujace¬ go, któreby bylo miara róznicy amplitud obu fal nosnych. Mozliwa jest równiez odprowadzanie na¬ piecia wyjsciowego prostownika 14 do wzmacnia¬ cza 23, a napiecia wyjsciowe prostownika 24 do innego wzmacniacza, np. do wzmacniacza 22. W tan sposób mozna przeprowadzac samoczynna regula¬ cje róznicowa bez potrzeby uprzedniego wytwa¬ rzania róznicowego napiecia regulujacego.Regulacja róznicowa jest zaznaczona na fig. 1 strzalkami. Za pomoca tej regulacji mozna w praktyce uzyskac, pomimo zaniku doskonale stereofoniczne odtwarzanie.Jeszcze lepszy wynik osiaga sie za pomoca od* biomika, przedstawionego schematycznie na fig. 2. Odbiornik ten rózni sie od odbiornika we¬ dlug fig. 1 brakiem prostowników 1? i 27, oraz zastosowaniem tylko jednego stopnia wzmacnia¬ czy czestotliwosci posredniej 12, 22.Napiecie regulujace pobiera sie bezposrednio z prostowników 14, 24. Jedno z napiec reguluje samoczynnie wzmocnione wzmacniacie wielkiej czestotliwosci 10, 20 zaleznie od sredniej amplitu¬ dy odbieranych drgan sterujacych. Drugie na-piecie regulujace powoduje regulacje róznicowa wzmacniaczy 12, 22 i to w ten sposób, ze wzmoc- jiienle kanalu odbiorczego o mniejszej amplitu¬ dzie drgan sterujacych zwieksza sie,1 a kanalu o wiekszej amplitudzie drgan sterujacych zmniej¬ sza sie. Obie regulacje, sa zaznaczone na fig. 2 strzalkami.Na fig. 3 przedstawiono uklad polaczen odbior¬ nika wedlug fig. 2. Oba wzmacniacze wielkiej czestotliwosci i oba stopnie mieszajace oznaczone sa wspólnie przez 10 i 20. Wzmacniacze czesto¬ tliwosci posredniej 12, 22 sa sprzezone z prostow¬ nikami 14, 24 poprzez filtry wstegowe posredniej czestotliwosci 18, 28. Napiecia wyjsciowe tych wzmacniaczy wystepuja na szeregowo polaczonych oporach 30 i 31 lub 40, 41, przy czym punkty pola¬ czenia obu oporów 30 i 31 lub 40 i 41 sa uziemio¬ ne. Przez polaczenia napiec, wystepujacych na tych oporach, uzyskuje sie rózne napiecia regu¬ lacyjne.Za pomoca np. dzielników napiecia, utworzo¬ nych z dwu szeregowo polaczonych oporów 19, 29, dolaczonych do odpowiednich konców oporów 30, -40, uzyskuje sie napiecie regulujace, zalezne od Jredniej amplitudy nadchodzacych drgan steruja¬ cych. Za pomoca tego napiecia regulowane sa oba wzmacniacze wielkiej czestotliwosci W i " 20K Regulacja jest zaznaczona na fig. 3 strzalkami, napiecie do regulacji róznjcotfej uzyskuje sie przez to, ze dwa dzielniki napiecia^ utworzone z oporów 32, 42 lub 33, 43, sa dolaczone kazdy do przeciwnych konców oporów 31 i 40 lub 30 i 43.Napiecie odprowadzone z dzielnika napiecia 32, 42, doprowadza sie poprzez opór 44 do siatki ste¬ rujacej wzmacniacza posredniej czestotliwosci 22, podczas gdy napiecie regulujace, pobrane z dziel¬ nica napiecia 33, 43; doprowadz* sie do siatki ste¬ rujacej wzmacniacza posredniej czestotliwosci 12.Drgania niskiej czestotliwosci doprowadza sie po* przez opory 35, 45 do wzmacniaczy malej czesto¬ tliwosci 15, 25, a glosniki 1$, 26 je odtwarzaja.Uklad wedlug fig. 2 i 3 posiada w stosunku do ukladu wedlug fig. 1 te korzysc, ze dla kazdej odbieranej fali nosnej potrzebny jest tylko jeden prostownik. Z dwu potrzebnych prostowników mozna pobrac poszczególne napiecia regulujace, ewentualnie równiez odtwarzane drgania malej ^czestotliwosci. PL